Qanat SAÝDABAEV: 2050 Strategııasy – jasampazdyqtyń jemisti jalǵasy

Sársenbi, 23 qańtar 2013 7:15

Jeltoqsanda jarııalanǵan Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýyna respýblıka jurtshylyǵy keńinen ún qosyp jatyr. Sonymen qatar, 2050 Strategııasyna álem de jan-jaqty nazaryn aýdarýda. Oǵan elimizdegi, sondaı-aq shetelderdegi júzdegen azamattardyń, tanymal saıasatkerlerdiń, qoǵam qaıratkerleri men sarapshylardyń ún qosýlary kýá.

Sársenbi, 23 qańtar 2013 7:15

Jeltoqsanda jarııalanǵan Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýyna respýblıka jurtshylyǵy keńinen ún qosyp jatyr. Sonymen qatar, 2050 Strategııasyna álem de jan-jaqty nazaryn aýdarýda. Oǵan elimizdegi, sondaı-aq shetelderdegi júzdegen azamattardyń, tanymal saıasatkerlerdiń, qoǵam qaıratkerleri men sarapshylardyń ún qosýlary kýá.

El damýynyń jańa strategııalyq baǵyty týraly pikirin bilmekke «Nazarbaev ortalyǵy» kóp fýnksııaly ǵylymı-taldamalyq jáne gýmanıtarlyq-aǵartýshylyq memlekettik mekemesiniń dırektory Qanat SAÝDABAEVTY sózge tartqan edik. Osydan týra bir jyl buryn, Elbasynyń Jarlyǵymen qurylǵan Ortalyqtyń basty mindeti – Qazaqstan Respýblıkasynyń ary qaraıǵy qoǵamdyq-saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq damýyna úles qosý, qazaqstandyq qoǵamdaǵy azamattyq ustanym sáıkestigi men patrıottyqty nyǵaıtý, halyqaralyq yntymaqtastyqty keńeıtý ekenin eske sala keteıik.

– Qanat Bekmyrzauly, táýelsiz Qa­zaqstannyń qalyptasýy men da­mýyn­daǵy kóptegen taǵdyrsheshti oqıǵalarǵa tikeleı qatysqan kýágerlerdiń birisiz. Elimizdegi sońǵy mańyzdy oqıǵalardyń biri jeltoqsandaǵy Qazaqstan halqyna joldaǵan Prezıdent N.Nazarbaevtyń Joldaýy boldy. Onda Elbasy «Qa­zaq­stan-2030» Strategııasyndaǵy negiz­gi mindetterdiń merziminen buryn oryndalǵany týraly málimdegeni belgili. Sizdiń buǵan alyp-qosaryńyz bar ma?

– Osydan 15 jyl buryn, 1997 jyly Elbasy N.Á.Nazarbaev ultymyzǵa kóp­te­gen adamdar úshin qııal bolyp kóringen «Qazaqstan-2030» maqsatty Strategııasyn usynǵan bolatyn. Sol kezderi onyń sátimen júzege asatynyna kúmánmen qaraýǵa da negiz joq emes-ti. Ol ýaqytta Qazaqstan Keńes Odaǵynyń ydyraýynan endi ǵana aıyqqan ári biryńǵaı ekonomıkalyq júıesi joq, shyn máninde kún tártibine egemendi memleket retinde ómir súrý máselesin qoıǵan el edi. Búgingi aǵa jáne orta býyn ókilderi kásiporynnyń búıirine shanshýdaı qadalǵan qarjynyń qunsyzdanýy men jumyssyzdyqtyń joǵary shegin, elektrdiń úzdiksiz sóndirilýi men dúkenniń jartylaı bos sórelerin jáne basqa da sol kezeńniń belgilerin áli umyta qoıǵan joq.

Qazaqstandyqtardyń berik qol­daý­y­na arqa súıep, halqynyń jasam­paz­dyq kúsh-qýatyna kámil sengen Prezıdent jan-jaqtylyǵy men qarqyny jóninen teńdessiz ekonomıkalyq jáne saıası reformalardy tabysty júrgizýdi qam­ta­masyz ete bildi. Eldiń uzaqmerzimdi strategııalyq damý baǵytyn aıqyndap alǵan Memleket basshysy eldiń magıstraldy baǵytynan aýytqymaı senimdi ósý jolyna túsetin naqty baǵdaryn belgiledi.

Toqsanynshy jyldardy shyn máninde eldiń ekonomıkasyn fenomendi alǵa súıreıtin qadamǵa daıyndaǵan qalyptasý onjyldy­ǵy dep ataýǵa bolady. Osy kezeńde Qa­zaqstan óziniń Kóshbasshysynyń ba­s­taýy­men qys­qa merzim ishinde post­keńes­tik tranzıttik óte qıyn ýaqyttan aman-esen ótip, túbegeıli qurylymdyq ózgeris­ter­di júzege asyra bildi. Jańa myńjyldyqta ekonomıkasyn qysqa merzim ishinde turaqtandyryp, onyń belsendi ósýine qol jetkizgen postkeńestik keńistiktegi birden-bir  respýblıka boldy.

Ekinshi kezeń jınaqtaý onjyldyǵy boldy – 2000 jyldary barlyq kúsh-jiger resýrstardy nyǵaıtý men qoldaǵy múmkindikterdi toptastyrýǵa baǵyttaldy. Sonyń nátı­jesinde Qazaqstan atalǵan onjyldyq­tyń sońyna tap kelgen dúnıe­júzilik ekonomıkalyq daǵdarystyń birinshi tolqynynyń teris saldaryn azaıta aldy.

Osy kezeńderde N.Nazarbaevtyń áleý­mettik-ekonomıkalyq saıasatynyń tıimdiligi erekshe jarqyrap kórindi. Tipti eń damyǵan elderdiń ózinde áleýmettik shyǵyndar qysqaryp, kásiporyndar ja­bylyp, jumyssyzdyq qaýlap ósip jat­qanda, bizdiń elimizde jalaqy óse tústi, joldar men kásiporyndar salyna bas­tady, turǵyndardy jumyspen qamtý ulǵaıa tústi.

Álemde «Azııa barystary» degen atpen tanylǵan Azııa elderiniń tabysyn baǵdarlap, Prezıdent N.Á.Nazarbaev: «Qazaqstannyń ózindegi búkil múmkin­dik­terimen sondaı qatarǵa qol jetkizbeı qalýyna sebepter bar ma?» degen saýal qoıdy. Oǵan sebepterdiń joq ekenin, 2030 jylǵa qaraı Qazaq­stan­nyń «Ortalyq Azııanyń ba­ry­syna» aınalýyna negiz jetkilikti ekenin, «basqa damýshy elder úshin úlgi bolýǵa múmkindik bar ekenin» aıtyp, oryndalatynyna senimdiligin bildirdi. Memleket basshysy Qa­zaqstannyń HHI ǵasyrdaǵy mıssııasy dál osylaı bolýy kerek dep sanady.

Qazaqstan IJО́-niń ósý qarqyny jóninen «Azııa barystaryn» qýyp jetti. Tarıhı qysqa merzim ishinde IJО́ jan basyna shaqqanda 700 AQSh dol­larynan 12 myń dollarǵa deıin ósti. Mundaı damý qarqyny men kún­kóristi qamtamasyz etý kórsetkishiniń jaqsarýy álemdik ekonomıkada buryn-sońdy eshqashan, esh jerde kezdespegen edi. Tipti «Azııa barystary» – Ońtústik-Shyǵys Azııa elderine mundaı kórsetkishke qol jetkizý úshin elý jyl kerek bolǵan-tyn.

1997 jyly strategııalyq 2030 jylǵa deıingi jospardyń anyqtalǵanyna qa­ramastan, olardyń eń bastylaryna búginde qol jetkizildi deýge bolady. Onyń jarqyn dáleli retinde Qa­zaq­stannyń postkeńestik jáne odan tys elder­de jetekshi pozısııadaǵy tabys­ty, dınamıkalyq damýshy memleketke aınalǵanyn aıtýǵa bolady. Qazaqstan Respýblıkasy bolashaqqa umtylǵan qýatty memleket, halyqaralyq arenada jaýapty seriktes retinde qalyptasty.

Búginde Qazaqstannyń álemdegi ekono­mı­kasy shapshań ósip kele jatqan al­dyń­ǵy úshtiktiń sanatynda ekeni belgili. Buǵan qalaı qýanbassyń. Elimiz tur­ǵyn­dardyń ál-aýqatynyń jahandyq reıtıngisinde álemniń alǵashqy 50 mem­leketiniń qata­rynda. Qazaqstandyq­tar­dyń ómir súrý uzaqtyǵy aıtarlyqtaı ósti, ana men bala ólimi de birshama azaıdy. 148 eldiń ishinen 104-iniń EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin Astanada ótkizýdi qoldaýy 2030-Strategııasynyń tańdaı qaǵar tabys­pen júzege asqanyn jáne muny álemdik qoǵamdastyqtyń kezekti ret moıyndaǵanyn aıǵaqtady. Biz 2018 jyly turǵyndarynyń tabysy joǵary elderdiń qataryna kirýimiz kerek.

Esterińizde bolsa, Prezıdent 2030­ Strategııasynda aǵylshynnyń uly dramatýrgi ári aqyny Ýılıam Sheks­pırdiń aıtqan myna sózin keltiredi: «Adam­dardyń ómirinde sharyqtaý sá­ti bar, ol, eger durys paıdalana bil­se, tabysqa jetkizedi. Eger ony qol­dan shyǵaryp alsa, onda odan keıin­gi jol qaırańǵa maltyǵyp,
taı­ǵaq keshýmen ulasady».

Búginde Qazaqstan halqy sharyqtaý sátin jan-jaqty durys qoldandy, eldiń qoǵamdyq-saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq turaqty damýyn qamtamasyz etti. Sondyqtan da 2030 Strategııasynda kózdelgen mindetterdiń sheshimi Memleket basshysynyń halyqqa arnalǵan jańa baǵdarlamany jarııalaýyna múmkindik berdi.

– Baǵdarlamalyq jańa qujatty saralaı kele, eń aldymen, qaı tusyna nazar aýdardyńyz?

– Elbasynyń ǵajaıyp daryny – onyń strategııalyq kóregendigi. Nemis aqy­ny, memleket qaıratkeri, oıshyl Iogann Volfgang fon Gıote: «Tek kózge kórinbeıtindi kórgen jan ǵana adam aıtqysyz dúnıelerdi jasaı alady», dep aıtqan edi. Eger elimizdiń qalyptasý jolyn eske alsaq, Prezıdenttiń eshkimge uqsamaıtyn bastamalary men usynystaryn, olarǵa alǵashynda kóbi kúmánmen qaraǵan bolatyn, kóptep mysalǵa keltirýge bolady. Alysqa barmaı-aq, sol 2030 Strategııasynyń ózin alsaq ta jetip jatyr.

Nursultan Ábishuly únemi alǵa qaraıdy, alys bolashaqqa jiti kóz jiberip otyrady. Áý bastan-aq oıǵa alǵan ıgi oı-maqsattaryn oryndaı almaıtyn shalaǵaı­lyq sekildi minezder Prezıdentke tán emes bolǵandyqtan, onyń jaǵdaıdy stra­tegııa­lyq baǵam­daý men ony sheshýdiń eń tıimdi jolyn aldyn ala boljap bilýdegi kóregendigi, ǵajaıyp jady men ótkir sa­raptamalyq aqyl-oıy, óz tańdaýynyń durys­ty­ǵyna talassyz senimi men jasymaıtyn jigeri, asa batyl qasıetterge ıe sırek kezdesetin qarymy men qajymaıtyn, talmaıtyn ju­mys qabileti árdaıym kózdegen maqsattaryna qol jetkizýge múmkindik beredi.

«Bolashaq búginnen bastalýy tıis. Bul jospar dep atalady. Álemde josparsyz eshteńe de jaqsy bola almaıdy», dep sanaǵan bolatyn kórnekti ǵalym ári pýblısıst Georg Krıstof Lıhtenberg.

Zýlap ótip jatqan ózgermeli álemniń jańa syn-qaterine qarsy der kezinde áreket etetin zamanaýı memlekettiń damýyndaǵy basty ereksheligin aıqyndaı otyryp, Prezıdent Joldaýda HHI ǵasyrdyń jahandyq on syn-qaterinanyqtady. Olar – tarıhı ýaqyttyń jedeldeýi, jahandyq demografııalyq teńgerimsizdik, jahandyq azyq-túlik qaýipsizdigine tónetin qater, sýdyń tapshylyǵy, jahandyq energetıkalyq qaýipsizdik, tabıǵı resýrstardyń sarqylýy, úshinshi ındýstrııalyq revolıýsııa, údeı túsken áleýmettik turaqsyzdyq, órkenıetimiz  qundylyqtarynyń daǵdarysy jáne jańa álemdik turaqsyzdyq qaýpi.

Bul syn-qaterlerdi jeńip, elimizdiń aldaǵy damýynyń baǵytyn anyqtaý úshin N.Nazarbaev asa mańyzdy basym­dyqtardy usyndy, olardyń arasynda: memlekettilikti odan ári nyǵaıtý; eko­nomıkalyq saıasattyń jańa qaǵıdattaryna kóshý; kásipkerlikti jan-jaqty qoldaý; jańa áleýmettik úlgini qalyptastyrý; bilim berý men densaýlyq saqtaýdyń zamanaýı tıimdi júıesin qurý; memlekettik apparattyń qyzmeti men tıimdiligin, jaýapkershiligin arttyrý; halyqaralyq jáne qorǵanys saıasatynyń jańa syn-qaterlerine parapar saıasat qurý.

Qazaqstannyń ekonomıkalyq júıe­sin túbegeıli yryqtandyrý aıasynda kásipkerlikti retteýdegi memlekettiń qatysýy tómengi shekke deıin qysqartylyp, is júzinde qyzmettiń bar salasynda jeke sektordyń úlesi arttyrylady.

Elbasy jańa kadrlyq, bıýdjettik, salyqtyq jáne aqsha-nesıe saıasatyna, sondaı-aq ishki jáne syrtqy qaryzdardy basqarý saıasatyna kóshý jóninde málimdedi. Sheteldik ınvestısııa úshin qolaıly jaǵdaı jasalady. Osy oraıda mıneraldy resýrstardy ıgerý shapshańdyǵyn arttyryp, olardy álemdik naryqqa eksportqa shyǵarý, ornyna ozyq tehnologııalar alyp, elimizdiń aýmaǵynda jańa óndiristerdi jasaýǵa qol jetkizý mańyzdy.

Qazaqstan burynǵysynsha áleýmettik-ekonomıkalyq máselelerin ózara paıdaly jáne birge sheshý qaǵıdatyna súıenetin aımaqtyq ekonomıkalyq yqpaldastyqtyń belsendi qatysýshysy bolyp qala beredi. Arnaıy «Jahandyq ınfraqurylymdyq yqpaldastyq» baǵdarlamasy ázirlenedi. Innovasııaly ınfraqurylymdy damytýǵa aıryqsha kóńil bólinedi. Innovasııalyq qyzmettiń mańyzdy elementi ekologııaǵa kóńil bóle otyryp, balamaly energııa kózin damytý bolýy tıis.

Áleýmettik qaýipsizdik pen jeke jaýapkershilik saıasaty sınergııasynyń aıasynda ár azamatqa bilim alý, medısınalyq qyzmet pen sapaly ómir súrýdiń eń tómengi áleýmettik standart kepildigi beriledi. Joldaýda kadr daıyndaý men qaıta daıyndyqtan ótkizý – bilim men kásibı sheberlik, bilim berýdiń zamanaýı júıesiniń baǵdary naqtylanǵan. Búgingi kúnniń negizgi mindeti retinde Prezıdent jumyssyzdar men az qamtylǵan jáne ózin ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy eńbek etýdiń belsendi formasyna tartý dep atady. Dál osyǵan «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy jumys jasaýy kerek.

Elbasy ana men balany qorǵaýǵa erekshe kóńil bóldi. Búginniń ózinde 2050 Strategııasynyń sheńberinde atalǵan mindetterdi júzege asyrý úshin, barlyq aımaqtaǵy qazaqstandyqtardyń ómir súrý deńgeıi men sapasyn teńestirý úshin Prezıdenttiń Jarlyǵymen О́ńirlerdi damytý mınıstrligi quryldy.

Genderlik teńdikti qamtamasyz etýge, jemqorlyqpen kúreske, basqarýdy jekeleı júrgizýge ekpin túsire otyryp, Qazaqstan demokratııany ary qaraı ilgeri damytýǵa nyq bekingen. Memlekettik qyzmettiń aýqymdy reformasy, jergilikti ózin ózi basqarý men aýyldyq okrýgter jáne aýdandyq mańyzy bar qalalar ákimderin saılaý júrgiziledi. Memlekettik basqarýdyń jańa stıli memlekettik-jeke­menshik áriptestik qaǵıdatyna negizdeletin bolady.

Qazaqstan taǵattylyq pen turaqty­lyq­tyń etalonyna aınalady. Qazaqstan aýmaǵynda ómir súrip jatqan kez kelgen ult ókili qazaq ultynyń ajyramas bóligi. Álemdik jáne dástúrli dinderge barynsha qurmetpen qaraıtyn zaıyrly memleketti saqtaý – bizdiń qoǵamnyń basty maqsaty bolyp qala beredi.

Bizdiń kópultty jáne kópkonfessııaly qoǵamnyń basty jetistigi jańa qazaq­stan­dyq patrıotızm bolýy shart. N.Á.Na­zarbaevtyń atap ótkenindeı, bizdiń bala­larymyz ben nemerelerimiz syrt elden góri Otanynda ómir súrgendi artyq kó­retindeı, óıtkeni, óz jerinde  ózin jaqsy sezinetindeı bolýǵa tıis.

Qazaqstannyń syrtqy saıasaty bu­ryn­ǵysynsha teńdik, dáıektilik jáne bol­jaldyq qaǵıdattaryna negizdeledi. Qa­zaqstan aımaqtyq qaýipsizdik jaýap­kershiligin tolyq sezinedi jáne Ortalyq Azııa men odan tysqary jerlerde qaýipsizdikti nyǵaıtýda belsendi kúsh-jiger jumsaýǵa árkez daıyn.

Teń dárejede biz jahandyq turaq­ty­lyqty qamtamasyz etý isin ustanamyz jáne ıadrolyq qarýdy taratpaý tártibin nyǵaıtý men ultaralyq jáne dinaralyq toleranttylyq qaǵıdattaryn ilgeriletýge, lańkestik pen ekstremızmge qarsy áreket etýge barynsha kúsh salamyz.

Strategııalyq basymdyqtardy júzege asyrýda zor mańyz bizdiń halyqaralyq áriptesterimizge beriledi. Qazaqstan osy mindetterdi júzege asyrýda  qoldaý men yntymaqtastyqqa barynsha sense, bul óz kezeginde memleketterimiz ben halyqtarymyzdyń yqpaldastyǵyn tereńdete túsýge yqpal etetin  bolady.

– 2050 Strategııasy tek qazaq­stan­dyq­­tar­dyń ǵana nazaryn aýdaryp otyrǵan joq qoı…

– Onyń da jóni bar. Jeltoqsandaǵy Joldaýda kórsetilgen elimizdiń HHI ǵa­syr­daǵy uzaqmerzimdi damý baǵdarlamasy álemdik órkenıettiń damýy men naqty jaǵdaı esepke alyna otyryp ázirlengen. Sondyqtan da ol Qazaqstanda ǵana emes, sonymen qatar, shet elderde de keńinen qoldaý taýyp otyr.

Nemistiń belgili saıası sarapshysy Mıhael Laýbsh: «Eýropada da, álemniń barlyq jerindegi sııaqty, Qazaqstan Prezıdentiniń óz halqyna arnaǵan Joldaýy belsendi talqylanýda. Qujat, sózsiz, oń qabyldanýda. Tipti ol tek Eýroodaq aıasynda ǵana emes, sondaı-aq bizde – Germanııada da. Bul «2030 Strategııasy» men «Eýropaǵa jol» baǵdarlamasynyń jalǵasy jáne búkil qoǵamdy toptastyrýdy, biriktirýdi kózdeıdi», dedi.

Reseımen ary qaraıǵy da qarym-qa­tynas úshin jańa Joldaýdyń máni men mańyzy týraly ondaǵy azamattar da aıtýda. Al, Reseı Federasııasy Mem­lekettik Dýmasynyń depýtaty Oleg Savchenko: «TMD elderiniń esh­qaı­synda osynda uzaqmerzimdi strategııa joq.  Tipti, Reseıdiń ózinde, jekele­gen salalar boıynsha 2030, 2040 jyldarǵa deıingi strategııa bar. Qazaqstan Pre­zı­denti Nursultan Nazarbaevtyń dana­ly­ǵy men kúsh-jigeri Qazaqstannyń al­daǵy 50 jyldaǵy ustanymdary men  maqsattaryn anyqtap, serpilis ja­saý­ǵa múmkindik beredi.  Qazaqstannyń strategııalyq áriptesi sanalatyn Reseı úshin, árıne, artyqshylyqtardy bilý óte qajetti. Al, mundaı uzaqmerzimdi baǵdarlama Qazaqstanmen kóptegen jyldarǵa yntymaqtastyqty mejeleýge jaǵdaı týǵyzady. Biz, keıbir jaǵdaılarda Qazaqstannan úırenýimiz kerektigin aıtýǵa tıispin», – dep atap kórsetti.

Amerıkalyq strategııalyq jáne ha­lyq­­aralyq zertteýler ortalyǵynyń je­­tekshi sarapshylarynyń biri, saıasat­ta­­nýshy Djeffrı Mınkoff: «Pre­zı­­dent­tiń Qazaqstan halqyna arnaǵan Jol­­daýy – bárin tegis qamtıtyn maq­sat­ty sóz. «Qazaqstan-2050» Stra­tegııa­syn­da jaǵyrapııalyq jaǵdaıdyń artyq­shy­­lyqtaryn damytý men álemniń túr­li aımaqtarymen ary qaraıǵy yq­pal­­da­sýy barysynda elimizdiń eko­no­mı­ka­sy­nyń básekege qabilettiligi men ın­fra­qu­rylymdy damytý salalarynda aldan shy­ǵatyn jáıtter naqty anyqtalǵan», dep málimdedi.

– Joldaýdy júzege asyrý úshin qa­zaqstandyqtarǵa qandaı naqty qa­dam­dar qajet dep oılaısyz, óıtkeni, 2050 Strategııasy shyn máninde bizdiń al­daǵy onjyldyqtarda ómir súretin baǵytymyz ǵoı?

– О́te durys aıtasyz. Tutasymen alǵanda, Qazaqstannyń 2050 jylǵa qaraı álemniń damyǵan jáne órkendegen 30 memleketiniń qataryna qosylýy týraly sóz bolyp otyr, strategııanyń eń basty maqsaty da qazaqstandyqtardyń ómir súrý deńgeıi men sapasyn túbegeıli arttyrýda jatyr. Jáne ol árdaıym Memleket basshysynyń barlyq jasampaz qyzmetiniń kvıntessensııasy (naǵyz mazmuny) bolyp keledi.

2050 Strategııasy Qazaqstan Prezı­denti­niń kóregendigi men strategııalyq danalyǵynyń kezekti bir jarqyn aı­ǵa­ǵy bolyp otyr. Sondaı-aq bizdiń strategııalyq basymdyqtarymyz ben múmkindikterimizdiń aıqyn pragmatıkalyq baǵasyna negizdelgen jáne bul onyń tabysty júzege asyrylýynyń mańyz­dy faktorynyń biri sanalady. Ke­le­si bir mańyzdy faktor retinde qazaq­standyqtardyń táýelsizdik jyldary qalyptasqan jańa generasııasyn sıpattaıtyn ishki bostandyǵy men ómirlik optımızmin aıtar edim.

Búginde osynaý shapshań ózgermeli álemde laıyqty orynǵa ıe bolý úshin Prezıdent árbir otandasymyzdy, tutastaı alǵanda búkil qoǵamdy úzdiksiz jańǵyrý men jetilýge shaqyrdy. Onyń jarqyn mysaly retinde Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń ózin aıtýǵa bolady.

2050 Strategııasy jasampazdyqtyń jemisti jalǵasy bolyp tabylady. Onda kózdelgen mindetterdi tabysty júzege asyrýdyń mańyzdy faktory Ultymyz ben Elbasymyzdyń birligi, halqymyzdyń sarqylmas kúshi men jasampaz qýatynda jatyr.

– Áńgimeńizge rahmet.

 Áńgimelesken Samat MUSA,

«Egemen Qazaqstan».