Rýhanııat • 15 Tamyz, 2019

El úshin ter tókken eren tulǵa

110 retkórsetildi

Bar sanaly ǵumyryn Jambyl óńiriniń damýyna arnap, el ishinde «Dala akademıgi» atanǵan Qarataı Adambaevtyń ómir joly ónegege toly. Ol tar jol, taıǵaq keshýlermen arpalysa júrip óńirdiń órkendeýine úles qosqan azamat.

О́tken ǵasyrdyń basyndaǵy túrli náýbet Adambaevtar áýleti­ne de óziniń salqynyn tıgizdi. Biraq ata jolynan aınyma­ǵan Ábdirahman Adambaıulynyń Baltabaı, Spataı, Jumataı, Qarataı syndy urpaqtary bala kúninen ulttyń ulaǵatyn boıy­na sińirip ósti. Al aıaýly anasy Bıbish Jıenbaıqyzynyń qaısarlyǵy men qaıratkerligi de búgingi kúnge deıin el aýzynda ańyz bolyp aıtylady.

Qarataı Adambaevtyń ata qany­nan, ana sútinen kelgen qaı­sar­lyǵy onyń tuǵyrdan tús­peýine, tektiligin joǵaltpaýyna óz úlesin qosty. Ol eńbek jolyn 1943 jyly Sarysý aýdany, Baıqadam aýylyndaǵy orta mektepte dırektordyń hatshysy bolyp bastaıdy. Al 1944 jy­ly Sarysý aýdandyq komsomol komıtetiniń bólim basshysy, hat­shy­sy, 1945 jyly Jambyl oblys­tyq komsomol komıtetinde nus­qaý­shy bolady. 1946 jyly Jam­byl qalasyndaǵy Abaı atyn­­daǵy muǵalimder daıyndaı­tyn ýchılısheni syrttaı oqyp biti­re­di de, oblystyq «Stalındik jol» (qazirgi «Aq jol») gazetinde korrektor, menshikti tilshi bolyp isteıdi. Aǵasy Baltabaıdyń aqy­ly­men ol aýylsharýashylyǵy sala­sy­na kelip, bul salada da eleýli eńbek etti.

1952-1957 jyldary Almaty qa­lasyndaǵy mal dárigerlik ıns­tı­týtyn oıdaǵydaı bitirip, 1957-1959 jyldary Talas aýda­ny­­nyń sharýashylyqtarynda bas zootehnık, dırektordyń oryn­basary, 1959-1980 jyldary Mo­ıyn­qum aýdanynda aýyl sha­rýa­shylyǵynyń ár salasynda bas­shylyq qyzmetter atqarady. Sol kezdegi aýdandyq partııa ko­mı­tetiniń birinshi hatshysy Aıt­baı Nazarbekovpen birge aýdandy damytýǵa kúsh saldy. Birlik – Moıynqum – Ulanbel asfalt jolyn, ár aýylǵa aparatyn tas joldar tartýǵa úles qosty. Sonymen qatar mádenıet úılerin, mektep, balabaqsha, aýylsharýashylyq keshenderin salý, elektr jaryǵyn tartý jolynda da aıanbaı eńbek etti. Sol kezderi shyqqan Eńbek Erleri Jazylbek Qýanyshbaev, Dildash Itbasov, Qudaıbergen Birtaev, Shoman Sháripbaev syndy maıtalman shopandardyń res­pýblıka, Odaq deńgeıinde tany­lýyna jol ashty. «Mal sanyn kóbeıtý úshin Qarataı Adambaev sol kezdegi oblys basshysy Asanbaı Asqarovpen keńese otyryp, Dinmuhamed Qonaev­tyń qabyldaýynda da bol­ǵany bar. Sonyń arqasynda «Zagotskottan» «Moıynqum» sov­hozyna 16000 qoı berilip, geolo­gııa­lyq barlaý partııasy 150 metr tereńdikten aýyz sý tartyp, Shý arqyly kópir de salyndy» dep eske alady Moıynqum aýda­ny­nyń Qurmetti azamattary N.Esilbaev, J.Qajamuratov, Á.Toqsanbaevtar.

Al 1980 jyly Jambyl ob­lys­tyq aýylsharýashylyq táji­rıbe stansııasynyń dırektory bolyp taǵaıyndalyp, 1984 jyldan bastap Merki aýdandyq atqarý komıteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary, aýdandyq aýyl sharýashylyq – óndiristik birlestigi basshysy qyzmetinde bolady. Qarataı Adambaev ár jyldary «Eńbek Qyzyl Tý», «Qurmet belgisi» ordenderi men 12 medaldyń ıegeri atandy. Bas­shylyq qyzmetter atqaryp júr­genimen, onyń basylym betin­de jazǵan estelikteri, kúnde­ligin­degi aıshyqty jazbalary qoǵam ómirine belsene aralasqan aza­mattyń bolmysyn kórsetedi. Talaı jyl boıy buıyǵyp jatqan Saryarqa, Betpaqdalanyń tósin­de tórt túlikti órgizgen Qarataı Adambaevty halyq belgili ǵalym Kárim Myńbaev, Sosıalıstik Eńbek Eri, akademık Ýfa Ahmed­safınnen keıin ózindik jol salǵan ǵalym retinde moıyndady. Ol Merkide qyzmet atqaryp júrgende de aýylsharýashylyq keshenderin salýǵa, malshylar men dıqandardyń áleýmettik-tur­mystyq jaǵdaılarynyń jaq­sara túsýine yqpal etti. Tipti shalǵaı aýyldarǵa monsha, medpýnkt, qonaqúı, balalar oqı­tyn ınternat, poshta saldy. Sorǵobyǵa, taýda Oırandy arqy­ly Sandyqqa deıin, odan ári Qa­ra­qystaqqa joldar saldyryp, qudyq­tar qazdyrdy. Áli kúnge de­ıin merkilik sharýalardyń ara­synda «Adambaev kelip adam bol­dyq» degen sóz bar. Alaıda 1986 jylǵy jeltoqsan oqıǵasy Qarataı Adambaevtyń taǵdyryn sharpyp ótti. Ol oblystyq partııa komıtetiniń birinshi hatshy­sy Asanbaı Asqarov pen Merki aýdandyq partııa komı­teti­niń birinshi hatshysy Ermek Saýran­baevtyń jaqtasy degen jeleýmen biraz ýaqyt jazyqsyz japa shekti. Biraq ol týǵan halqynyń adal perzenti ekenin tanyta bildi. Aqıqattyń aq tańynyń ata­ty­nyna sendi. Jary Apýza Mú­táı­qyzy ótken ǵasyrdyń elýin­shi jyldarynyń ortasynda jo­ǵary bilimi bar sanaýly qazaq qyz­darynyń biri retinde urpaq tár­bıesine eleýli eńbek sińirdi. Bıyl Qarataı Adambaev 90 jasqa to­lyp otyr. El úshin, jer úshin eńbek etken eren tulǵalardyń tu­ǵy­ry qashanda bıik, mártebesi asqaq bola bermek.

 

Jambyl oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Shymkentte Alǵys aıtý kúni atalyp ótti

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:44

Stýdent qyzdy zorlaǵan kúdikti ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:38

Oralda koronavırýs bar ma?

Qoǵam • Búgin, 15:36

Oralda taǵy da káriz qubyry jaryldy

Aımaqtar • Búgin, 15:23

«Aıa» sóziniń maǵynasy qandaı?

Vıdeo • Búgin, 15:21

Prezıdent Asqar Jumaǵalıevti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 13:38

Kóshpeli kórmemen tanysty

Abaı • Búgin, 12:57

Abaı – ulttyń ustazy

Abaı • Búgin, 12:44

Aýyr synaq, qıyn suraq

Aımaqtar • Búgin, 12:15

Uqsas jańalyqtar