Aımaqtar • 09 Qyrkúıek, 2019

Kásip ashýǵa demeý bolǵan joba

33 retkórsetildi

Jastar jylynda jas tolqyndy qoltyǵynan demeıtin sharapatty sharýa az emes. Sonyń biri – halyqaralyq Qaıta qurý jáne damý banki men eli­mizdiń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi birlesip júzege asyryp jatqan «ZhasProject» jobasy. Bul joba Aqmola, Atyraý, Batys Qazaqstan, Mańǵystaý oblystarynyń jáne Nur-Sultan men Almaty qalalarynyń jastaryn qamtıdy.

Áıteýir bir kásippen aına­lyssam, sóıtip otbasylyq bıýd­jetti sál de bolsa molaıt­sam degen nıet kópten beri kó­kireginde júr edi. Biraq aýyldyq jerde tutynýshy ta­ba qoıý qıyn. Qaı jumystyń jalyna jarmasaryn bilmeı júrgende, jańa baǵdarlama jaıynda estigen. Alǵashynda sener-senbesin bil­medi. Bul ne qylǵan «batpan quıryq» dep oılaǵan da qoı­ǵan. Aýyl jastarynyń birazy habarsyz eken, tipti san-saqqa júgirtip kúdiktengen ýáj aıtatyndar da tabyldy. Áıtpese qaıtarymsyz aqsha degen bola ma? Tipti et jaqyn týysyń da dál osylaı qaraılasa qoı­maıdy ǵoı. Osyndaı oı tol­qytqan Táńirgúl Tórebaı bir úmit jetektep, aýdan­dyq ákim­dikke kelip, jańa jobanyń mán-jaıyn bilgen. Shyn eken. Jer­den jeti qoıan tapqandaı qýan­dy. Bir istiń basyn bastaýǵa bas­tapqy qarajatyn taba almaı júr­gende tamasha kómek bolatyn túri bar.

Baǵdarlamanyń mánimen ta­nysyp qarasa, eń aldymen dál ózi tárizdi jastardyń ja­ıyn oılaǵan dúnıe eken. Ne­gizinen jumyssyz jáne tabysy tómen jastarǵa kó­mektespek. Baıaǵydan bilse ǵoı. Tipti ja­ńalyq ta emes, 2017 jy­ly bas­­talyp Qazaqstannyń tórt ob­­lysynan eki myńnan as­tam qatysýshy qamtylyp úl­ger­­gen. 2018 jyly osy joba sheń­­­berinde 3500-den astam jas memlekettik qoldaýǵa ıe bol­­ǵan. Bir mıllıonǵa deıingi granttyń ústinen áleýmettik shákirtaqy da tólenedi.

О́tinish bergen soń nıetine oraı jolynyń ońǵaryla ket­keni. Alǵashqy 500 myń teńgege eki sıyr satyp aldy. Súti bu­laqtaı qara ala sıyrlar. Qazir óńirde qara maldyń baǵasy as­pandap tur, aqshasy eki-aq bas­qa jetti. Árqaısysy 200 myń teńgeden. Qalǵan júz myń teńgege arpa sa­typ aldy. Mal baqqan soń jem-shóbin de oılaý kerek qoı. Bir jaqsysy, Táńirgúl Tórebaı turatyn Vık­torovka aýylynyń mańy túgin tartsa maıy shyǵatyn jer. Aınala oıdym-oıdym qa­ıyń-qaraǵaıly qalyń orman. Or­man ishi, mańaıy on san shópke bógip tur. Erinbegen adam eki sıyr­dyń shóbin qol shalǵymen de shaýyp ala alady. Tipti bas­tapqy bette tehnıkanyń da tek­ke keregi joq. Birte-birte óz qoly óz aýzyna jetken soń teh­nıka da bola jatar.

– Buryn bizge mal bitpegen edi, – deıdi Táńirgúl. – Mine, mem­­­lekettiń qamqorlyǵy ar­qyly aýyzymyzǵa aǵarǵan tıip jatyr. Shynyn aıtý kerek, bul óte mańyzdy kómek. Jalǵyz biz ǵa­na emes, jumyssyz júrgen aýyl jastary tórt túlik mal ósi­­rip, eńbek etetin bolsa, jas­tar aýylda ornyǵyp qalar edi. Jas otbasy bolǵan soń, ómirge kish­kentaılarynyń kelýi zańdy. Bala­lar kóbeıgennen keıin sha­ǵyn aýyldardaǵy qalt-qult etip tur­ǵan bilim oshaqtary da ja­bylmaıdy. Al mektebi bar aýyldar eshqashan tarap ket­peıdi. Kúnuzaq ne isterin bil­meı júrgen jastar paıdaly ká­sippen aınalyssa, usaq-túıek qylmys ta tyıylmaq.

Joba sharty boıynsha mem­lekettik qoldaýǵa ıe bolǵan Tá­­ńir­gúldiń eki kómekshisi bar. Jol­dasy Ergenbek pen abysyny Serekgúl Sádýaqas qolǵabysyn tı­gizedi. Tegin emes, árıne. Jo­ba­da kórsetilgenindeı, stıpen­dııa tólenedi. Bul arada bir aı­ta keterligi, joǵary bilimdi adam­darǵa 60 myń teńge, orta bilim­dilerge 40 myń teńge kóleminde.

Joba boıynsha nar táýekel etip tyrbanyp tirshilik etip jat­­­qandardyń biri – Shaǵalaly aýylynyń turǵyny Gúlnur Ámir­­­baeva. Gúlnur óziniń múm­­kindigin saralaı kele, qabyr­ǵasymen keńesip baryp halyqqa tigin qyz­metin kórsetýdi qolǵa alǵan. Aýyl ortasyndaǵy eki qabatty ǵımarattyń keń de ja­ryq bir bólmesin jalǵa alypty. Qasynda kómekshileri bar. Shilde aıynyń basynan bastap jumys istep jatyr. Qulpyrtyp quraq kórpe, jaıqaltyp perde tigedi. Balalar kıimin de. Kó­netozdaryn jamap-jasqap ta beredi. О́ziniń aıtýyna qa­ra­ǵanda, aýyl-aımaqta dál mun­daı qyzmet túri bolmaǵan soń jumysy alǵa basýda.

– Jastar jylyna baılanysty kór­setilip jatqan kómekke dán razymyz, – deıdi Gúlnur Ámir­baeva. – Osy joba ar­qyly qanshama jas el qataryna qo­sy­lyp, eńse túzep qalatyn boldy.

Endigi bir talapty jas Gaý­har Saǵadıeva. Gaýhardyń jobasy «Káýsar qymyz» atalady. Káý­sar qyzynyń esimi eken. Qu­lynshaqtaı quldyrańdap júr­gen sábıdiń nesibesi kóp bolsyn dep yrymdapty. Jobaǵa qa­tysyp, alǵashqy qolyna tı­­gen 500 myń teńgeniń 400 myńyna qulyndy bıe satyp alǵan. Qal­ǵan qarajat jem-shópke jum­salmaq.

– Qymyz baptaý ońaı sharýa emes, – deıdi Gaýhar. – Qyr-sy­ryn jańa úıre­nip jatyr­myn. Aýyz tıgender qymyzym­dy maq­­­­taıdy.

Joba sharty boıynsha kóp balaly otbasylar, múgedekter jáne zeınet­kerlerdiń 19 otbasyna járdemdesedi eken. О́zi baptaǵan qymyzymen. Keli­silgen merzim alty aı. Alty aı­dan soń qasıetti kúbiden qo­tarylǵan bar qymyzǵa ózi ıe. Sútti bıeden táýligine 8-10 lıtr sút saýylady. Daıyn qy­myzdy arnaıy ydystarǵa qu­ıyp, jańaǵy otbasylarǵa apta aralatyp aparyp beredi.

Adal eńbegimen abyroı ta­­­bý­ǵa um­tylǵandar aýdanda az emes. Máselen, «Janel» jo­­ba­sy boıynsha kásibin bastaǵan Mádına Qostanova zeınetkerler men mú­ge­dekterge tegin kómek kór­se­te­tin salon ashqan. Oǵan qosa ju­myssyz júrgen jastardy shashtaraz kásibine baýlýda. Zerendi aýylynyń turǵyny Gúlbaram Shalabaeva balalardyń oıyn bólmesin ashqan. Qazir bul mań kúmis kúlkige kómkerilip tur. Ashylǵannan beri eki júz­den astam balalar arnaıy jab­dyq­talǵan bólmege kelip ýaqyt­taryn kóńildi ótkizýde. Al Prı­­rechnoe aýyly­nyń tur­ǵy­ny Kamıla Amanjolova sút ónim­derin óndirýmen aınalysa­dy. Jumysyn shildede bas­ta­ǵan. Kún saıyn kóp balaly já­ne áleý­mettik jaǵynan az qam­tyl­ǵan otbasylaryn óz ónimi­men qam­tamasyz etip otyr.

Mundaı mysaldardy kóptep kel­tirýge bolady. Eń bastysy, jo­ba arqyly jastardyń bo­ıyn­daǵy jiger oty laýlap, óz qol­da­rynan keletin kásippen aınalysýda. Bul ásirese, aýyldyq jerdiń alpys eki tamyryna jan bitirgen jaqsy bastama boldy.

Aqmola oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar