Álem • 16 Naýryz, 2010

ÁLEM О́TKEN APTADA

564 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Daǵdarysta baılar baııdy

Amerıkanyń “Forbs” jýr­na­ly álemdegi baılardyń tizimin ja­rııalady. О́tken jyldyń qo­ry­tyndysy boıynsha baılar ti­zi­min 53,5 mıllıard dollar baı­lyǵy bar meksıkalyq telemagnat Karlos Slım bastap otyr. Ol birinshi orynnan ataqty ame­rı­kalyq Bıll Geıtsti (53 mıl­lı­ard) yǵystyrdy. Úshinshi orynda – taǵy da bir amerıkalyq Ýorren Baffet (47 mıllıard). Bir qyzyǵy – daǵdarys ke­zin­de Reseıde mıllıarderler kó­beıip­ti. “Forbstyń” tizimine buryn 32 reseılik baı kirse, endi olardyń sany – 64.

 

Azarov – premer-mınıstr

Basqa jerde bıliktegi ekinshi tulǵa sanalatyn premer-mı­nıstr­lerdiń kim bolǵanyna mán berile bermeıdi. Al Ýkraınada – ózgeshe. Bul prezıdent V.Iаný­ko­vıch­tiń baǵytyn bildiredi. Buryn Iý.Tımoshenko atqarǵan qyzmetti endi N.Azarov atqarady. Demek, prezıdent óz adamdaryna senim artady. Úmitkerdiń biri S.Tıgıpko premerdiń kóp orynbasar­larynyń biri ǵana boldy.

 

Ata zańda aqaý kóp

Moldavııa basshylyǵy el kon­stıtýsııasyna ózgerister en­gizý úshin búkilhalyqtyq refe­ren­dým ótkizý jóninde sheshim qabyldady. Onyń da jóni bar: sol ata zańdaǵy aqaýlyqtarǵa baılanysty. Respýblıka birazdan beri óz prezıdentin saılaı almaı otyr, tipti qajetti ýaqytynda parlament saılaýyn da ótkize almaıdy. Sondaı-aq qazir prezıdent mindetin atqarýshy Mıhaı Gımpý referendýmǵa memlekettik tildi moldavan tili degennen rýmyn tili dep ataýǵa ózgertýdi usynyp otyr. Kommýnıster bul refe­rendýmǵa boıkot jarııalamaq.

 

Soǵysqa daıyn

KHDR úkimeti óz áskerin joǵary jaýyngerlik daıyndyqqa qoıǵanyn málimdedi. Muny olar Ońtústik Koreıadaǵy AQSh-pen birigip ótkizilip jatqan áskerı jattyǵýlarǵa jaýap dep otyr. Sol jattyǵýlardy olar Sol­tús­tikke shabýyldyń repetısııasy sanaıdy. Soltústik jaǵynyń áskerı qolbasshysy Ońtústik Ko­reıany AQSh-ymen qosa qo­pa­ryp tastaýǵa daıyn ekendikterin habarlady. Qorqytýǵa da bolar, biraq shamalap aıtqan da jón ǵoı.

 

Chılıde – jańa prezıdent

Jer silkinip, astan-kesten bolyp jatqan Chılıde jańa prezıdent Sebestıan Pınera qyzmetine kiristi. Buǵan deıin 20 jyl solshyldardyń bıliginde bolǵan bul elde asa baı adamnyń prezıdent bolyp saılanýy da chılılikterdiń bir ózgeris kútkeni shyǵar. Degende, sońǵy prezıdent áıel azamat Mıshel Bachelet ha­lyqqa jaǵymdy boldy. Tek onyń qaıta saılanýyn zań kótermedi. Pıneraǵa bılik tizginin ustaý ońaıǵa soqpas. Aqpandaǵy jer sil­kinisi elge 30 mıllıard dollar zııan keltirdi. Bir qyzyǵy – jańa prezıdenttiń ınaýgýra­sııa­sy ótip jatqanda da 7,2 ball jer silkinisi bolypty.

 

Dos bolý qıyn el

Irannyń kólik mınıstri Hamıd Behbahanı sol elde nan taý­yp júrgen reseılik ushqysh­tar­ǵa eki aıda tabandaryńdy jal­tyratyńdar dep nusqaý berdi. Sebebi – ózimizde ushqysh jetedi deıdi. Jetse, buryn nege jumys­qa alǵan?! Munyń shyn sebebi basqada. Reseı amalsyz AQSh usy­nyp otyrǵan Iranǵa qarsy sanksııany qoldaýǵa májbúr. So­nan soń Iranǵa S-300 zymyran-zınıt keshenin berse de abyroıy tógiledi. Iran ony túsingisi kelmeıdi. Jalpy, Iranmen dos bolý qıyn.

 

Lańkester orny – túrme

Tájikstanda “Tablıǵı Dja­maat” musylman qozǵalysynyń músheleri men jaqtastaryna sot boldy. Aıyby – ekstremıstik uıym­darmen baılanysy barly­ǵy. 23 adam úsh jyldan alty jylǵa deıin sottalsa, 33 adamǵa aq­shadaı aıyp belgilendi. Jalpy Tájikstanda “Tablıǵı Djamaat­tyń” qyzmetine tyıym salynǵan.

 

Qaraqshylar quryqtaldy

Fransııanyń áskerı teńizshi­leri Somalı jaǵalaýynda kúzette júrgen kezinde 35 somalı qaraq­shysyn qamaýǵa alypty. Bul – sońǵy eki jyldaǵy qaraqshy­larǵa qarsy kúrestegi eń úlken “olja”. Somalı qaraqshylary búkil álemdi shýlatyp júr. Bul mańmen kemesi ótpeıtin el az. Qaraqshylar kemeni ustaıdy da, bosatqanǵa aqsha suraıdy. Ber­me­seń, adamyńdy óltirip, kemeńdi qaryq qylady. Kóp el berip qutylady.

 

Ázirlegen  Mamadııar JAQYP.