Rýhanııat • 03 Shilde, 2019

Jańa álipbı jańa beleske shyǵarady

823 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Elbasy óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda qazaq tili álipbıiniń biryńǵaı standartyn qabyldaý mindetin qoıǵan bolatyn. Onda «Qazaq tilin birtindep latyn álipbıine kóshirý jumystaryn bastaýymyz kerek. Bul máselege ne­ǵurlym dáıektilik qajettigin tereń tú­sinip, baıyppen qarap kelemiz jáne oǵan kirisýge táýelsizdik alǵan­nan beri muqııat daıyndaldyq» dep atap kórsetken bolatyn.

Jańa álipbı jańa beleske shyǵarady

Dúnıe júziniń kóptegen elderi osy latyn qaripterin qoldaný arqyly jańa tehnologııalarǵa jaqyndaı tús­kenin kókiregi oıaý, kózi ashyq jan­nyń bári biledi. «Kóz qorqaq, qol batyr» degendeı kóz úırense, bári de bas­qasha kórinetini belgili. Máselen, «q» dybysyn alaıyqshy. Keıingi la­tyn­shaǵa kóshken jaǵdaıda ony «Q», «q» tańbasymen qoldanýdyń tól dybysymyzǵa dál keletini jıi aıtyla bastady. Meniń atym «Qazaq» dep álemdi moıyndatyp júrgen ataq­ty kásipqoı boksshymyz Qanat Is­lamnan bastap, Qazaqstan telearna­sy usynǵan «Qazaqstan» ataýyna oraı óz attaryn ózgertken «Saryarqa» telearnasyna da, «Qazaq Radiolary» men «Qazsport»-qa da kózimiz úırene bastady. Erteń «Egemen Qazaqstan» gazetimiz de «Egemen Qazaqstan» bo­lyp shyǵyp jatsa, rýhymyzdy as­qaq­tata túsedi.

Elbasymyz elimizde júrgizilip jat­qan saıası, ekonomıkalyq, áleý­­­met­­tik jáne rýhanı jańǵyrý úderi­sin­de tilimizdiń de jańa beleske kó­te­rilýine erekshe nazar aýdaryp ke­ledi. Al Elbasymyzdyń 2015 jyly AQSh-tyń Nıý-Iork qalasynda ót­ken Birikken Ulttar Uıymy Bas as­sambleıasynyń mereıtoılyq 70-shi sessııasynda álemniń eń joǵary min­berinen tuńǵysh ret memlekettik tilde sóılegen sózi eshqashan da umy­tyl­maıtyn sát. Álemniń eki júz­ge jýyq basshysynyń qazaq tilin tyń­daǵany ultymyz úshin tarıhı­ oqıǵa boldy. Táýelsizdigimizdiń 24-jyl­­dyǵyn atap ótý barysynda Elba­symyz qazaqsha baıandaǵan se­bebin: «bizdiń tilimiz dúnıe júzine es­til­sin, qulaqtaryna sińsin dep oıla­dym. Ári qaraı jyljyta beremiz. Men ádeıi solaı jasadym, sondyqtan men aıtqannan keıin, menen keıingi basshylar da solaı sóıleıdi dep sene­min», dep túsindirgen edi. Osy bir tarıhı sátke oraı ana tilimiz­diń naǵyz janashyrlarynyń biri Par­lament Májilisiniń depýtaty Azat Perýashev óziniń áriptesteri men Úkimet múshelerin, memleket qyzmet­ker­lerin Elbasymyzdan úlgi alýǵa shaqyr­ǵan bolatyn. Elbasymyz óziniń Qazaq­stan halqyna arnaǵan bıylǵy «Tór­tinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkin­dikteri» atty Joldaýynda da 

«...Qa­zaq tilin halyqaralyq deńgeıge jaqyndatý kerek. Latyn álipbıine kóshý bul máseleni retteýge múmkindik beredi. 2025 jylǵa deıin bilim berýdiń barlyq deńgeıinde latyn álipbıine kóshýdiń naqty kestesin jasaý qajet» dep atap kórsetken bolatyn. 

Mine, qazaq tili endi taǵy bir jańa belestiń aldynda tur. Latyn álipbıi eń aldymen órkenıet jolyndaǵy básekege qabilettilikti arttyryp, prag­matıkalyq sananyń ornyǵýyna jol ashady. Sıfrly tehnologııanyń er­kin enýine, álemdegi keń taralǵan til­derdi úırenýge jaqsy jaǵdaı jasaıdy. 

Sondyqtan «kelisip pishken ton kelte bolmas» degendeı, qalyń jurt­­shy­­lyqtyń tarazysynan ótken, El­basymyzdyń Jarlyǵymen bekitil­gen eldigimizdi, ulttyǵymyzdy aıqyn­daı­tyn ana tilimizdiń jańa álipbıi kóńilimizden shyqty.

 Sádýaqas JUBATOV,
 zapastaǵy polkovnık