BÚLINGEN TOPYRAQ О́ŃDELDI

Biraq qadaǵalaý isi jalǵasady “Egemen Qazaqstannyń” Qostanaı oblysyndaǵy tilshisi Názıra Járimbetova “Tobyl-Torǵaı ekologııa departamenti” memlekettik mekemesi Qostanaı oblystyq fılıalynyń bastyǵy  Aıdarbek Kárimovke: – Siz buǵan ne deısiz? Qostanaı oblysynyń Qara­ba­lyq aýdany Reseıdiń Chelıabi obly­syn­daǵy Troısk qalasymen shek­te­sedi. Shekaradan qol sozym jerde jatqan Shubarkól kóli Keńes Odaǵy jyldarynan beri Troısk GRES-iniń kúl tas­taı­tyn po­lıgony bolatyn. Eli­miz táýel­siz­digin alyp, ortaq qazan bólingen­nen keıin de eki memlekettiń kelisimimen bul oryn ózgermeı qala berdi. Biraq sońǵy jyldary Reseı jaǵy keli­simdegi shartty jetkilikti oryndamaýy saldary­nan Shubar­kól kólinen ushqan kúl sol óńir­diń topyraǵyn azdyryp, ekolo­gııa­syna keri áser ete bas­tady. О́tken jyly osy polı­gon­nyń jaǵdaıyna baılanysty Qa­zaq­stan tarapynan bes ret tek­serý júrgizildi. Bir kezdegi shal­qyǵan kóldiń kúlge tolyp jo­ǵalýy óz aldyna, bul sol óńirde otyrǵan aǵaıynnyń mal jaıy­lymyn da sorǵa aınaldyrmaı ma? – Shubarkól polıgonynan ush­qan kúldiń sońǵy jyldary bu­rynǵy kól aımaǵynyń topy­ra­ǵyn azdyryp, jaıylymdy búl­­­di­re bastaǵany ras. Keńes jyl­­darynda osyǵan qarsy ju­mys­tar ýaqtyly júrgizilip otyr­ǵan ǵoı. Keıinnen, 90-shy jyl­da­ry zalal­syzdandyrý jumys­ta­ry­nyń tym shektelip ketken­di­ginen, túgin tartsa maıy shy­ǵa­tyn qara topy­raqty Qarabalyq jeri aza bas­ta­dy. Bul másele mınıstrlik deń­geıinde kóterilip, reseılikterge talap qoıyldy. Burynǵy jyly reseılikterge Shubarkóldiń mańaıyndaǵy 350 gektar jerge tabıǵat qorǵaý sha­ralary júrgizilip, kýltıvasııa­laý kerektigi týraly talap qoı­yl­ǵ­an edi. Troısk GRES-i bas­shy­lary muny qabyl alyp, ýádesin bergen. Alaıda kórshiler ýádeni oryn­da­ma­dy, jyl saıyn óńdegen topy­raqtyń kólemi 50 gektardan as­pady. Onyń ústine sońǵy jyl­dary osy óńirde qurǵaqshylyq bolǵandyqtan, po­lıgonnyń ny­ǵar­lap toltyryl­ǵan ekinshi seksııasyndaǵy kúl jelmen kóterilip, biraz jerdi búldirdi. Biraq Qazaqstan tarapynan buǵan jedel nazar aýdarylyp, Reseı jaǵyn kelissózge shaqyr­dy. Shubarkól kóli mańaıyndaǵy búlingen jerdiń kólemi qaıta tekserilip, anyqtaldy. Degenmen, Máskeý jaǵynyń usynysymen kúl­den zalalsyzdandyratyn jer­­diń kólemin qaıta qarap, elimizdiń tıisti mınıstrlikteri anyq óńde­letin jerdi 350 gek­tar­dyń ornyna 177 gektar degen or­taq sheshimge keldi. Kórshilerdiń mámilege kelýimen qarjynyń bar­lyǵyn Reseı ózi bólip, to­pyraqty kýl­tı­vasııa jasaıtyn merdiger ká­siporyndy Qazaq­stan­nan aldy. О́tken jyly “Agro­promstroı” jaýapkershiligi shekteýli serik­testigi Shubarkól aınalasyndaǵy kúl basqan jerdi óńdep, qaıta shóp ekti. Byltyr­ǵy shilde aıy­nan bastap, jyl­dyń aıaǵyna deıin bes ret tekserý júrgizilip, keli­sim­degi sharttardy ýaqtyly oryndamaǵan Troısk GRES-ine Qazaqstan tarapynan 4 ret aıyppul salyndy. Eki memleket arasyndaǵy 2012 jylǵa deıin jasalǵan kelisim aıaqtal­ǵan­sha Troısk GRES-iniń shart­ty oryn­daýy bizdiń ekologtar tarapynan qadaǵalanyp otyra­tyn bolady. Reseıdiń osy keli­sim-shartty 2014 jylǵa deıin sozý týraly ótinishi de olardyń kúlmen lastanǵan aýmaqty tazartý, topyraqty óń­deý týraly Qazaqstan jaǵynyń qoıǵan talaptaryn qalaı oryn­daǵanyna baılanysty qanaǵat­tan­dyryl­maq. Eger talap oryndal­ma­sa, shart ta toqtatylady. Qostanaı.