Keıbir ini-qaryndastarymyzdyń solardyń qatarynan tabylǵanyn kórip, alańdap qaldyq...
Qazaqstannyń jaǵdaıyn О́zbekstanmen de, kúni keshe ǵana Prezıdent saılaýy ótken Ýkraınamen de salystyrýǵa bolmaıdy.
О́zbektiń – Reseı men Qytaıdan jetken daýyldyń ekpinin álsiretip baryp ótkizetin Qazaqstandaı kórshisi bar, al Ýkraınanyń ókpelep qalsa ári qaraı aýnap ketetin Eýroodaq elderi tárizdi qorǵany bar. Tipti Kanadanyń saıasatkerleriniń birimen kezdesken kezdegi áńgimesi áli esimnen shyqpaıdy. Ony kúndeligime túrtip alyp ta qoıyppyn. «Alyp memlekettermen kórshi bolý – synaq. AQSh-taı alpaýyt kórshimizdiń damýy áser etedi. Uıyqtap jatyp, aýnap ketse de qushaǵynda tunshyǵyp qalamyz degen qorqynyshpen ómir súremiz».
Bizdiń jaǵdaıymyzda qaýiptiń mundaı túri eselenip tur! Qıyndyq ataýlyny jeńetin bir-aq kúsh bar, ol – birlik» demekshi, el basyna kún týǵan zamandarda halqymyzdy ult retinde saqtap qalǵan yntymaǵy men birligi desek, artyq aıtpaǵanymyz bolar. Dostyq pen yntymaq bar jerde, bereke men yrys bolary aıdan anyq.
Memleket múddesin qorǵaýǵa myqty júıke kerek. «Halyq» Qudaıdyń ekinshi aty deıdi. Álemdi ózgertkimiz kelse, ózgeristi aldymen óz boıymyzdan bastaıyq. О́zimizdiń múmkindigimizdi ıgere alsaq, alynbaıtyn qamal joq. Atqarýshy bılikke sózińdi ótkizý úshin usynysta salmaq bolý kerek. Sol kezde ǵana qoǵam men bılik arasynda úılesimdilik ornaıdy.
Arly azamattyń sharýasy – ult muratyna adaldyq tanytý, eldi ishten jáne syrttan bólmek bolǵandardyń áreketine sanaly túrde toıtarys berý. «Tarazy basy qaı jaqqa aýady» degen baqaı esepke oryn bolmaýy kerek. Qazaqtyń jetidegi balasy men jetpistegi qarııasyna deıin memlekettiń birtutastyǵy jáne ulttyń birliginen bıik múdde bolmaýy tıis!
«Tynyshtyǵy qaı ýaqytqa deıin sozylady» dep ishten de, syrttan da kútip otyrǵandar, synap otyrǵandar jetedi. Abylaı zamanynan bergi ustanǵan, qylyshtyń júzinde shyńdalǵan saıasat búginge deıin qazaqty ottan da, sýdan da aman alyp shyqty. Irgesi bútin, keregesi berik elge aınaldyrdy qazaqty. Endi bul múmkindikten aıyrylyp qalsaq, ata-babamyzdyń arýaǵy keshpeıdi bizdi.
Qazaq halqy óziniń eldik máselesin kóshede nemese jalań uranmen sheshpegen. Usynys, talap-tilekterdi mádenıetti túrde aıta biletin deńgeıdemiz.
О́rkenıetti elderde halyqtyń tilegin jetkizýdiń zańdy joldary bar. Keshe men búgindi salystyrýǵa bolmaıdy. Tipti 1986 jyldyń jeltoqsanynda qazaq jastary halyq tilegin jetkizýdiń zańdy joldary qalmaǵandyqtan alańǵa shyqty.
Qasym-Jomart Toqaev Prezıdent qyzmetine kirisken ulyqtaý rásiminde sóılegen sózinde Qoǵamdyq kelisim ulttyq keńesin qurý qajettigin aıtty. Endigi másele – onyń quramynyń biliktiligine syn bolyp tur. El jastary neni qalaıdy, orta býyndaǵy azamattardyń kózqarasy qandaı? Olar elimizdiń damýyn bolashaqta qalaı kórgisi keledi? Munyń barlyǵy keńeste ashyq talqylanyp qana qoımaı, taıaý bolashaqta júzege asýy qajet. Áıtpese, buǵan deıin Prezıdenttiń janynan talaı ulttyq komıssııa qurylǵan. Biraq ondaǵy máselelerdiń júzege asqany qaısy? Jastar osy tárizdi qadaý-qadaý máselelerdi kóshede emes, qoǵamdyq keńes minberinde aıtýy tıis. Memleket basshysy aldaǵy 5 jylda nemen aınalysatynyn aıtyp, mańyzdy 10 baǵytty aıqyndap berdi.
Halyqtyń tabysyn arttyryp, turǵyndardy jumyspen qamtýdy basty nazarda ustaıtynyn aıtty. Bılik jastardyń talap-tilekterin tyńdap jáne sony oryndaıtynyn ashyp aıtyp otyr. Biz oǵan múmkindik berýimiz kerek.
Saıası dodada top jarǵan búgingi Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstandy jańa beleske kóteretinine senim arta bilýimiz kerek. Qazaq ejelden sózge toqtaı bilgen, dám-tuzdy aqtaı bilgen halyq emes pe edik?!
Qasym-Jomart Kemelulynyń keshegi ulyqtaý rásiminde aıtqanyndaı, oǵan deıin de kóterip kele jatqan máselelerin tyńdaǵan bolsaq, ádilet jolynda el basqarýdyń jańa dáýirine ótemiz dep otyr.
2000-jyldardyń basynda jumys babymen Eýropada birneshe jyl turdym. Damyǵan elderdegi memlekettik basqarý formalary týraly qolyma túsken zertteý eńbekterdi oqyp shyqtym.
Kózim jetken aqıqat – memleketti basqarǵan tulǵalarǵa degen el senimi – memleket damýynyń kepili eken! Memleket basqarǵan tulǵalarǵa halyqtyń senimi men ultynyń birligi ǵana kúsh beredi. Qazaq mundaıda «tórteý túgel bolsa tóbedegi keledi, altaý ala bolsa, aýyzdaǵy ketedi» deıdi. Aıtarym – qazaq bir bolaıyq, túgel bolaıyq.
Syn saǵatta barsha baýyrlarymdy sabyr saqtaýǵa shaqyramyn. Sózge toqtaǵan, ulttyń urpaǵy ekenimizdi tanytatyn kez keldi...
Smaǵul ELÝBAI,
jazýshy
ALMATY
