Al sol uly aqynnyń jarqyraǵan san qyrly, jan-jaqty danyshpandyǵyn laıyqty túrde álemge tanyta aldyq pa? Árıne, joq. Onyń san alýan sebepti dálelderi de jetkilikti. Osy turǵydaǵy oılarymyzdy jaryq kórgen birer maqalamyzda da atap ótken edik. Áli de qyrýar eńbekti talap etetin, daryndy aqyn-jazýshylardyń Abaıtaný, Abaıdy tanytý ilimin ıgerý talpynystary tabysty da ıgilikti bolýyn asyǵa kútemiz. Endi sol uly Abaı darynyn ulyqtaýdyń asa mán berilmeı júrgen qyryn aıqyndaýǵa tyrysaıyq...
Qazaǵymyzdyń aıdaı ashyq mańdaıyna, baǵyna jarqyraǵan juldyz bolyp qonǵan, jumyr jer betindegi mıllıardtaǵan ár tústi, ár tildi halyqtardyń shynaıy názik sezimderin tebirentken, jan-tánin eljiretken, kórkine ásem daýysy saı Dımash Qudaıbergen – ózi men nur-shýaqty Qazaqstanǵa álemniń nazaryn aýdartqan, «kún asty, jer betindegi» ataqty óner sańlaqtaryn tańdaı qaqtyrǵan qazaq ultynyń ǵana emes, kúlli ǵalamnyń dara qubylysy. Ony dúnıe júzi deńgeıindegi ataqty ánshi-kompozıtor Lara Fabıannyń ózi moıyndap, bir-aq aýyz sózben: «kosmıcheskıı malchık» (ǵaryshtyq bala) dep baǵalap, órimtal óren ónerine bas ımep pe edi?!.
Bul – jalǵyz Lara ánshiniń tańyrqanysy emes! Qazaqtyń qara balasy Dımashtyń ónerine júzdegen ulttyń mıllıardtaǵan úlkendi-kishili ókilderi, án ónerinen sýsyndap jetilgen áýen janrynyń bilikti mamandary da tánti bolyp, tańdaı qaqqanyna qalyń qazaq kýá. Qýanyshymyz qutty bolyp, uzaǵynan súıindirsin degen tilektemiz!
Osy tusta dana Abaı men bala Dımash esimin bekerge qatar aıtyp otyrǵan joqpyz. Onyń da salmaqty, salıqaly óz sebebi bar. «Kún atqaly, tún batqaly» esimnen shyqpas bir úlken maqsat – Dımash atty daryndy «ǵaryshtyq balanyń» talanty men talabyn óshpes Abaı ónerimen ushtastyrý. Bul oıymdy sizder de quptaıdy degen zor úmittemin.
Abaı – qazaq halqynyń uly aqyny ǵana emes, teńdessiz kompozıtory da bolyp esepteletini aıdan anyq aqıqat. Ol óz júreginiń lúpil yrǵaǵyna saı shyqqan óleńi men áýenin asa jarasymdy úılestirip, kimniń de bolsyn jan dúnıesine, názik sezimine jol tabatyndaı etip elgezek tyńdarmanǵa usynǵan. «Qulaqtan kirip, boıdy alar, ásem án men tátti kúı» dep jyrlaǵan aqyn júreginen áste osal jyr men ársiz án týmasa kerek?!.
Osy turǵydan kelgende, Dımashtyń aldynda turǵan bir úlken azamattyq paryz bar. Ol – uly Abaıdyń «Aıttym sálem, Qalamqas», «Jelsiz túnde jaryq aı», «Kózimniń qarasy», «Qarańǵy túnde taý qalǵyp», «Tatıananyń haty» jáne basqa da áserli ánderin arnaıy bir toptama sıkl retinde elge, ánqumar jahan halqyna tartý etse, álemdi sózsiz baýrap alatyn, uly Abaıdyń ataǵyn ǵalamǵa keń jaıatyn ǵajaıyp oqıǵa bolar edi. Dımashtyń sıqyrly daýysy Abaı ánderin shyrqaý bıikke aspandatyp qana qoımaı, san tústi áýezdi únimen árlendirip, qulpyrtar edi. Sóıtip Abaı atasyn – Dımash, Dımashty – Abaı aqyn «tórt qubylasyn teń» etip, kóńil nıeti aq, sezimtal sheksiz dúnıege áıgili eter edi, shirkin!
Kópten beri kóńil túkpirine turaqtaǵan osy bir oı-usynysty Dımashtan bólek, Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova men mınıstrlik qataryndaǵy kózi ashyq, kókiregi oıaý laýazymdy qyzmetkerlerdiń de nazaryna usynǵymyz keledi. Sondaı-aq bul tusta eskerer taǵy bir másele – Dımash shyrqar qazaqtyń tóltýma ánderiniń syrt elderdegi oryndaýlarynda bir-eki tıimdi shýmaǵy orys, aǵylshyn tilderine aýdarylyp aıtylsa, tipti utymdy bolar edi. Oǵan álem jurtshylyǵy razy bolatyndyǵyna senimim kámil.
Sanaly qazaq qashanda uly Abaı danalyǵyna júginedi, onyń sóz ádilettiligin moıyndaıdy, sheber aqyndyǵyn maqtan etedi. Túptep kele, sol ulaǵatty urpaqqa amanat retinde tapsyrady. Osyny umytpaıyq jáne Otan pen ult rýhanııaty aldyndaǵy azamattyq paryzymyzdan aınymaıyq, aǵaıyn!
Naqypbek SÁDÝAQASOV,
zańger
