Dalabaı Jazyqbaev týraly kóptegen málimetti Atyraý ólkesiniń abyz aqsaqaly, shejireshi, ólketanýshy Janash Nurmahanovtyń maqalalarynan anyq baıqaýǵa bolady. Sebebi qolǵa qalam alyp, baspasóz betine maqalalardy 15 jasynan bastap jarııalaǵan Janash aqsaqal Jazyqbaı Dalabaev, Hamıt Erǵalıev syndy daryndardan aqyl-keńes alǵan.
Dalabaı Jazyqbaevtyń óleńderi 1930 jyldary orysshaǵa tárjimalanyp, «Pesnı narodnyh akynov» atty eńbekte basylady. Shyǵarmashylyǵyna basa nazar aýdarǵan oblystyq atqarý komıteti arnaıy qaýly shyǵaryp, qamqorlyq tanytady. Alǵashqy óleńi 1936 jyly 16 jasynda basylǵan. 1937-1939 jyldary «Aqynnyń shyn záýlimi», «Qaıǵyrý», «Dossor», «Qurysh qus», «Jastyq sert», «Tań bulbuly» syndy óleńderi respýblıkalyq baspasóz betterinde jarııalanady. Áıgili «Partızan qyzy» poemasy oqyrman qaýymdy tánti etedi.Orys aqyny M.Iý.Lermontov, M.S.Golodnyıdyń (1903-1949), evreı aqyny L.M.Kvıtkonyń (1890-1952) óleńderin tárjimalaıdy.
Soǵysqa 1942 jyldyń 7 qańtarynda attanady. Saǵynysh hattary týǵan jerine qus qanatymen kelip turdy.1942 jyldyń 7 qyrkúıeginde «...Avgýstyń 4-inde urysqa aralasyp edik.Demalmastan osy kúnge deıin maıdanda júrmiz. Qaptaǵan qalyń qaýiptiń asty. Jeke adam ǵana emes, búkil Otan basynan keshirip otyrǵan aýyr kún ǵoı»... («Dala» dep asyǵys qol qoıǵan), dep jazady. Sońǵy hat elge 1942 jyldyń 11 qyrkúıeginde kelgen. Hatta «...Amandyq. Jaǵdaı jeńil emes. Bul Otan úshin keship júrgen jol taıǵaq», dep jazady. Tórt kúnnen soń, 15 qyrkúıek kúni Dalabaı Jazyqbaev opat bolady (muraǵat derekteri – halyq qazynasy. – Almaty, 2004, 271-b.)
1940 jyly Almaty shaharynda jazǵan «Kúledi Jaıyq» degen óleńinde:
Kók buıra sýdyń tolqyny,
Kúı shertedi ǵajaıyp.
Keń ólkeniń kerbezi,
Jatyr zýlap Aqjaıyq, – dep týǵan jeriniń tabıǵatyn maqtanyshpen sýretteıdi. Iá, aqyn jyrlaǵan Aqjaıyq jastary batyr aqyn Dalabaı Jazyqbaevtyń esimin umytpaı, ár kez úlgi tutýy tıis.
Ádilbek О́MIRZAQOV,
Qazaqstan Jýrnalıster
odaǵynyń múshesi
Atyraý
