Ádebıet • 06 Qyrkúıek, 2019

Jazý – ómir tynysy

30 retkórsetildi

Jazý – eń birinshi ómir súrýden, una­týdan, sosyn baryp tanylýdan tur­sa kerek. О́ner men ádebıetke eń basty qajet qaǵıda: árıne talant, bi­lim, sheberlikke qushtarlyq, sosyn zor eńbek.

Ádebıet pen óner joly – qıyn jol. Árkim tanymal bolǵysy jáne oǵan bireýdiń tańdanǵanyn qa­laıdy. Tip­ti ǵasyrlar boıy shy­ǵar­­masy qol­­dan tús­pese de, ár jazýshynyń bul armany oryndala ma joq pa, esh­kim kepildik bermes edi. Degenmen, ár qalamger ózi ómir súrgen dáýir kel­be­tin jazýy kerek. Kelesi ǵasyrǵa kim jetýi múmkin? Eń durys sheshimdi únemi bolashaq qa­byldaıdy. Búgin kóp oqylǵan shy­ǵarma erteńgi kúni de ólmes mura bolady degen sóz emes.

Túrkııanyń eń tanymal aqyny Iаhıa Kemal aıtady: «Adam oıla­ǵan­sha ómir súredi...».

Oılaý, taldaý jáne jumys... Bu­lar jazýshy zerthanasyna mindetti ta­laptar. Jalpy ádebıet, jazý nemese jaratylys neni bildiredi? Biz nege jazamyz? Munyń máni nede?

Osy suraqtarǵa qysqasha sıpattamalarmen jaýap bereıin: eń áýeli sulýlyqqa jetý úshin jazamyz. Bul ádemi anyqtamanyń metaforalyq ma­ǵynasy bar. Jazý belgili bir ma­ǵy­nada, ólmes qundylyqtarǵa aparatyn basqa jol... Jazý – bul ómir tynysy.

Adamda eki aspekt bar: dene jáne jan... Jazý – osy ekeýiniń ortaq jemisi. Dene óledi, al jan ólmeıdi. Avtor úshin máńgilik ómir: talanttyń, ju­mys­tyń, izdenistiń jáne shyǵar­ma­nyń berik úılesimi.

О́ner men ádebıet – bul salys­tyr­maly uǵym. Biraq kópshilik ony shyǵarmaǵa aınalǵannan keıin ǵana baǵalaıdy. Qalamger baqılyq bolsa da, shyǵarmalary ómir súrýin jal­ǵas­ty­ra beredi.

Poezııa degenimiz ne? Naqty anyq­­­tama joq, biraq mıllıondaǵan anyq­­ta­­­malardyń ishindegi meniń súıikti sózim: Poezııa – sózben ádemi pishin­der qurastyrý óneri.

Áli kúnge deıin men jazyp júrgen, biraq jarııalamaǵan óleń­derim kóp. Jo­ǵa­­ryda aıtqan­darymnyń bá­ri­ne súıe­ne otyryp, meniń túıip aı­ta­­­rym, aqyn ómir súrgenin bilý úshin jazýy kerek... Jazý – tynys alý­ǵa teń keletin qundylyq. Jazý – ma­habbattyń eń úlkeni. Bul balany­ dúnıege ákelý sııaqty bolar edi, biraq jazbaı jáne shyǵarmaı shyǵar­ma­shy­lyq kúı keshý degenińiz ol – janymyz da denemizben birge ólý. Al biz úshin abso­lıýtti ómir joly ol – óleń.

Mehmed Nýrı PARMAQSYZ,
aqyn (Túrkııa)

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Aldabergen Kempirbaı

Eń qysqa áńgime • Búgin, 13:00

Eń qysqa áńgime. Erkeǵalı Beısenov

Eń qysqa áńgime • Búgin, 12:42

Eń qysqa áńgime. Kógedaı Shámerhan

Eń qysqa áńgime • Búgin, 12:39

Eń qysqa áńgime. Jasulan Serik

Eń qysqa áńgime • Búgin, 12:37

Eń qysqa áńgime. Aqjol Qalshabek

Eń qysqa áńgime • Búgin, 12:28

Eń qysqa áńgime. Nurbek Nurjanuly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 12:24

Elbasy Takeo Kavamýramen kezdesti

Prezıdent • Búgin, 11:34

Saǵynaıdyń beıiti tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 10:52

Aqmolanyń astyǵyna suranys mol

Aımaqtar • Búgin, 10:22

Kúlki kerýeni № 7

Rýhanııat • Búgin, 10:20

Uly dalanyń tarıhy qaıta jańǵyrýda

Qazaqstan • Búgin, 10:09

Atalmaı nege qalsyn Musa aty?!

Rýhanııat • Búgin, 10:01

«Astana» Nıderlandqa attandy

Sport • Búgin, 08:53

Jaqsy dástúr jalǵasady

Rýhanııat • Búgin, 08:49

Alashtanýshy ǵalymnyń belesi

Rýhanııat • Búgin, 08:47

Igilikti eńbek ıesi

Qoǵam • Búgin, 08:46

Namazaly Omashuly: El shejiresi

Rýhanııat • Búgin, 08:42

Taraz shaharyndaǵy tamasha tún

Aımaqtar • Búgin, 08:39

Tuńǵysh Til forýmy ótedi

Qoǵam • Búgin, 08:36

Patrıarhtyń oryndalǵan paryzy

Rýhanııat • Búgin, 08:33

Kedergisiz keleshek

Qoǵam • Búgin, 08:31

Endi mekenjaı anyqtamasyn suramaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:29

Joshy hanǵa eskertkish ornatylady

Rýhanııat • Búgin, 08:24

Qazaqtardyń atqa miný mádenıeti

Qazaqstan • Búgin, 08:22

Eýrony satyp alýshylar kóbeıdi

Ekonomıka • Búgin, 08:20

AQR: 14 bankti «saýyqtyrý» kerek pe?

Ekonomıka • Búgin, 08:15

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Uqsas jańalyqtar