Ana súti balany semizdikten qorǵaıdy

«Bala uzaq ýaqyt emgen sa­ıyn, semizdiktiń paıda bo­lý qaý­pinen qorǵanady. Bul aq­parat semizdiktiń aldyn alý bo­ıynsha sharalardy nyǵaıtýǵa múm­kindik beredi. Sondyqtan biz óńirde ana sútimen emizýdi qoldap, aýqymyn keńeıtý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýymyz qajet», deıdi Dúnıejúzilik den­saýlyq saqtaý uıymy Eýropa óńirlik bıýrosynyń Juqpaly emes aýrýlardyń aldyn alý jáne ómirdiń barlyq satysynda densaýlyqty nyǵaıtý bóliminiń dırektory d-r Bente Mikkelsen.

DDSU sábıdi dúnıege ákel­gennen keıingi alǵashqy alty aıynda tek ana sútimen emizýge keńes beredi. Sodan soń eki nemese odan úlken jasqa deıin ári qaraı emize otyryp, qosymsha tamaqtandyrý qospalaryn berýdi usynady. Halyqaralyq uıymnyń bastamasy boıynsha, 170 elde, sonyń ishinde Qazaqstanda 1-7 tamyz aralyǵynda Dúnıejúzilik ana sútimen qorektendirý aptalyǵy ótti. Atalǵan sharanyń maqsaty – saý bala úshin ana sútiniń paıdasy týraly áıelderge aqparat berý. О́ıtkeni dárigerlerdiń aıtýynsha, ana sútinde balanyń tolyq damýyna qajetti barlyq paıdaly zattar: maılar, nárýyzdar, kómirsýlar, sý, dárýmender já­ne mıneraldar bar. Onyń qura­myndaǵy tabıǵı antıdene­ler jańa týǵan náresteniń ımmý­nıtetin nyǵaıtady, balalar aýrýynan saqtaýǵa kómektesedi. Iаǵnı, emetin balalarǵa sýyq sırek tıedi, jasandy sútpen qorektenetin balalarǵa qaraǵanda juqpaly aýrýlarǵa, dıareıa, allergııaǵa da shaldyǵa bermeıdi. Budan bólek, ana sútimen emizý balaǵa anasyna degen jaqyndyqty, meıirimdilik pen jaılylyqty sezinýge yqpaldasady.

Eýropa bıýrosynyń juqpaly emes aýrýlardyń aldyn alý já­ne kúresý jónindegi basshysy Joao Breda COSI retinde bel­gili balalar semizdigine epı­de­mıologııalyq qadaǵalaý ja­saý boıynsha DDSU bastama­syna jetekshilik etedi. Ol atal­ǵan uıymnyń ana sútimen qorek­tendirýdi qoldaýy semizdiktiń aldyn alýǵa jáne Eýropa óńirinde balalar semizdigi máselesiniń oń sheshimin tabýǵa kómektesetinin aıtady. «Emshek sútimen qorek­ten­dirýdi kótermeleý jónindegi ulttyq strategııalar keıbir el­derdi semizdikpen kúresýde jaq­sy nátıjelerge ákelýi ábden múm­kin», deıdi d-r Joao Breda.

COSI 4-raýndynyń sheńbe­rinde Qoǵamdyq densaýlyq saq­taý ulttyq ortalyǵy júrgizgen zertteýge sáıkes, eshqashan ana sútin embegen nemese alty aıdan az emgen balalar arasynda alty aıdan asa emgen balalarmen salystyrǵanda, semizdiktiń kóbirek taralǵany baıqaldy. COSI 10 jyl buryn 6-9 jas aralyǵyndaǵy balalarda artyq salmaq pen semizdiktiń taral­ýyn baǵalaý jáne ózgerisin mo­nı­torıngileý maqsatynda qu­rylǵan bolatyn. Sodan beri 40 elden asa, jarty mıllıon­nan astam balalar arasynda derekterdi jınaqtaýdyń 5 raýn­dy ótkizildi. Artyq salmaq pen semizdikten qorǵaýdan bólek, ana sútimen qorektendirýdiń kóp­tegen artyqshylyǵy bar. Ana súti balanyń sensorlyq jáne tanymdyq damýyna oń yqpalyn tıgizedi, túrli balalar aýrýynan bolatyn náresteler ólimin tómendetýge, sondaı-aq aýrýdan erterek saýyǵýǵa yqpaldasady. Keıbir zertteýler kórsetkendeı, ana sútimen emizý balanyń kognıtıvtik qabiletterin jaqsartady, sonymen qatar bala óse kele onyń damýynda jáne oqýynda kezdesetin máselelerdiń paıda bolý qaýpin tómendetedi.

Ana súti ananyń densaýlyǵy úshin de óte paıdaly. Jańa tý­­ǵan náresteni ana sútimen emizetin analar bosanǵannan ke­ıingi kúızeliske sırek shal­dyǵady. Emizý analyq bez, sút bezi obyrynyń damý qaýpin tómendetedi, bosanǵannan keıin ananyń salmaǵyn azaıtýǵa yq­paldasýy múmkin, sondaı-aq balany tamaqtandyrýdyń senimdi jáne qorshaǵan orta úshin qaýipsiz tásili bolyp sanalady.