Kásipkerlik – kemeldený kepili
Sársenbi, 10 sáýir 2013 1:40
Búgin Astanada Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Kásipkerler keńesiniń otyrysy ótedi
Igilikti iske negiz kóp
Damyǵan elderdiń ekonomıkasynyń basym bóligin shaǵyn jáne orta kásipkerlik quraıtyny belgili. Bizdiń elde de sońǵy jyldary kásipkerliktiń keleshegin kemeldendire túsýdiń sátti qadamdary jasalýda. Bul óńirlik ekonomıkalyq damýǵa da sony serpin berip keledi.
Sársenbi, 10 sáýir 2013 1:40
Búgin Astanada Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Kásipkerler keńesiniń otyrysy ótedi
Igilikti iske negiz kóp
Damyǵan elderdiń ekonomıkasynyń basym bóligin shaǵyn jáne orta kásipkerlik quraıtyny belgili. Bizdiń elde de sońǵy jyldary kásipkerliktiń keleshegin kemeldendire túsýdiń sátti qadamdary jasalýda. Bul óńirlik ekonomıkalyq damýǵa da sony serpin berip keledi.
Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda kásipkerlikti jan-jaqty qoldaýdyń Úkimet qyzmetiniń birden-bir mańyzdy baǵyty bolýy qajettigin qadap aıtýy da sondyqtan. Nursultan Ábishuly óz Joldaýynda «Men Úkimetke 2013 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń sońyna deıin Qazaqstan azamattarynyń ómir-tirshiligi qaýipsizdigine tikeleı yqpal etpeıtin barlyq ruqsattar men lısenzııalardy qaıtaryp alyp, olardy habarlandyrýmen aýystyrýdy tapsyramyn» dep aıryqsha atap ótti. Shyndyǵynda da shaǵyn jáne orta bıznesti tap osylaı ǵana damytýǵa bolady. Qazir ákimshilik kedergilerdi qysqartý úshin barlyq ruqsat berý qujattaryn ońtaılandyrý jáne ınventarızasııalaý boıynsha úlken jumystar júrgizilýde. Lısenzııa men ruqsat qujattaryn 30 paıyzǵa deıin qysqartýǵa usynys berildi.
Bizdiń oblysymyzda da jyl ótken saıyn shaǵyn jáne orta bıznes serpindi damyp keledi. Bul óńirdiń ishki rynogyn taýarlarmen, jumystarmen jáne qyzmettermen toltyrýǵa yqpal etip, salalyq jáne aýmaqtyq monopolııanyń ósýine kedergi bolýda, iskerlik toptar arasynda laıyqty básekelestik qalyptastyrýda.
О́tken jyly shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń belsendi nysandarynyń sany 33,7 myń birlikti qurady. Shaǵyn jáne orta bıznes salasynda jumys isteıtin azamattar sany 117,2 myńǵa jetip, 2011 jylmen salystyrǵanda, 4,2 paıyzǵa artty. Shaǵyn jáne orta bıznes nysandary óndirgen ónimder, oryndalǵan jumystar men qyzmetter kólemi 380,7 mıllıard teńge boldy. Sóıtip 2011 jylǵa qaraǵanda 2,4 paıyzǵa ósti. Olardan bıýdjetke 107,7 mıllıard teńge tólemder tústi. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha shaǵyn jáne orta bıznestiń jalpy óńirlik ónimdegi úlesi 28,2 paıyzdy qurady. Al, bul salada jumys isteıtinderdiń úlesi ekonomıkalyq belsendi turǵyndardyń 27,0 paıyzy boldy.
2012 jyly «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha oblysqa respýblıkalyq bıýdjetten 1824,8 mıllıon teńge bólinip, bul qarjy 99,0 paıyzǵa ıgerildi. Osy kezeńde aýmaqtyq úılestirý keńesimen 154 shaǵyn jáne orta bıznes nysandarynyń tapsyrystary maquldanyp, baǵdarlamanyń barlyq baǵyttary boıynsha qoldaý kórsetildi. 154 kásiporynda 5,7 myńnan astam adam eńbek etýde. Osy nysandarda taǵy da 2,4 myń jańa jumys orynyn ashý kózdelýde. Olardan 3,2 mıllıon teńge salyq tólemderi aýdaryldy. Baǵdarlamanyń tórtinshi baǵyty boıynsha shaǵyn jáne orta bıznestiń 5 kásipornynyń basshylary «Nazarbaev Ýnıversıteti» AQ bazasyndaǵy bıznes mektebinde oqydy, 17 kásipker «Iskerlik baılanystar» álippesin ıgerdi, olardyń segizi Germanııa men AQSh-tyń kásiporyndarynda tájirıbeden ótip keldi.
Kásipkerlerdiń pikirleri boıynsha, údemeli ındýstrııalyq- ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy óz isterin júrgizýge úlken kómek, al Qazaqstannyń ındýstrııalandyrý kartasy jobalardy júzege asyrýdaǵy ózindik GPS-navıgator bolyp tabylady. Elimizdiń ındýstrııalandyrý kartasyna 632,8 mıllıard teńge bolatyn 73 aqtóbelik joba engizildi, bul jobalar júzege asqanda 10 myńnan astam jańa jumys orny ashylady. Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy júzege asyryla bastaǵan 3 jylda 64 joba paıdalanýǵa berilip, 188,3 mıllıard teńge ınvestısııa ıgerildi, 5 myńnan astam adam eńbekke tartyldy. Baǵdarlama júzege asyrylatyn alǵashqy bes jylda jalpy quny 1 trıllıonnan astam teńge turatyn 100 nysan iske qosylyp, metallýrgııa ónimderi úsh, hımııa salasynyń ónimderi eki eselenetin bolady, metall jáne hımııa ónimderin eksportqa shyǵarý anaǵurlym artady. Jumys istep turǵan kásiporyndardy jańǵyrtý jáne jańa óndiris oryndaryn ashý esebinen aýmaqtyq ónim kólemindegi óńdeý ónerkásibiniń úlesi 13,0 paıyzǵa deıin artady, óńdeý ónerkásibindegi eńbek ónimdiligi 1,5 ese, oblystaǵy aımaqtyq ónim kólemi 2015 jylǵa eki ese ósedi. Sondaı-aq, bizdiń aımaqta óńdeý sektorynda joǵary tehnologııaly birqatar kásiporyndar qurýǵa múmkindik beredi.
Ústimizdegi jyly Qazaqstannyń ındýstrııalandyrý kartasyna engizilgen jalpy quny 239,0 mıllıard teńge bolatyn 5 jobany júzege asyrý josparlanyp otyr. Bul kásiporyndarda 1 myń jańa jumys orny ashylady dep kútilýde. Budan basqa 18,6 mıllıard teńge turatyn 14 ınvestısııalyq joba iske qosylyp, 600 adam jumyspen qamtamasyz etiletin bolady. Qazir olardyń bastamashylary ındýstrııalandyrý kartasyna engizý úshin qujattaryn Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligine daıyndaýda. Osylaı 2013 jyly 130,0 mıllıard teńgeniń 17 jobasy júzege asyrylyp, 1 myńnan astam jańa jumys orny ashylatyn bolady.
«О́nimdilik-2020» Bıznestiń jol kartasy-2020», «Eksporttaýshy-2020» baǵdarlamalary aıasyndaǵy naqty memlekettik qoldaý shaǵyn jáne orta bızneske tek ınvestısııa tartýǵa ǵana emes, olardyń ıntellektýaldyq múmkindigin molaıtýǵa, sondaı-aq, alys-jaqyn shetelderdiń bıznes qaýymdastyǵymen birge qadam basýyna kómek beredi. «О́nimdilik-2020» baǵdarlamasyna oblystyń jeti kásiporny qatysýda. Olardyń úsheýi «Qazaqstan ındýstrııalyq damý ınstıtýty» AQ-tan qoldaý tapty, ekeýiniń qujattary qaralýda, al, ekeýi baǵdarlamaǵa qatysýǵa qujattaryn daıyndaýda. Osy aksıonerlik qoǵam bes kompanııamen yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. «Aqtóbe» ÁО́K» UK» AQ-pen birlese otyryp, baǵdarlamalardyń tetikterin túsindirý boıynsha jumystar jalǵasyn tabýda. Sondaı-aq, biz «Eksporttaýshy-2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý boıynsha naqty jumys isteýdemiz. Eksporttaýshylardyń aımaqtyq keńesi quryldy, olardy qoldaýdyń 2011-2014 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy jasalyp, bekitildi, shıkizattyq emes eksportty memlekettik qoldaý sharalary túsindirilýde, ótken jyly Ázerbaıjannyń astanasy Bakýge jáne Tatarstannyń astanasy Qazanǵa saýda mıssııasy uıymdastyrylyp, kásipkerler iskerlik baılanystar ornatty. Bıyl mundaı saýda mıssııasyn Bashqurtstanǵa jáne Reseıdiń Kalýga qalasyna uıymdastyrý josparlanýda. Mine, osynyń barlyǵy ekonomıkalyq ilgerileýge ıgilikti negiz qalaıdy degen senimdemiz.
Marat BALMUHANOV,
Aqtóbe oblystyq kásipkerlik jáne
ónerkásip basqarmasynyń bastyǵy.
