Qorǵaljyndyq Abaı Medeýbaev egin sharýashylyǵyn jolǵa qoıǵan fermerlerdiń biri. Ol basqaratyn «Agrofırma «Jer 888» JShS-ne qarasty egistik alqabynyń kólemi – 10 myń gektar. Buryndary 3 myń gektar jerdi óńdeý úshin 9 traktormen jumys eki aýysymǵa jalǵasatyn. Sóıtip buǵan 18 mehanızator tartylyp otyrdy. Bul ýaqyttyń qadirin biletin sharýa adamyna áste tıimsiz. Osyny eskere kele, ol byltyr «Qazaqstandyq agroınnovasııalyq korporasııasynan» «Amiti» egistik kesheniniń 4 danasyn satyp alady. Qazir sharýanyń kóńili jaıly. Sebebi jańa tehnıka bir mezette birneshe qyzmetti atqarýǵa qaýqarly. Muny seriktestiktiń mehanızatory Mereke Nurmaǵanbetov te qýattap otyr.
– Býnkeriniń syıymdylyǵy úlken. Eki seksııaǵa bólingen. 6 myń lıtr bıdaı men 4 myń lıtr tyńaıtqysh ońaı syıyp ketedi. О́zi jer jyrtyp, bıdaıdy sebedi. Eski tehnıkaǵa qaraǵanda artyqshylyqtary az emes. Mysaly, osyǵan deıin 35-40 gektardy áreń óńdeıtinbiz. Qazir 90-100-den asa gektar alqapty ıgerýde asa qıynshylyq joq. Burynǵydaı sharshamaımyz, – dep tyń qondyrǵy jaıly áserimen bólisti tájirıbeli mehanızator.
Atalǵan tehnıkanyń quny – 130 mln teńgeden asady eken. Qorǵaljyndyq dıqan onyń tórteýin lızıngke alǵan. 25%-yn Úkimet sýbsıdııa retinde ótep beredi. Bul fermerlerge kórsetilgen úlken qoldaý, sondyqtan da mundaı jeńildikten qur qalmaǵan jón, deıdi sharýa.
– Bıyl kún raıynyń ózi sharýalarǵa jyly shyraı tanytýda. Egin bitik shyǵady degen senimdemiz. Bıdaıymyzdyń sapasy jaqsy. Dánniń mańyzy joǵary – 28-30% deńgeıinde. 1-shi suryptaǵy bıdaı. Odan jaqsy nan ónimderi daıyndalady.
Tehnıka aldyq. Onyń 25 paıyzyn sýbsıdııamen ótep berip jatyr. Al tyńaıtqyshqa 45-50 paıyz sýbsıdııa qarastyrylǵan. Bul – úlken qoldaý. Úkimet qoldap turǵan kezde jańa tehnıka alyp jaqsylap jumys istegen durys dep oılaımyn. Jańa tehnıka ýaqytynda bıdaı egedi. Bir aýysymda 90-100 gektarǵa deıin egýge qaýqarly. Burynǵy tehnıkamen 90 gektarǵa egin salý úshin 5-6 traktor kerek edi. Qazir eki-aq adam 3 myń gektarǵa dán seýip júr. Jańanyń aty jańa. Ásirese tuqym sepkishi óte tıimdi. Bıyl gektardan 15 sentner ónim alýdy kózdep otyrmyz, – dedi A.Medeýbaev. Búginde agrofırmada 40-taı adam eńbek etedi, sonyń ishinde 16 mehanızator bar.
– Byltyrdan bastap Kókshetaý qalasynda jańa óndiris orny ashyldy. «Qazaqstandyq agro ınnovasııalyq korporasııasy» Amerıkada aty shyqqan «Amity Technology» kompanııasymen birlesip egistik keshenin jınaqtaýdy jolǵa qoıdy. Sol tehnıkany sharýalar birtindep satyp alyp keledi. Kez kelgen aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn alǵan boıda, onyń 25%-yn Úkimet sýbsıdııa túrinde óteıdi. Bul maqsatta negizgi eki baǵdarlama jumys isteıdi. Otandyq agroónerkásiptik keshen áli qajetti tehnıkamen tolyq qamtylmaı jatyr. Sol sebepti sharýalar qaı eldiń ónimin tańdasa da Úkimet 25 paıyz sýbsıdııasyn berýge daıyn. Búginde Qazaqstanda 142 myń traktor, 38 myń kombaın, 4 myń sebý kesheni jáne 78 myń tuqym sepkish egistik alqaptaryna jumyldyrylǵan. Olardyń qyzmettik merzimi 17 jyldan asyp ketken. Iаǵnı, 70 paıyzy eskirgen. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń dereginshe 2021 jylǵa deıin eldegi tehnıkalyq parkti 6 paıyzǵa deıin jańartý josparlanǵan. Qazir bul – 3,5 paıyz, – deıdi Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi komıtetiniń tehnıkalyq jabdyqtaý basqarmasynyń basshysy Baqyt Ilıasov.
О́tken jyly Kókshetaýdaǵy birlesken kásiporynda atalǵan tehnıkanyń 10-nan asa danasy jınaqtalypty. Kompanııanyń aımaqtyq menedjeri, suranys artsa onyń kólemi kóbeıtiletinin aıtty. О́ndiris qýatyn eseleýden bólek, sheteldik ınvestor basqa da tehnıka túrleriniń jelisin ashýǵa múddeli. Atap aıtqanda, jerdi óńdeıtin keshenderdi de qurastyrý josparda joq emes. Buǵan qosa aldaǵy ýaqytta óndiristegi qazaqstandyq mazmundy ulǵaıtý mejelengen. Qazirdiń ózinde keshenniń quramdas bólikteri Qazaqstanda jasalyp, dánekerleý jumysy tolyq rettelgen eken.
– Bul tehnıkalyq qurylym joǵary ónimdiligimen erekshelenedi. Fermer atap ótkendeı, ol táýligine 180-200 gektardy ıgerýge qaýqarly. Sol sııaqty jerdi óńdep qana qoımaı astyq daqyldaryn retimen egip, izinshe tyńaıtqyshty seýip otyrady. Bul egistiktiń tamyryna jaqsy áser berip, nátıjesinde ónimniń sapasy jáne kólemi artady. Býnkeri tot baspaıtyn bolattan jasalǵan. Eni 12 metr astyqqa arnalǵan býnkerdiń syıymdylyǵy shamamen 10 myń lıtr. Resmı ókildigimiz jumys isteıtindikten tehnıkalyq aqaýlardy jónge keltirýge bolady. Jergilikti kompanııalarmen ýaǵdalastyǵymyz bar. Olar servıstik qyzmetterdi usynýǵa ázir, – deıdi «Amity Technology» kompanııasynyń Ortalyq Azııa men Reseıdegi aımaqtyq menedjeri Baqtııar Tadjıdınov. Sonymen qatar ol kompanııanyń ónimderi Brazılııa, Aýstralııa, Reseı, Ýkraına syndy memleketterde keń satylymda ekenin atap ótti. Al qurastyrý zaýyty tek Qazaqstanda ornalasqan. Osy birlesken óndiris orny arqyly salalyq ındýstrııa naryǵyn keńeıtý kózdelip otyr.
Aıta keteıik, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn qurastyrýdaǵy álemdik reıtıngte alǵashqy oryndarda amerıkalyq «Deere & Company» jáne «AGCO», germanııalyq «Claas», sondaı-aq ıtalııalyq «SDF» («Same-Deutz-Fahr») sekildi alpaýyt uıymdar jaıǵasqan.
Jaqsylyq MURATQALI,
«Egemen Qazaqstan»
