Myń asqanǵa – bir tosqan
Seısenbi, 9 sáýir 2013 2:23
Venada Rahat Álıevtiń isi boıynsha sot prosesi bastaldy
Avstrııanyń astanasy – Vena qalasynyń Joǵarǵy federaldy jer soty Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisi Rahat Álıevtiń isi boıynsha qylmystyq tekserý amaldaryn bastap ketti.
Atalǵan sot budan buryn, 2012 jylǵy 17 jeltoqsanda Álıevtiń jurttan aqsha bopsalaý jáne qylmystyq jolmen jınalǵan aqshalardy sińirip ketý maqsatynda qylmystyq top quryp, ony ózi basqarǵany jónindegi aıyptaýlardyń tolyq dáleldengenin óz sheshimimen bekitip bergeni habarlanǵan bolatyn.
Seısenbi, 9 sáýir 2013 2:23
Venada Rahat Álıevtiń isi boıynsha sot prosesi bastaldy
Avstrııanyń astanasy – Vena qalasynyń Joǵarǵy federaldy jer soty Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisi Rahat Álıevtiń isi boıynsha qylmystyq tekserý amaldaryn bastap ketti.
Atalǵan sot budan buryn, 2012 jylǵy 17 jeltoqsanda Álıevtiń jurttan aqsha bopsalaý jáne qylmystyq jolmen jınalǵan aqshalardy sińirip ketý maqsatynda qylmystyq top quryp, ony ózi basqarǵany jónindegi aıyptaýlardyń tolyq dáleldengenin óz sheshimimen bekitip bergeni habarlanǵan bolatyn. Sot sondaı-aq, Qazaqstandaǵy tergeý amaldarynyń nátıjelerin jáne «Nurbank» isi boıynsha qazaqstandyq úkimniń negizgi uıǵarymdaryn qaperge aldy. Ol, sonymen birge, is boıynsha zardap shekkenderdiń jaýaptaryna senýge bolady dep tapty.
«Sottyń birinshi otyrysynyń qalaı ótkenin Qazaqstannyń «Taǵdyr» qory men «Nurbanktiń» qaza tapqan menedjerleri otbasylarynyń advokattary doktor Gabrıel Lanskı men Anna Saıntlıngerden surap, anyqtap alýdyń oraıy kelmedi – olardyń telefondary óshirilip turdy. Sol eki ortada naqtyly Álıevke, osy istegi onyń sybaılastary retinde tartylǵan adamdar – Álnur Musaevqa, Vadım Koshlıakqa, Vıktor Sapojnıkovke jáne basqalarǵa qatysty sottyń bastalǵany týraly aqparatty bizge «Nurbanktiń» qaza tapqan top-menedjeri Aıbar Hasenovtiń jesiri Sholpan Hasenova janama túrde rastap berdi», dep jazdy osyǵan oraı «Vremıa» gazeti.
Jurttyń jadynda bolsa, bul oqıǵa bylaı bastalyp edi. 2007 jylǵy qańtarda «Nurbanktiń» menedjerleri Joldas Temirálıev pen Aıbar Hasenov bir kúnniń ishinde ushty-kúıli joǵalyp ketedi. Basynda jurt batyp aıtpaǵanmen, sol kezdiń ózinde-aq osy joǵalýdyń «Nurbanktiń» qojaıyny R.Álıevtiń qolymen júzege asyrylǵany týraly kúdik eldi jaılap ketip edi. Biraq, oǵan aıyp taǵýǵa negiz bolatyn jáıt – eki menedjer ne ólideı, ne tirideı tabyla qoımady. Sol tustaǵy óliara mezgildi jeke basynyń qaýipsizdigi úshin keremet paıdalana bilgen R.Álıev «meni saıası kózqarasym úshin qýdalap jatyr» degen ótirik jeleýdi alǵa tartyp, dereý Avstrııaǵa asyp ketti. Qazaqstan jaǵy tek 2008 jyly Avstrııadan Rahat Álıevti qamaýǵa alýdy jáne ony Qazaqstan quqyq qorǵaý organdarynyń qolyna berýdi suraǵan. Alaıda, Avstrııa úkimeti «istiń saıası astary bar», dep tanyp, ony qylmys jasaǵan eline qaıtarýdan bas tartty.
Bul eki ortada eki bankırdiń qazasy tap R.Álıevten bolǵany esh kúdik keltirmeıtindeı deńgeıge jetip, olardyń áıelderi – Armangúl Qapasheva men Sholpan Hasenova Vena sotyna birneshe márte shaǵym túsirdi. Solardyń bárinde de Joldas pen Aıbardyń joǵalyp ketýine Rahat Álıevtiń tikeleı kinási bar ekeni anyq kórsetildi. «Rahat Álıev balalarymdy kez kelgen adamǵa tán qarapaıym shattyqtardan aıyrdy, olardyń qastarynda qorǵap-qorshap, baýyryna basatyn eshkimniń bolmaǵanyna, mine, birneshe aıdyń júzi boldy. Bizdiń bar ómirimizdiń shyrqyn buzǵan adam ózin halyqtyń berekesi úshin kúresken qurban etip kórsetip, bizdi keleke etýden tanbaı otyr. Búginde biz órkenıetti elderdiń basshylaryn, qoǵamdyq jáne quqyq qorǵaýshy uıymdardy, jýrnalısterdi, álemdik qoǵamdastyqty ádil sot ústemdik qursyn dep Avstrııaǵa yqpal jasaýǵa shaqyramyz», dep jazdy Armangúl Qapasheva men Sholpan Hasenova ózderiniń hattarynda.
Bul aralyqta Qazaqstan soty R.Álıevti «bankırlerdi urlap áketken jáne memlekettik tóńkeris ázirlegen» degen aıyppen 40 jylǵa syrttaı sottap ta úlgergen bolatyn. О́kinishke qaraı, Avstrııa quqyq qorǵaý organdaryna bul jaǵdaı da pálendeı áser ete qoımady. Sonyń negizinde olar R.Álıevti Qazaqstanǵa berýden bas tartty. Aqyrynda, 2011 jylǵy 13 mamyrda elimizdiń quqyq qorǵaý organdary Rahattyń naǵyz qanisher qylmysker ekenin aıǵaqtaıtyn derekke de qol jetkizdi. О́te muqııat ta yjdaǵatty júrgizilgen izdestirý jumystarynyń nátıjesinde «Nurbanktiń» eki menedjeriniń máıitteri Kóktóbeniń baýraıyndaǵy «Qazteleradıo» mekemesiniń aýmaǵynan tabyldy. Qanypezerler olardy ishine ák toltyrylǵan temir bóshkelerge salyp, 3-3,5 metr tereńdikke kómip tastaǵan eken. Osy qaıǵyly jaǵdaı belgili bolǵan soń Armangúl Qapasheva men Sholpan Hasenova taǵy da Avstrııa bıligin ádildikti qalpyna keltirýge shaqyryp, qylmyskerdi eline ekstradısııalaýdy talap etti. Osy tusta Rahat Álıevtiń qylmystyq isterin uzaq ýaqyt saraptap, bir uıǵarymǵa kelgen Vena soty ony jaýapkershilikke tartpaqshy da bolǵan. Biraq sol kezde R.Álıevtiń Avstrııa aýmaǵynan tysqa shyǵyp ketkeni anyqtaldy. Sóıtip, eki eldiń ádilet organdary yrǵasyp júrgende, naǵyz qylmysker quryqtan shyǵyp ketti. Keıin onyń ekinshi áıeliniń tegi boıynsha «Rahat Shoraz» degen esimmen Malta aralyn panalap júrgen deregi shyqty. Munyń artynsha Álıevtiń sonaý Latyn Amerıkasyna asyp ketkeni aıtylyp qalyp jatty.
Degenmen, kesh te bolsa, naqty is qolǵa alyndy. Endi, zańgerlerdiń aıtýlarynsha, Qazaqstanda jalpy sany 45 jylǵa syrttaı sottalǵan Rahat Álıev jasaǵan qylmystary úshin Avstrııa sotynyń úkimimen ómir boıy bas bostandyǵynan aıyrylýy da múmkin. «Rahat Álıev ózine qatysty sot prosesterin Avstrııada ótkizgisi keledi. О́zi eýroaımaq ishinde ekenin de aıtty. Eger oǵan Eýroodaq ishinde ustaý jóninde order berilse, Avstrııa soty aldynda bar qylmystary úshin jaýap berýge ázir ekenin bildirýde. Álıevtiń aıtýyna qaraǵanda, ol óz qylmysy úshin jazasyn óteýge daıyn», degen edi osydan shamaly buryn advokat Gabrıel Lanskı osyǵan oraı. Osy jerde zańger Álıevke qatysty materıaldarmen tanysý barysynda ol Eýropanyń kóptegen yqpaldy adamdaryn, saıası kúshterdi, Avstrııanyń memlekettik qurylymdaryn, basqa da tulǵalardy óziniń qylmysyn jaýyp, temir tordan qutylý úshin paıdalanǵanyn da aıtady. Muny ol Avstrııa bıliginiń qylmyskermen jemqorlyq sıpatyndaǵy baılanysqa barǵanymen túsindirdi.
Advokat budan ary: «Qazir Rahat Álıevtiń qalaı qarjylardy urlaǵanyn, ony qalaı ótkizip, kimderge bergenin dáleldeý qıynǵa túsedi. Sebebi, bul is úlken jemqorlyq faktilerine toly. Árbir eldiń eń ózekti máseleleri bar. Mine, Avstrııada da jemqorlyqtyń bar ekenin ashyq aıtýǵa bolady. Sonyń arqasynda Rahat Álıev 2010 jyly Venadaǵy jergilikti mýnısıpalıtetpen baılanys ornatyp, olardyń paıdasyna ınvestısııa quıǵan. Tipti, bıleýshi saıası partııalarmen tyǵyz qarym-qatynasta bolǵan. Ony ustatpaýda memlekettik polısııa da qolushyn bergen», dep atap ótip, Avstrııa bıliginiń áreketterin áshkere etti.
Buǵan qosa, Rahat Álıev 2009 jyly Avstrııada jańa sheteldik pasport alyp úlgeripti. Jábirlenýshi taraptyń advokattary qazir qashqyn Álıevke qandaı joldar arqyly pasport berilgenin de anyqtaý ústinde. Munyń aldynda ǵana Rahattyń elden urlap áketken qarjy somasy jarııa etildi. Ol Qazaqstannan Avstrııaǵa qaraı 113 mln. eýro aqshany jetkizip úlgergen. Bul qarajattar Shveısarııa, Malta, Ulybrıtanııa, Germanııa sekildi memleketterge túsken.
«Rahat Álıevke qatysty qylmystyq is tek bir ǵana Avstrııanyń problemasy emes, ol búkil Eýropanyń máselesi. Sondyqtan muny Álıev jaqsy bilip, túsinip otyr. Osy úshin de barlyǵyn zalalsyzdandyryp, jolyn kesýde. Solardyń ishinde biz de barmyz. Biz onyń kimge jáne qalaı aqsha bergenin, oǵan kim jumys isteıtinin anyqtamaqpyz», dep osy isti aıaǵyna deıin aparatyn advokat Gabrıel Lanskı nyq aıtty. «Amangúl Qapasheva men Sholpan Hasenova 2009 jyly maǵan bul isti tapsyrǵan kezden bastap, men ol kisilermen birge tragedııany bastan keshirdim, uldarynyń ólimderi júregime qatty tıdi. Sondyqtan, men óz qolymmen Álıevti sot aldyna aparamyn. Kásibı qyzmetim barysynda bir adamnyń jeke bas paıdasy úshin qanshama adamdy azaptap-qınaǵan osyndaı úlken qylmystyq isti kórgen joqpyn. Ony Anastasııa Novıkovaǵa kórsetken qorlyqtarynan baıqaýymyzǵa bolady. Onyń jeke boıynda kóptegen patalogııalar bar. Qolyndaǵy bıligin durys qoldana almaýy, kúsh-qabiletin esepteı almaýy, aqsha aldyndaǵy ashkózdigi basym», – dedi ol.
Mine, advokat aıtqan istiń basy ońǵaryla bastaǵan sııaqty. Aqyry seń qozǵalǵan syńaıly. Endi onyń qalaı qaraı aǵyp, qaıdan toqtaıtynyn kútý ǵana qaldy.
Qurysh NURYMBET.
