Eńbek etýge áleýmettik jaǵdaı jasaý – bıznestiń basty mindeti

Sársenbi, 8 mamyr 2013 1:50

«Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» atty baǵdarlamalyq maqalasynda Memleket basshysy jaqyn keleshektegi el damýynyń basty baǵytyn belgilep bergeni málim. Osy baǵdarlamada jarııa etilgen Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń ıdeıalary qazaqstandyq munaı-gaz operatory «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» AQ óndirisi damýynyń úzdik baǵdaryna aınaldy. О́ndiristiń barlyq salasyndaǵy ekonomıkalyq kórsetkishterdi aıtarlyqtaı jaqsartýmen qatar, óndiristi órkendetip, bilimi men kúsh-qaıratyn memleketimizdiń áleýetiniń damýyna jumsap júrgen eńbek adamyna barynsha jaqyn bolý – jumys berýshi úshin basty qajettilik.

Sársenbi, 8 mamyr 2013 1:50

«Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» atty baǵdarlamalyq maqalasynda Memleket basshysy jaqyn keleshektegi el damýynyń basty baǵytyn belgilep bergeni málim. Osy baǵdarlamada jarııa etilgen Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń ıdeıalary qazaqstandyq munaı-gaz operatory «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» AQ óndirisi damýynyń úzdik baǵdaryna aınaldy. О́ndiristiń barlyq salasyndaǵy ekonomıkalyq kórsetkishterdi aıtarlyqtaı jaqsartýmen qatar, óndiristi órkendetip, bilimi men kúsh-qaıratyn memleketimizdiń áleýetiniń damýyna jumsap júrgen eńbek adamyna barynsha jaqyn bolý – jumys berýshi úshin basty qajettilik.

О́ndiristegi áleýmettik jańǵyrý úrdi­si qalaı júrgizilýi tıis? Bizdiń ortaq maqsatymyz jańa ındýstrııalyq-ınno­vasııalyq ekonomıkanyń jaǵdaıyna qoǵamdy daıyndaý, Qazaqstannyń údemeli ekonomıkalyq damýy men keń qamtylǵan qoǵamdyq ál-aýqat arasyndaǵy utymdy tepe-teńdikti tabý, quqyq jáne ádildik qaǵıdattaryna negizdelgen áleýmettik qatynastardy bekitý. Qazaqstan Prezıdenti «Eldiń, aldyńǵy kezekte áleýmettik júıeniń jańǵyrýyna memlekettik emes sektordyń qatysýyn keńeıtý úshin jaǵdaı jasaý, áleýmettik seriktestikti belsendi damytý mańyzdy» dep atap kórsetken bolatyn.

Memleket basshysynyń áleýmettik jańǵyrý baǵdarlamasyn iske asyrý jóninde qoıǵan mindetterine oraı joǵary eńbek ónimdiligi úshin, ár jumysshynyń ózin damytýyna basty jaǵdaı retinde erkin jáne ádil eńbekke jaǵdaı jasap, biz ózimizdiń áleýmettik saıasatymyzdy beıimdeýge tıispiz.

Kóptegen sarapshylar Prezıdent bas­tamasyn jalpy óndiristegi jumysqa qoldanystaǵy baǵyttar men qaǵıdattardy jańartý turǵysynan qaraý qajettiligin quqyqtyq negizdi dep esepteıdi. Áleýmettik jańǵyrýdyń negizgi maqsattarynda – buqa­ralyq áleýmettik bireýge arqa súıeýshilik jáne áleýmettik beıqamdyqty, tutynýshylyq qoǵam tujyrymynan tolyqtaı bas tartý, eńbek adamynyń bedelin arttyrý, taza jáne ádil eńbekke yqylasty týdyrý, jas mamandar úshin úzilissiz kásibı ósýge jaǵdaı jáne iske asyrý tetikterin jasaýdy nazardan shyǵarmaý kerek.

«QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» AQ-ǵa qatysty aıtar bolsaq, qyzmet etý aıma­ǵyndaǵy áleýmettik máselelerdi sheshýge qatysý – bıznesti júrgizýdegi negizgi qaǵı­dattar jáne ol udaıy iske asyrylyp keledi. QMG BО́ qyzmetindegi áleýmettik baǵyt birinshi kezekte kompanııanyń jáne aralas óndiristerindegi jumysshylary men olardyń otbasy músheleriniń turmys jaǵdaıyn jaqsartýmen baılanysty. Kompanııanyń óz aktıvterin ǵana esepke alǵanda 21 myńnan astam adam (birlesken kásiporyndardaǵy úlesti eseptemegende) jumys isteıdi, al halyqty keńinen qamtyǵanda aıtarlyqtaı aýqymdy. QMG BО́ kompanııalar tobyndaǵy qala qalyptastyrýshy kásiporyndar áleýmettik ınfraqurylymdardy damytý jónindegi jáne áleýmettik jumys oryndaryn qurýdy qarjylandyrý negizgi shyǵyndaryn óz mindetterine aldy. 2012 jyly QMG BО́ óndiristik fılıaldary aksıonerlik qoǵamdar bolyp qaıta qurylyp, jergilikti áleýmettik jobalarǵa tapsyrystardy derbes qabyldaýǵa, bul jobalardyń qarjylandyrý kólemin esepteýge jáne olardyń iske asyrylýyn baqylaýǵa quqyq aldy.

Mysaly, QMG BО́-niń Mańǵys­taý oblysynyń áleýmettik ınfraqu­rylym­daryn damytýǵa kelisimsharttyq mindettemesi 2012 jyly 907,4 mln. teńgeni qurady. Mańǵystaý oblysynyń ákimdigimen áleý­mettik seriktestik baǵdarlamasy aıasynda qosymsha 200 mln. teńge (1,3 mln. AQSh dollary) qarajat Jańaózen qalasynyń turǵyndaryna 800-den kem emes jumys oryndaryn qurý úshin bólindi. Budan basqa bizdiń «KRÝZ»JShS, «Jóndeý»JShS, KazGО́Z jáne basqa servıstik kompanııalary maýsymaralyq jazǵy kezeńde qosymsha jumysshylardy eńbekke tartady. Máselen, 2012 jyldyń jazynda 232 adam jumys istedi, bıylǵy jyly 90 adamdy eńbekke tartý josparlanyp otyr.

Budan ózge, 2011 jyldyń jeltoq­sa­nyndaǵy jappaı tártipsizdik kezinde qaza bolǵan jáne zardap shekken otbasylaryna materıaldyq kómek kórsetildi. 2012 jyldyń sońynda Jańaózen qalasynda QMG BО́ qarjysyna salynǵan 200 páterlik turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Jańa qonys ıelerine (az qamtylǵan otbasylary, aýǵan soǵysynyń ardagerleri, áleýmettik qyzmetkerler) baspana kiltin osy óńirge sapary barysynda QR Premer-Mınıstri Serik Ahmetovtiń tapsyrǵany málim.

Jekelegen óńirler úshin osyndaı ózekti máselelerden basqa, bizdiń qasıetti boryshymyz sanalatyn máńgilik qundylyqtar bar. Máselen, QMG BО́ balalar úılerine, múgedekter qoǵamyna, sporttyq uıymdarǵa jáne Uly Otan soǵysy ardagerlerine kómek kórsete otyryp, qaıyrymdylyq isine úlken mańyz beredi.

Atap aıtý qajet, QMG BО́ barlyq qyzmet aımaǵyndaǵy áleýmettik baǵdar­lamalarǵa teń jaǵdaıda kóńil bóledi jáne iske asyryp keledi. Alaıda kómek, oblystardaǵy máseleniń qordalanýy jáne onyń týyndaý ózektiligin esepke ala otyryp kórsetiledi. Mysaly, QMG BО́-niń Atyraý oblysyndaǵy áleýmettik ınfraqurylymdardy damytýǵa kelisimsharttyq mindettemesi 286,6 mln. teńgeni quraıdy. Mindetti tólemnen basqa 2012 jyly 350 mln. teńge (2,3 mln. AQSh dollary) somasyndaǵy áleýmettik jobalardy iske asyrýǵa demeýshilik kómek kórsetildi. Bul qarajattar óńirdegi bes dene shynyqtyrý-saýyqtyrý keshenderiniń qurylysyn támamdaýǵa, jylý júıesin qaıta jóndeýdi qarjylandyrýǵa, kóp qabatty úılerdiń aýlasyn jaılastyrýǵa jáne Inderbor kentindegi az qamtylǵan otba­sylarynyń jylý qazandyqtaryn qurýǵa, Isataı aýdanynyń H.Erǵalıev aýy­lyndaǵy 100 oryndy balabaqsha qurylysyn jobalaýǵa jáne salýdy qar­jylandyrýǵa jumsaldy.

О́tken jyly kompanııa utymdy jáne der kezinde uıymdastyrylǵan sharany iske asyrdy. Toqtalyp ótsek, 2012 jyldyń kókteminde QMG BО́ Dırektorlar keńesi Baıshonas jáne Eskene aýyldarynyń turǵyndaryn oblys ortalyǵy Atyraý qalasyna kóshirýge 5,4 mlrd. teńge qarjy bólý týraly sheshim qabyldady. Sóz «Embimunaıgaz» ıgerip jatqan, attas ken oryndarda jumys isteıtin, jergilikti turǵyndar turǵan, Baıshonas jáne Eskene eldi mekenderi týraly bolyp otyr. Bul kásipshilikterde 80 jyldan astam ýaqyttan beri jumys júrip keledi, munaı qory sarqylýda, sondyqtan da ken ornynyń tıimdiligi jáne eldi meken turǵyn­daryn eńbekpen qamtý máselesi ótkir turdy. Munaı óndirýdiń tómendeýimen munda jumys­syzdyq ulǵaıa bastady, aýyldyń áleýmettik-ınjenerlik ınfraqurylymy tyǵyryqqa tireldi. Jergilikti apattyq jaǵdaılardyń aýqymyna kelsek, úılerdiń 80%-y eskirip tozǵan jaǵdaıda turdy, sý qubyrynyń isten shyǵýyna baılanysty turǵyn úılerdi sýmen qamtý múmkindigi bolmady. Endi munyń barlyǵy da ótkenniń enshisinde qaldy. Búgingi kúni buǵan deıin Eskene aýylynda turǵan 80 otbasy Atyrý qalasyna qonys aýdardy. Baıshonas aýylynyń 377 otbasynyń kóshirilýi birneshe kezeńmen júzege asyrylady jáne 2013 jyly támamdalatyn bolady.

Áleýmettik máselelermen qatar biz óndiris jaǵdaıyn da nazarda ustaýy­myz kerek. Barshaǵa málim, zamanaýı ekonomıkalyq jaǵdaıda qoǵamnyń áleýmettik-ekono­mıkalyq ál-aýqatyna jumys oryndarynda qaýipsiz jáne durys eńbek etý jaǵdaıyn jasaý aıtarlyqtaı áser etedi. Bul maqsattarǵa, sondaı-aq munaı óndirý kólemin kóterý jáne óndiristik aktıvterdiń ekonomıkasyn jaqsartý úshin 2012 jyly QMG BО́ tehnologııalyq jańǵyrtý baǵdarlamasyn iske asyrýdy bastady.

О́zen ken ornyndaǵy óndiristik qýat­tylyqty jańǵyrtý jónindegi kompanııa iske asyryp otyrǵan jobalardyń kólemi asa aýqymdy. «О́zenmunaıgaz» AQ-da dıagnostıka jáne jerasty jabdyqtaryn jóndeýge arnalǵan seh salyndy. Jańa seh jaqyn kezeńde kompanııanyń jańadan jerasty jabdyqtaryn satyp alýyna, qoldanystaǵy qordyń jóndelýi jáne olardyń óndiristik úrdisterge birneshe ret paıdalanýy esebinen shyǵyndaryn únemdeýge múmkindik beredi. Bir sehtyń qýattylyǵy jyl ishinde 400 myń dana soraptyq-kompressorlyq qubyrdy, 300 myń dana soraptyq shtangany jáne 10 myń shtangalyq tereńdik sorapty jóndeýge jetkilikti. Seh qurylysyna «QazMunaıGaz» BО́» AQ 4,799 mlrd. teńge qarajat bóldi.

Sondaı-aq kásiporyndardaǵy óndiris­­­tik jáne ekologııalyq qaýipsizdik deńgeıi artady. Dıagnostıka jáne jerasty jabdyqtaryn jóndeý sehynyń jumysshylary úshin arnaıy oqý-jat­tyǵý trenıng baǵdarlamasy daıyndaldy. Kompanııa «Qumkól» óńirlik servıstik ortalyǵynda, Reseı Federa­sııasynyń Perm jáne Noıabrsk qala­larynyń oqytý ortalyqtarynda óz qyzmetkerleriniń oqytý sharasyn uıymdastyrdy. Sonyń nátıjesinde «О́zenmunaıgaz» AQ-tyń 30-dan astam mamany joǵary tehnologııalyq jabdyqta jumys isteý tájirıbesine mashyq­tandy. Iаǵnı, Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda belgilengen baǵdarǵa sáıkes, kompanııa barlyq deńgeıdegi qyzmetkerleriniń eńbek etý jaǵdaıyn jaqsartý úshin naqty sharalardy qabyldap, óz kásiporyndarynda keń kólemdegi áleýmettik jańǵyrtý jumystaryn júrgizip jatyr.

Dıagnostıka jáne jerasty jab­dyq­taryn jóndeý sehynyń qury­lysy­men qatar birinshi kezekte burǵylaý ju­mystary basqarmasy óndiristik baza­synyń, Qarajanbas jáne Qalamqas ken oryndarynda vahtalyq qalashyqtyń, «О́zenmunaıgaz» AQ-ta jataqhana jáne ashananyń paıdalanýǵa berilýi – bizdiń kásiporyndardaǵy aýqymdy tehnologııalyq jańǵyrtýdyń bastamasy ǵana. Sondyqtan da, onyń ishinde О́zen ken ornyn teh­nologııalyq jańǵyrtý baǵdarlamalary odan ári jalǵasatyn bolady. Kezekte – ken oryndarynda jańa óndiristik ba­za­lardyń qurylysy. Shyntýaıtynda, jospar kóp. Jańǵyrtý baǵdarlamasy aıasynda «О́zenmunaıgaz» AQ-ta munaı bazasynyń qurylysy, uńǵylardy bastyrý úshin suıyqtyqty daıyndaý jónindegi eki ýchaskeniń, munaı jabdyqtaryna servıstik qyzmet kórsetý jónindegi sehtyń, munaı jabdyqtaryn jóndeý sehynyń, 1000 birlik avtokólikke jáne arnaıy tehnıkaǵa qyzmet kórsetý jónindegi avtoservıstik ortalyqtyń qurylysy josparlanǵan, bloktyq shoǵyrlandyrylǵan soraptar stansasy qabatyna sý aıdaý jáne suıyqtyqty jınaý jáne tasymaldaý júıeleri qaıta jańartylatyn bolady. Sonymen birge, Atyraý oblysynda jumys istep turǵan «Embimunaıgaz» AQ-tyń Prorva ken oryndary tobynda ilespe gazdy kúkirtten tazartýǵa arnalǵan jabdyq salynady, Prorva JOP jáne Teńiz MAS munaı qubyry qaıta jańǵyrtylatyn bolady.

Qazirgi ýaqytta S.Balǵymbaev jáne Shy­ǵys Maqat ken oryndarynda ilespe gazdy kádege jaratýǵa arnalǵan jabdyqty turǵyzý jumystary júrgizilýde. Uzaqtyǵy 61 sha­qyrymdy quraıtyn Aqingen – Aqqudyq – Qı­­symbaı joǵary qysymdy gaz qubyry salynýda. Budan basqa qyzmetkerler men júk­terdi tasymaldaý úrdisin aıtarlyqtaı je­deldetýge múmkindik beretin jańa keni­­sh­­­­­­­­­aralyq joldar salynyp jáne qolda­nystaǵysy jóndeletin bolady.

Tehnologııalyq jańǵyrtý baǵdar­lamasy aıasynda qoldanylǵan sharalar óndiris tıimdiligin arttyrýǵa, jumys­shylardyń eńbek etý jaǵdaıyn jaqsartýǵa, ekologııalyq jáne óndiristik qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa yqpal etýi tıis.

Prezıdent belgilegen mindettermen úndesip, jumyssyzdyq máselesin sheshýge, QMG BО́ úlestik qatysýyndaǵy kásip­­oryndar jumysshylary otbasyla­rynyń áleýmettik qamtylýy, densaýlyq jaǵdaılaryna kóp kúsh jumsalýda. Máselen, Qyzylorda oblysyndaǵy «Qazgermunaı» BK» JShS-da kásip­oryn barlyq qyzmet­­­kerleriniń tegin medısınalyq tekserýden ótýge múmkindigi bar, jumyskerlerdiń jyl saıyn shıpajaıda densaýlyqtaryn jaqsartýlaryna qarajat bólinedi. Kompanııa qyzmetkerleriniń jáne olardyń otbasy músheleriniń sporttyq ınfraqurylymdarǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etip, sporttyń buqaralyq túrlerin damytýda. Kásiporyn kompanııa jumyskerlerine ujymdyq shartta kórsetilgen materıaldyq kómekti kórsetedi, qyzmetkerler balalarynyń oqý aqysyna jáne t.b kómek jasalady. Budan basqa 2012 jyly zeınetkerlerdi jáne kompanııa ardagerlerin qoldaý jóninde birqatar sharalar ótkizildi, kompanııa ardagerleriniń «Ardager-munaıshy» qoǵamdyq qory quryldy.

Barlyq bıznes ókilderiniń áleýmettik jaýap­kershiligi sııaqty QMG BО́ ózi qyz­met etip otyrǵan óńirlerdiń ınves­tı­sııalyq tartymdy ahýalyn qurý úshin aı­tarlyqtaı mańyzǵa ıe uzaq merzimdi jobalarǵa qatysady. Mysaly, osy jyldyń naýryzynda Qyzylorda oblysynyń ákimdigi men «Qazgermunaı» BK» JShS arasynda áleýmettik-ekonomıkalyq júıedegi ózara yntymaqtastyq jáne áriptestik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Qoljetken kelisimderge sáıkes, kompanııa Qyzylorda qalasyndaǵy Qorqyt ata atyndaǵy áýe­jaıdyń 200 adamǵa arnalǵan jańa termınalyn qaıta jóndeý boıynsha jobalyq-smetalyq qujattardy jáne jobanyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin daıyndaýǵa óńirge kómek kórsetedi.

Osy maqsatqa «Qazgermunaı» 150 mln. teńge kóleminde qaıtarymsyz qarajat bólip otyr. Bul óte mańyzdy joba, sebebi kez kelgen oblystyń qaqpasy áýejaıdan bastalady. Áleýetti ınvestorlardyń da alǵashqy qadamy osy áýejaıdan bastaý alady. Sondyqtan da jer qoınaýyn ıgerýshi kompanııalar men jergilikti atqarý organdarynyń birlese kúsh salý qajettiligi álbette sonyń aıǵaǵy.

Osylaısha, QMG BО́ ózin oń nıetti jer qoınaýyn ıgerýshi jáne áleýmettik jaýapty kompanııa retinde kórsete bildi. Búgingi kúni QMG BО́ mindeti – osy bedelge saı bolý, odan ári ósýdi úılesimdi sabaqtastyrý, Memleket basshysynyń bizdiń aldymyzǵa qoıǵan aýqymdy mindettermen úndestikte qyzmet etip otyrǵan óńirler damýyndaǵy jumystardy jalǵastyrý bolyp tabylady.

Abat NURSEIITOV,

«QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý»

AQ bas dırektory.