Ortalyq mamandarynyń aıtýynsha 1990 jyldardyń sońyndaǵy qolaısyz ekonomıkalyq jaǵdaılarǵa baılanysty respýblıka halqynyń sany aıtarlyqtaı azaıdy. Eger 1992 jyldyń basynda Qazaqstanda 16 mln 452 myń adam tursa, 2002 jyldyń basynda nebári 14 mln 851 myń adamdy quraǵan. Buǵan emıgrasııa da aıtarlyqtaı yqpal etti. Máselen, 1992-2002 jyldar aralyǵynda respýblıkadan tys jerlerge shamamen 2,8 mln adam kóship ketti. Bul osy kezeńde kelgenderdi esepke alǵanda 747 myń adamǵa 2 mıllıonnan astam adamnyń teris saldosyna sáıkes keletinin kórsetedi.
1999 jyly nekelesý sany 85,9 myń rásimge qysqardy, bul segiz jyl burynǵy kórsetkishke qaraǵanda eki ese az (1991 jyly – 165,5 myń). О́z kezeginde 1998 jylǵa qaraı bala týý kórsetkishi myń adamǵa shaqqanda 15 nárestege deıin tómendedi jáne bul deńgeı 2002 jylǵa deıin saqtaldy, munyń nátıjesi boıynsha tek 15,3 náresteni qurap, 1991 jylǵy deńgeıden 30%-ǵa tómen boldy. Osylaısha jańa týǵan nárestelerdiń sany 1991 jylǵy 353 myńmen salystyrǵanda 1998-2002 jyldar aralyǵynda 217-227 myń adam jáne táýelsizdik alǵannan bergi eń joǵary kórsetkish tirkelgen 2016 jyly 401 myń adamdy qurady.
Statıstıkalyq aqparatqa sáıkes 2013 jyly jastar sanatyna jatatyn halyqtyń ortasha jyldyq sany 4 mln 113 myń adamdy qurady, biraq 2018 jylǵa qaraı 3 mln 612 myń adamǵa deıin nemese 12%-ǵa qysqardy.
«Jastar sanyn boljaý úshin bolashaqta biz týý men ólim-jitim 2018 jylǵy deńgeıde qalatyn jaǵdaıdyń modelin jasadyq, al mıgrasııalyq kelý men ketý sońǵy bes jylǵy ortasha mánde bolady. Modeldeý nátıjeleri 2022 jylǵa deıin jastardyń boljamdy sany 3 mln 432 myń adamǵa deıin qysqaratynyn, keıin 2038 jyly 5,1 mln adamǵa deıin on bes jyldyq ósý sıkli bastalatynyn kórsetti», deıdi atalǵan ortalyqtyń Eńbek resýrstaryn boljaý departamentiniń dırektory Dmıtrıı Shýmekov.
Ol sonymen qatar 2023 jylǵa qaraı jastardyń sany qalpyna kele bastaǵanymen, negizgi ósim jasy kishi sanattaǵylar esebinen qamtamasyz etiletinin atap ótti. Máselen, eger 2013 jyly 15-20 jastaǵy jastar qatarynda 1 mıllıon 551 myń adam bolsa, 2018 jyly 1 mıllıon 348 myń adamdy (jalpy sannyń 37%-y), 2023 jylǵa qaraı 1 mıllıon 638 myń adamdy nemese jalpy sany 3 mıllıon 468 myń adamdy nemese 47%-dy quraıdy.
Bul rette D.Shýmekov tehnıkalyq nemese kásiptik bilim alǵan jaǵdaıda eńbek naryǵyna shyǵýdyń eń tómengi jasy 18 jasty (7 jasta 1 synypqa + 9 synyp + 2 jyl kolledjde), al orta mektepti jáne bakalavrıat baǵdarlamasyn aıaqtaǵan jaǵdaıda – 22 jasty (7 jasta 1 synypqa + 11 synyp + 4 jyl bakalavrıat) quraıtynyn atap ótti.
«Eger jastardyń eńbek naryǵyna shyǵýyn esepteýdiń osy ádistemesine súıensek, onda 22 jastaǵy jastar sany birneshe jyl boıy úzdiksiz qysqartylǵannan keıin, 2023 jylǵa qaraı qalpyna kele bastaıdy. Máselen, eger 2013 jyly osy sanattaǵy halyqtyń sany 318,5 myń adamdy qurasa, 2018 jyly – 250 myń adamdy, al 2021-2023 jyldary eń tómengi deńgeı – shamamen 217-218 myń adamdy quraıtyn bolady. Tek 2026 jylǵa qaraı 22 jastaǵy halyq sany 2013 jylǵy kórsetkishke jaqyndaıdy», dedi Eńbek resýrstaryn boljaý departamentiniń dırektory.
El zańnamasyna sáıkes Qazaqstandaǵy jastar quramyna 15 pen 28 jas aralyǵyndaǵy adamdar kiretinin aıta ketken jón.
