Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy № 72-V QRZ
Beısenbi, 24 qańtar 2013 6:17
Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine onomastıka máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly
Beısenbi, 24 qańtar 2013 6:17
Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine onomastıka máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly
1-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń myna zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin:
1. 2001 jylǵy 30 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2001 j., № 5-6, 24-qujat; № 17-18, 241-qujat; № 21-22, 281-qujat; 2002 j., № 4, 33-qujat; № 17, 155-qujat; 2003 j., № 1-2, 3-qujat; № 4, 25-qujat; № 5, 30-qujat; № 11, 56, 64, 68-qujattar; № 14, 109-qujat; № 15, 122, 139-qujattar; № 18, 142-qujat; № 21-22, 160-qujat; № 23, 171-qujat; 2004 j., № 6, 42-qujat; № 10, 55-qujat; № 15, 86-qujat; № 17, 97-qujat; № 23, 139, 140-qujattar; № 24, 153-qujat; 2005 j., № 5, 5-qujat; № 7-8, 19-qujat; № 9, 26-qujat; № 13, 53-qujat; № 14, 58-qujat; № 17-18, 72-qujat; № 21-22, 86, 87-qujattar; № 23, 104-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 2, 19, 20-qujattar; № 3, 22-qujat; № 5-6, 31-qujat; № 8, 45-qujat; № 10, 52-qujat; № 11, 55-qujat; № 12, 72, 77-qujattar; № 13, 85, 86-qujattar; № 15, 92, 95-qujattar; № 16, 98, 102-qujattar; № 23, 141-qujat; 2007 j., № 1, 4-qujat; № 2, 16, 18-qujattar; № 3, 20, 23-qujattar; № 4, 28, 33-qujattar; № 5-6, 40-qujat; № 9, 67-qujat; № 10, 69-qujat; № 12, 88-qujat; № 13, 99-qujat; № 15, 106-qujat; № 16, 131-qujat; № 17, 136, 139, 140-qujattar; № 18, 143, 144-qujattar; № 19, 146, 147-qujattar; № 20, 152-qujat; № 24, 180-qujat; 2008 j., № 6-7, 27-qujat; № 12, 48, 51-qujattar; № 13-14, 54, 57, 58-qujattar; № 15-16, 62-qujat; № 20, 88-qujat; № 21, 97-qujat; № 23, 114-qujat; № 24, 126, 128, 129-qujattar; 2009 j., № 2-3, 7, 21-qujattar; № 9-10, 47, 48-qujattar; № 13-14, 62, 63-qujattar; № 15-16, 70, 72, 73, 74, 75, 76-qujattar; № 17, 79, 80, 82-qujattar; № 18, 84, 86-qujattar; № 19, 88-qujat; № 23, 97, 115, 117-qujattar; № 24, 121, 122, 125, 129, 130, 133, 134-qujattar; 2010 j., № 1-2, 1, 4, 5-qujattar; № 5, 23-qujat; № 7, 28, 32-qujattar; № 8, 41-qujat; № 9, 44-qujat; № 11, 58-qujat; № 13, 67-qujat; № 15, 71-qujat; № 17-18, 112, 114-qujattar; № 20-21, 119-qujat; № 22, 128, 130-qujattar; № 24, 146, 149-qujattar; 2011 j., № 1, 2, 3, 7, 9-qujattar; № 2, 19, 25, 26, 28-qujattar; № 3, 32-qujat; № 6, 50-qujat; № 8, 64-qujat; № 11, 102-qujat; № 12, 111-qujat; № 13, 115, 116-qujattar; № 14, 117-qujat; № 16, 128, 129-qujattar; № 17, 136-qujat; № 19, 145-qujat; № 21, 161-qujat; № 24, 196-qujat; 2012 j., № 1, 5-qujat; № 2, 9, 11, 13, 14, 16-qujattar; № 3, 21, 22, 25, 26, 27-qujattar; № 4, 32-qujat; № 5, 35, 36-qujattar; № 8, 64-qujat; № 10, 77-qujat; № 12, 84, 85-qujattar; № 13, 91-qujat; № 14, 92, 93, 94-qujattar; № 15, 97-qujat; 2012 jylǵy 5 jeltoqsanda «Egemen Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde jarııalanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine mıkroqarjy uıymdarynyń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2012 jylǵy 26 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy):
1) mazmunyndaǵy 81-baptyń taqyryby mynadaı redaksııada jazylsyn:
«81-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń til týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq»;
2) 81-bap mynadaı redaksııada jazylsyn:
«81-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń til týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq
1. Laýazymdy adamnyń tildi bilmeý jeleýimen jeke jáne zańdy tulǵalardyń ótinishterin qabyldaýdan bas tartýy, sondaı-aq olardy máni boıynsha qaramaýy – on bes aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul salýǵa ákep soǵady.
2. Derektemeler men kórneki aqparatty ornalastyrý jónindegi talaptardy buzý – eskertý jasaýǵa ákep soǵady.
3. Osy baptyń ekinshi bóliginde kózdelgen, ákimshilik jaza qoldanylǵannan keıin bir jyl ishinde qaıtalap jasalǵan is-áreket – laýazymdy adamdarǵa, dara kásipkerlerge, shaǵyn kásipkerlik sýbektileri nemese kommersııalyq emes uıymdar bolyp tabylatyn zańdy tulǵalarǵa – on, orta kásipkerlik sýbektileri bolyp tabylatyn zańdy tulǵalarǵa – jıyrma, iri kásipkerlik sýbektileri bolyp tabylatyn zańdy tulǵalarǵa elý aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul salýǵa ákep soǵady.»;
3) 636-baptyń birinshi bóliginiń 1) tarmaqshasynda:
on tórtinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn:
«mádenıet jáne aqparat salasyndaǵy ýákiletti organnyń (81 (birinshi bóligi), 82, 130-baptar);»;
elý altynshy abzastaǵy «127, (ekinshi bóligi)» degen sózder «81 (ekinshi jáne úshinshi bólikteri), 127 (ekinshi bóligi),» degen sózdermen aýystyrylsyn.
2. «Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik-aýmaqtyq qurylysy týraly» 1993 jylǵy 8 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń Jarshysy, 1993 j., № 23-24, 507-qujat; 1995 j., № 23, 146-qujat; Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2004 j., № 10, 56-qujat; № 23, 142-qujat; 2006 j., № 18, 111-qujat; 2009 j., № 2-3, 9-qujat; № 8, 44-qujat; 2011 j., № 11, 102-qujat):
1) búkil mátin boıynsha «poselke», «poselkeler», «poselkelerge», «poselkeleri», «poselkelerdi», «poselkelerdiń» degen sózder tıisinshe «kent», «kentter», «kentterge», «kentteri», «kentterdi», «kentterdiń» degen sózdermen aýystyrylsyn;
2) búkil mátin boıynsha «aýyl (selo)», «aýyldyq (selolyq)», «aýyldardyń (selolardyń)», «aýyldardy (selolardy)», «aýyldar (selolar)», «aýyldarǵa (selolarǵa)» degen sózder tıisinshe «aýyl», «aýyldyq», «aýyldardyń», «aýyldardy», «aýyldar», «aýyldarǵa» degen sózdermen aýystyrylsyn;
3) 2-bapta:
qazaq tilindegi mátinniń besinshi bóligindegi «selolyq» jáne altynshy bóligindegi «selolarǵa» degen sózder tıisinshe «aýyldyq» jáne «aýyldarǵa» degen sózdermen aýystyrylsyn;
mynadaı mazmundaǵy jetinshi jáne segizinshi bóliktermen tolyqtyrylsyn:
«Eldi mekenderdiń quramdas bólikteri bolady.
Shaǵyn aýdandar, alańdar, dańǵyldar, býlvarlar, kósheler, tuıyq kósheler, saıabaqtar, skverler, kópirler jáne basqa da bólikter eldi mekenderdiń quramdas bólikteri bolyp tabylady.»;
4) 7-bap mynadaı redaksııada jazylsyn:
«7-bap. Onomastıka komıssııalary
Onomastıka komıssııalary Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy ákimshilik-aýmaqtyq birlikterge, eldi mekenderdiń quramdas bólikterine, áýejaılarǵa, porttarǵa, temirjol vokzaldaryna, temirjol stansalaryna, metropolıten stansalaryna, avtovokzaldarǵa, avtostansalarǵa, fızıkalyq-geografııalyq jáne memleket menshigindegi basqa da obektilerge ataý berý jáne olardy qaıta ataý, olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jáne memlekettik zańdy tulǵalarǵa, memleket qatysatyn zańdy tulǵalarǵa jeke adamdardyń esimderin berý, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń tarıhı-mádenı murasynyń quramdas bóligi retinde tarıhı ataýlardy qalpyna keltirý, saqtaý jónindegi jumysty retke keltirý maqsatynda qurylady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti janynan Respýblıkalyq onomastıka komıssııasy, oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń jergilikti atqarýshy organdary janynan oblystyq onomastıka komıssııalary, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń onomastıka komıssııalary qurylady.»;
5) 9-baptyń 4) tarmaqshasy «transkrıpsııasyn» degen sózden keıin «naqtylaý men» degen sózdermen tolyqtyrylsyn;
6) 10-bapta:
3) jáne 4) tarmaqshalar mynadaı redaksııada jazylsyn:
«3) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy áýejaılarǵa, porttarǵa, temirjol vokzaldaryna, temirjol stansalaryna, metropolıten stansalaryna, avtovokzaldarǵa, avtostansalarǵa, fızıkalyq-geografııalyq jáne memleket menshigindegi basqa da obektilerge ataý berý, sondaı-aq olardy qaıta ataý, olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jáne memlekettik zańdy tulǵalarǵa, memleket qatysatyn zańdy tulǵalarǵa jeke adamdardyń esimderin berý qaǵıdalaryn bekitedi;
4) Respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń qorytyndysy negizinde jáne tıisti aýmaq halqynyń, onyń jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdarynyń pikirin eskere otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentine oblystarǵa, aýdandarǵa, qalalarǵa ataý berý jáne olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý týraly usynystar engizedi;»;
mynadaı mazmundaǵy 4-1) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn:
«4-1) Respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń qorytyndysy negizinde Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy áýejaılarǵa, porttarǵa, temirjol vokzaldaryna, temirjol stansalaryna, metropolıten stansalaryna, avtovokzaldarǵa, avtostansalarǵa, fızıkalyq-geografııalyq jáne memleket menshigindegi basqa da obektilerge ataý berý, sondaı-aq olardy qaıta ataý, olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jáne memlekettik zańdy tulǵalarǵa, memleket qatysatyn zańdy tulǵalarǵa jeke adamdardyń esimderin berý týraly sheshim qabyldaıdy;»;
6) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn:
«6) ózine Konstıtýsııada, osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktilerinde júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaıdy.»;
7) 11-baptyń birinshi bóliginde:
4) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn:
«4) tıisti aýmaq halqynyń pikirin eskere otyryp, aýdandardyń jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdarynyń usynýy boıynsha oblystyq onomastıka komıssııasynyń qorytyndysy negizinde aýyldarǵa, kentterge, aýyldyq okrýgterge ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jónindegi máselelerdi sheshedi;»;
mynadaı mazmundaǵy 4-1) jáne 4-2) tarmaqshalarmen tolyqtyrylsyn:
«4-1) tıisti aýmaq halqynyń pikirin eskere otyryp, Respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń qorytyndysy negizinde oblystyq mańyzy bar qalalardyń qaladaǵy aýdandaryna, quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jónindegi máselelerdi sheshedi;
4-2) Respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń qaraýyna áýejaılarǵa, porttarǵa, temirjol vokzaldaryna, temirjol stansalaryna, avtovokzaldarǵa, avtostansalarǵa, metropolıten stansalaryna, fızıkalyq-geografııalyq jáne memleket menshigindegi basqa da obektilerge ataý berý, sondaı-aq olardy qaıta ataý, olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jáne memlekettik zańdy tulǵalarǵa, memleket qatysatyn zańdy tulǵalarǵa jeke adamdardyń esimderin berý jóninde usynystar engizedi;»;
8) 12-baptyń birinshi bóliginiń 5-1) tarmaqshasy mynadaı redaksııada jazylsyn:
«5-1) tıisti aýmaq halqynyń pikirin eskere otyryp, oblystyq onomastıka komıssııasynyń qorytyndysy negizinde aýdandyq mańyzy bar qalanyń quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jónindegi máselelerdi sheshedi;»;
9) 13-baptyń 4) tarmaqshasy mynadaı redaksııada jazylsyn:
«4) respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdary:
tıisti aýmaq halqynyń pikirin eskere otyryp, Respýblıkalyq onomastıka komıssııasymen kelisilgen respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń onomastıka komıssııasynyń qorytyndysy negizinde respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń qaladaǵy aýdandaryna, quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jónindegi máselelerdi sheshedi;
Respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń qaraýyna áýejaılarǵa, porttarǵa, temirjol vokzaldaryna, temirjol stansalaryna, avtovokzaldarǵa, avtostansalarǵa, metropolıten stansalaryna, fızıkalyq-geografııalyq jáne memleket menshigindegi basqa da obektilerge ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jáne memlekettik zańdy tulǵalarǵa, memleket qatysatyn zańdy tulǵalarǵa jeke adamdardyń esimderin berý jóninde usynystar engizedi;»;
10) 14-bapta:
1) tarmaqshadaǵy «nemese selolar» degen sózder alyp tastalsyn;
4) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn:
«4) tıisti aýmaq halqynyń pikirin eskere otyryp, oblystyq onomastıka komıssııasynyń qorytyndysy negizinde osy eldi mekenderdiń quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jónindegi máselelerdi sheshedi.»;
11) 3-bólim mynadaı mazmundaǵy 14-1-bappen tolyqtyrylsyn:
«14-1-bap. Ákimshilik-aýmaqtyq birlikterge, eldi mekenderdiń quramdas bólikterine ataý berý jáne olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý kezinde tıisti aýmaq halqynyń pikirin eskerý
1. Ákimshilik-aýmaqtyq birlikterge, eldi mekenderdiń quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý kezinde tıisti aýmaq halqynyń pikirin eskerýdi Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaıtyn tártippen jergilikti atqarýshy organdar júrgizedi.
2. Tıisti aýmaq halqynyń pikirin eskerý qorytyndylary boıynsha jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdar birlesken sheshimmen ákimshilik-aýmaqtyq birlikterge, eldi mekenderdiń quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jónindegi usynystardy tıisti onomastıka komıssııalarynyń qaraýyna engizedi.»;
12) 15-baptyń 2) tarmaqshasyndaǵy «kásiporyndardyń, mekemeler men uıymdardyń» degen sózder «zańdy tulǵalardyń» degen sózdermen aýystyrylsyn.
3. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy til týraly» 1997 jylǵy 11 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 1997 j., № 13-14, 202-qujat; 2004 j., № 23, 142-qujat; 2006 j., № 10, 52-qujat; 2007 j., № 19, 147-qujat; № 20, 152-qujat; 2008 j., № 20, 89-qujat; 2011 j., № 1, 2-qujat; № 11, 102-qujat; 2012 j., № 3, 25-qujat; № 15, 97-qujat):
1) 1-bap mynadaı redaksııada jazylsyn:
«1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar
Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) dıaspora – óziniń tarıhı shyǵý teginen tysqary elde turyp jatqan halyqtyń bir bóligi (etnostyq qaýymdastyq);
2) onomastıka – til biliminiń jalqy esimderdi, olardyń paıda bolýy men ózgerýiniń tarıhyn zertteıtin bólimi;
3) onomastıka komıssııasy – Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy ákimshilik-aýmaqtyq birlikterge, eldi mekenderdiń quramdas bólikterine, áýejaılarǵa, porttarǵa, temirjol vokzaldaryna, temirjol stansalaryna, metropolıten stansalaryna, avtovokzaldarǵa, avtostansalarǵa, fızıkalyq-geografııalyq jáne memleket menshigindegi basqa da obektilerge ataý berý jáne olardy qaıta ataý, olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jáne memlekettik zańdy tulǵalarǵa, memleket qatysatyn zańdy tulǵalarǵa jeke adamdardyń esimderin berý, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń tarıhı-mádenı murasynyń quramdas bóligi retinde tarıhı ataýlardy qalpyna keltirý jáne saqtaý boıynsha biryńǵaı kózqarasty qalyptastyrý jónindegi usynystardy ázirleıtin konsýltasııalyq-keńesshi organ;
4) orfografııa – durys jazý erejesi, sóılengen sózdi (sózder men grammatıkalyq tulǵalardy) jazbasha berý tásilderiniń birizdiligin belgileıtin qaǵıdalar júıesi;
5) Respýblıkalyq termınologııa komıssııasy – ekonomıkanyń, ǵylymnyń, tehnıkanyń jáne mádenıettiń barlyq salalary boıynsha qazaq tiliniń termınologııalyq leksıkasy salasyndaǵy usynystardy ázirleıtin konsýltasııalyq-keńesshi organ;
6) toponımıka – onomastıkanyń geografııalyq obektilerdiń ataýlaryn, olardyń paıda bolýynyń, ózgerýiniń jáne qoldanylýynyń zańdylyqtaryn zertteıtin bólimi;
7) translıterasııa – bir grafıkalyq júıedegi mátinder men jekelegen sózderdi basqa grafıkalyq júıeniń quraldarymen árippe-árip arqyly berý;
8) ýákiletti organ – tilderdi damytý salasyndaǵy basshylyqty jáne salaaralyq úılestirýdi júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ.»;
2) 19-baptyń birinshi bóligindegi «Eldi mekenderdiń, kóshelerdiń, alańdardyń» degen sózder «Ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdiń, eldi mekenderdiń quramdas bólikteriniń» degen sózdermen aýystyrylsyn;
3) 23-baptyń tórtinshi bóligi alyp tastalsyn;
4) 24-bap mynadaı redaksııada jazylsyn:
«24-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń til týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq
Qazaqstan Respýblıkasynyń til týraly zańnamasynyń buzylýyna kináli memlekettik organdardyń birinshi basshylary ne jaýapty hatshylary nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti aıqyndaıtyn ózge de laýazymdy adamdar, sondaı-aq jeke jáne zańdy tulǵalar Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes jaýaptylyqta bolady.
Laýazymdy adamnyń memlekettik tildi bilmeý jeleýimen jeke jáne zańdy tulǵalardyń ótinishterin qabyldaýdan bas tartýy, memlekettik tildiń jáne basqa da tilderdiń qoldanylý salalarynda olardyń paıdalanylýyna kez kelgen kedergi keltirý, sondaı-aq derektemeler men kórneki aqparatty ornalastyrý boıynsha talaptardy buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaýaptylyqqa ákep soǵady.»;
5) mynadaı mazmundaǵy 24-1-bappen tolyqtyrylsyn:
«24-1-bap. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń quzyreti
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti:
1) respýblıkalyq termınologııa jáne onomastıka komıssııalaryn qurady;
2) oblystyq onomastıka komıssııalary jáne respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń onomastıka komıssııalary týraly úlgi erejeni bekitedi;
3) ózine Konstıtýsııada, osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktilerinde júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaıdy.»;
6) 25-bapta:
3) tarmaqshadaǵy «(respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń)» degen sózder, «respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń» degen sózdermen aýystyrylsyn;
mynadaı mazmundaǵy 5-1) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn:
«5-1) respýblıkalyq termınologııa jáne onomastıka komıssııalarynyń qyzmetin qamtamasyz etedi;»;
6) tarmaqshadaǵy «termınologııalyq jáne onomastıkalyq komıssııalardyń» degen sózder «onomastıka komıssııalarynyń» degen sózdermen aýystyrylsyn;
7) 25-1-bap mynadaı redaksııada jazylsyn:
«25-1-bap. Onomastıka komıssııalarynyń quzyreti
1. Respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń quzyretine:
1) onomastıka máseleleri boıynsha usynymdar men usynystar ázirleý;
2) oblystarǵa, aýdandar men qalalarǵa ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý boıynsha qorytyndylar berý;
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy áýejaılarǵa, porttarǵa, temirjol vokzaldaryna, temirjol stansalaryna, metropolıten stansalaryna, avtovokzaldarǵa, avtostansalarǵa, fızıkalyq-geografııalyq jáne memleket menshigindegi basqa da obektilerge ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jáne memlekettik zańdy tulǵalarǵa, memleket qatysatyn zańdy tulǵalarǵa jeke adamdardyń esimderin berý boıynsha qorytyndylar berý;
4) oblystyq mańyzy bar qalalardyń qaladaǵy aýdandaryna, quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý boıynsha qorytyndylar berý;
5) respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń qaladaǵy aýdandaryna, quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý boıynsha respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń onomastıka komıssııalarynyń qorytyndylaryna kelisim berý jatady.
2. Oblystyq onomastıka komıssııalarynyń quzyretine:
1) aýyldarǵa, kentterge, aýyldyq okrýgterge ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý boıynsha qorytyndylar berý;
2) aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, kenttiń, aýyldyń, aýyldyq okrýgtiń quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý boıynsha qorytyndylar berý jatady.
3. Respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń onomastıka komıssııalarynyń quzyretine Respýblıkalyq onomastıka komıssııasymen kelisilgennen keıin – respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń qaladaǵy aýdandaryna, quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý boıynsha qorytyndylar berý jatady.
4. Jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdar ákimshilik-aýmaqtyq birlikterge, eldi mekenderdiń quramdas bólikterine ataý berý, olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý boıynsha sheshimdi tıisti onomastıka komıssııalarynyń oń qorytyndylary bolǵan kezde ǵana qabyldaıdy.»;
8) 25-2 bapta:
taqyryptaǵy, birinshi abzastaǵy «(respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń)» degen sózder «respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń» degen sózdermen aýystyrylsyn;
mynadaı mazmundaǵy 2-1) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn:
«2-1) derektemeler men kórneki aqparatty ornalastyrý bóliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń til týraly zańnamasynyń saqtalýyn baqylaýdy júzege asyrady;»;
3) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn:
«3) Qazaqstan Respýblıkasynyń til týraly zańnamasynda belgilengen talaptardyń buzylýyn joıý týraly usynymdar beredi, Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnamasynda kózdelgen negizde jáne tártippen ákimshilik yqpal etý sharalaryn qoldanady;»;
mynadaı mazmundaǵy 3-1) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn:
«3-1) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes tekserýler júrgizýdiń jartyjyldyq josparlaryn ázirleıdi jáne bekitedi;»;
5) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn:
«5) oblystyq onomastıka komıssııasynyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń onomastıka komıssııalarynyń qyzmetin qamtamasyz etedi;»;
9) 25-3-baptyń 3) tarmaqshasyndaǵy «aýyldardyń (selolardyń)», «aýyldyq (selolyq)» degen sózder tıisinshe «aýyldardyń», «aýyldyq» degen sózdermen aýystyrylsyn;
10) mynadaı mazmundaǵy 25-5-bappen tolyqtyrylsyn:
«25-5-bap. Onomastıka jumysynyń krıterııleri
Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy ákimshilik-aýmaqtyq birlikterge, eldi mekenderdiń quramdas bólikterine, áýejaılarǵa, porttarǵa, temirjol vokzaldaryna, temirjol stansalaryna, metropolıten stansalaryna, avtovokzaldarǵa, avtostansalarǵa, fızıkalyq-geografııalyq jáne memleket menshigindegi basqa da obektilerge ataý berý jáne olardy qaıta ataý, sondaı-aq olardyń ataýlarynyń transkrıpsııasyn naqtylaý men ózgertý jáne memlekettik zańdy tulǵalarǵa, memleket qatysatyn zańdy tulǵalarǵa jeke adamdardyń esimderin berý jónindegi onomastıka jumysynyń krıterııleri:
1) tarıhı, geografııalyq, tabıǵı jáne mádenı erekshelikterdi eskerý;
2) ádebı til normalaryna sáıkestik;
3) bir ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń shegindegi eldi mekenderge, eldi mekenderdiń quramdas bólikterine bir ataýdy bir márte ǵana berý;
4) jeke adamnyń esimimen atalǵan, ol berilgen (ózgertilgen) kúnnen bastap keminde on jyl ótken soń berilgen esimdi qaıta ataý, ony ózgertý;
5) asa kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkerleriniń, ǵylym, mádenıet qaıratkerleriniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy men álemdik qoǵamdastyq aldynda eńbek sińirgen basqa da jeke adamdar qaıtys bolǵan kúnnen bastap keminde bes jyl ótken soń olardyń esimderin berý bolyp tabylady.».
4. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» 2011 jylǵy 6 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2011 j., № 1, 1-qujat; № 2, 26-qujat; № 11, 102-qujat; № 15, 120-qujat; 2012 j., № 1, 5-qujat; № 2, 9, 14-qujattar; № 3, 21, 25, 27-qujattar; № 8, 64-qujat; № 10, 77-qujat; № 11, 80-qujat; № 13, 91-qujat; № 14, 92, 95-qujattar; № 15, 97-qujat; 2012 jylǵy 5 jeltoqsanda «Egemen Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde jarııalanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine mıkroqarjy uıymdarynyń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2012 jylǵy 26 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy):
kórsetilgen Zańǵa qosymshanyń 1-tarmaǵynyń 105) tarmaqshasyndaǵy «saqtaýyna júzege asyrylady.» degen sózder «saqtaýyna;» degen sózben aýystyrylyp, mynadaı mazmundaǵy 106) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn:
«106) derektemeler men kórneki aqparatty ornalastyrý bóliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń til týraly zańnamasynyń saqtalýyna júzege asyrylady.».
2-bap. Osy Zań alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin úsh aı ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N. NAZARBAEV.
Astana, Aqorda, 2013 jylǵy 21 qańtar № 72-V QRZ
