Rýhanııat • 20 Qyrkúıek, 2019

«Joǵalmaısyń, joqtaýshy halqyń barda...»

121 retkórsetildi

Atyraýda Farıza Ońǵarsynovanyń 80 jyldyǵyna arnalǵan aptalyq ótti.

Ol – adaldyqtyń úlgisi. Aı­ny­mas adaldyqtyń. Otyzdan endi asqan jasynda:

..Kúlkimdi, jaıly kúnimdi,

Azapty, qaıǵy-muńymdy

О́zimmen bóliskeniń úshin,

Qatem men jeńisterim úshin,

Meniń mynaý qıyndaý

taǵdyrym bolyp

O basta kóriskeniń úshin,

О́leń, men seni aıalap ótem! – dep ar aldynda, jyr aldynda bergen sertine ǵumyrynyń sońǵy sátine deıin beriktik tanytty. Sol asyl qasıeti Atyraýdyń Ma­­nash degen shaǵyn ǵana aýyly­nan qanat qaqqan aqyn qyzdy Poezııa padıshasy dep halqy bergen bıik­ke kóterdi.

Kórnekti aqyn, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, qoǵam jáne memleket qaıratkeri Farıza Oń­ǵar­synova bıyl 80 jasqa keler edi... О́zi ómirden ótse de, óleńin qurmettegen, barsha qa­zaq úshin aıaý­ly esimge aınalyp ketken atyn qasterlegen týǵan jeri ardaqty perzentin saǵynyshpen eske al­dy. «Patsha-sózdiń Farızasy» ap­talyǵynyń aıasynda Atyraý ob­lysynda keń aýqymdy sharalar ótti.

Qalanyń eń kórnekti jeri­ne ornatylǵan Farıza Ońǵar­synova eskertkishiniń janyna atyraýlyqtar jıi jınalady. Bul joly da osy úrdis jal­ǵa­syn tapty. Mektep oqýshy­la­ry men stýdentter bir apta boıy eskertkish aldyna kelip gúl shoqtaryn qoıyp, aqyn óleń­de­rin oqydy. «Patsha-sózdiń Farızasy» aptalyǵyna kelgen qonaqtar, zııaly qaýym ókilderi de Atyraýǵa saparlaryn osy jer­den bastady. «Qazaq poezııasynda aıryqsha qoltańbasymen dara­lanǵan Farıza Ońǵarsynova – tunyq jyrdyń qaınaryndaı, ar-namystyń qaıraǵyndaı bol­ǵan shyǵarmashylyǵymen mıl­lıondardyń júregin jaýlaǵan aqyn. Bul eskertkish – el-jurt­tyń, alty Alashtyń aqyn qyzyna degen qurmeti dep bilýimiz kerek», dedi Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Basqarma tóraǵasy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Ulyqbek Es­dáýlet.

Halel Dosmuhamedov atyn­daǵy Atyraý memlekettik ýnıver­sıteti – aqyn bilim alǵan joǵary oqý orny. О́tken jyly ýnıversıtet qabyrǵasyna eskertkish taqta ornatyldy. Al 80 jyldy­ǵyna oraı respýblıkalyq ǵyly­mı-tájirıbelik konferensııa uıymdastyryldy. «Stýdent Fa­rı­za, biz ony Fárý dep ataıtyn­byz, erekshe izdengish edi. Qoly­nan kitap túspeıtin. Ádebıet úıir­mesine birge qatystyq. Jazýy óte ádemi bolatyn, sóılemdegi ár sóz, árbir árip qatarda turǵan soldattardaı, biri ilgeri, biri keıin emes, tizbektelip túsetin», dep eske aldy aqynnyń kýrstasy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, pro­fessor Qadir Júsip.

Memlekettik syılyqtyń laý­reaty Aqushtap Baqtygereeva: «Fa­rıza – baqytty aqyn. Eliniń mahabbatyna ıe boldy. Bul sharadan da halyq súıispenshiligin kórip, kóńilimiz qýandy», dep ádebıet álemine birge kelgen kezderinen estelik aıtty. Syrtqy ister mınıstrliginiń keńesshisi, fılologııa ǵylymdarynyń kan­dıda­ty Gúlsim Eńsepova Farıza Oń­ǵarsynovanyń jýrnalıstik qyz­meti tóńireginde sóz qozǵady.

Oblys ákimdiginiń qoldaýy­men oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasynyń tapsyrysy boıynsha «Biregeı» qoǵamdyq qory shyǵarǵan «Ar men aqyn» derekti fılmi jáne «Jyr – meniń jalǵyz tarlanym» aýdıoóleńder jınaǵynyń tusaý­keser rásimi de osy aptalyq aıasynda ótti.

Asqaqtyq pen náziktik

Baǵzy kúnderden beri aqyn ataýlynyń mıssııasy qandaı edi? Ataq pen laýazymnyń shy­ǵarmashylyq adamy úshin mańyzy qandaı? Áıel aqynǵa ózin mo­ıyndatý qanshalyqty qıyn? Fa­rıza fenomeniniń syry nede? Mahambet atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatry sahnalaǵan «Ar men aqyn» spektakli osyn­­daı saýaldarǵa jaýap izdeýi­men de áserli boldy. Qazaqstan Jazý­shylar odaǵynyń múshesi, aqyn Álııa Dáýletbaevanyń drama­týrgııadaǵy alǵashqy qadamy pat­sha kóńil kórermenniń kóńi­linen shyqty. Rejısser Janat Teltaev, sýretshi Temirbek Muh­tarov, kompozıtor Bolat Qoha­manov, horeo­graf Anar Esen­ǵalıevalar bas qosqan shyǵar­mashylyq ujymnyń eńbegi aqtaldy. «Kez kelgen sah­­­naǵa uıalmaı alyp shyǵýǵa bo­la­­­tyn dúnıe. Kóńilimizdegini qoz­­ǵady. Shabyttanyp turmyz. Aty­raý óńirindegi sahnalyq qoıy­lymdarda Farıza motıvi paıda bolǵan. Bul bizdi qýantady», dep spektaklden keıingi áserimen bólisti Memlekettik syılyqtyń laýreaty, jazýshy Ánes Saraı.

Úsh jyl buryn oblys ákimi Nurlan Noǵaevtyń qoldaýymen Atyraýda «Farıza juldyzdary» atty jas aqyndar klýby quryldy. О́ńirdegi mádenı-kópshilik sha­­ra­larǵa belsendi qatysyp júr­­­gen talantty jastar aqyn to­­ıy­na da úlken daıyndyqpen kel­di. Aptalyq aıasynda uıym­dastyrylǵan «Asqaqtyq pen ná­­zik­tik» atty poezııa keshinde klýb músheleri óner kórsetti. Mem­lekettik syılyqtyń laý­­re­a­­­­­ty, jazýshy Qajyǵalı Muham­betqalıuly: «О́leńi ózine, ózi óleńine uqsamaıtyn aqyndar bo­­lady. Farıza ol qatardan emes edi. Onyń ózi óleńi edi, óle­ńi ózi edi. Bútin bolmys, tutas ta­lant­­tyń osy qasıeti onyń atyn en­shi­legen klýbtyń ár múshesine ju­ǵysty bolsyn dep tileımin», – dep batasyn berdi.

«Jyr juldyzy – Farıza» res­pýblıkalyq aıtysy da Atyraý­­ǵa elimizdiń túkpir-túkpirindegi jas aqyndardy jınady. Eki kún­ge sozylǵan jyr alamanynyń bas báıgesin batysqazaqstandyq Tal­ǵat Myqı jeńip aldy.

«Poezııa padıshasy – boıaýlar tilinde»

Kemeńger Ábish Kekilbaev: «Ma­ǵan Qurmanǵazy óleń jazsa, ózine qaı jaǵynan da jaqyn turǵan Mahambetshe emes, búgingi Farızasha jazatyn sııaqty, al eger Farıza aıaq astynan kom­po­zıtor bolyp ketse, tap Qurman­ǵazysha silteıtin tárizdi bolyp kó­rinedi de turady. Eger sýretshi bolsam, bul ekeýiniń kózinde te­birengen tereń muńnan ytqyp shyqqan móldir tamshy kóz ja­sy men ytyrynǵan yzanyń oınaq­shyǵan shoq ushqynyn qatar beıneler edim. Bir-birine qyryq qaınasa sorpasy qosylmaıtyn kúı­rektik pen ótkirliktiń, názik­tik pen ji­gerdiń, qasiret pen qaırattyń mundaı úılesimi rýh bolmysynyń eń tuńǵıyq dra­matızmin dál ustaı alatyn uly sýretkerlerde kezdesse kerek», dep jazady. Al naǵyz sýretshiler aqyn Farıza beınesin qalaı kóredi? Qaryndashpen qaǵaz betine túsken shaıyr sýreti qan­daı syr aıtady? «Poezııa padı­shasy – boıaýlar tilinde» atty respýblıkalyq sýretshiler sımpozıýmyna qatysýshylar tórt kún boıy talmaı talaptandy. Elimizge belgili sýretshiler Jaıyq jaǵasyndaǵy mýzeıge jınalyp, Farıza Ońǵarsynovanyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna qatysty sýretter saldy.

– Bir adamnyń obrazyn ja­saýǵa arnalǵan stýdııalyq sımpozıým Qazaqstanda alǵash ret ótip otyr. Osy jumystyń hal­qy­myz­dyń ardaqty aqyn qy­zy­­nyń qur­metine arnalǵany da bizge shabyt berdi, – deıdi Qazaq­stannyń eńbek sińirgen qaırat­keri, Túrkistan oblysy beıne­leý óneri mýzeıiniń basshy­sy Aınabek Ospanov. –Farıza Ońǵarsynovanyń «San­dý­ǵash» atty tuńǵysh jyr jı­naǵynyń negizinde jas kezindegi beınesin qaǵazǵa túsirdim. Ekinshi eńbegim – «Namysqoı urpaq» ar­qyly aqynnyń qazaq poezııa­syna naızaǵaıdaı jarqyldap, namystyń aldaspan qylyshyndaı ótkirlikpen kelgenin kórsetýge tyrystym.

Asylynda, «Talantty adam barlyq jaǵynan talantty» degen sózdiń jany bar. Farıza Ońǵarsynova qara sózdiń ǵana sheberi emes edi. Tógiltip kúı tartatyn, áýeletip án shyrqaıtyn ónerin kópshilik jaqsy biledi. Onyń óleńderine jazylǵan ádemi ánder talaı sahnanyń sánin kel­tirip júr. Respýblıkalyq estrada ánshileriniń baıqaýyna qatysqan ónerpazdar aqyn týǵan jerine kelip, eldiń rızashylyǵyna bó­len­di. Baıqaýdyń bas júldesin N.Jantórın atyndaǵy Atyraý oblystyq fılarmonııasynyń ánshisi Aıbar Ǵanıuly ıelendi.

– Abaıdyń «О́ldi deýge bola ma, aıtyńdarshy, ólmeıtuǵyn artyna sóz qaldyrǵan», degen sózi osyndaıda eske túsedi. Farıza Ońǵarsynovanyń aqyndyq, ja­zýshylyq, memlekettik qaırat­kerligine baılanysty ataqtaryn aıtpaǵanda, biz úshin eń qymbaty – ol Atyraý topyraǵynyń per­zenti. Farıza poezııasy – óske­leń urpaqty jigerlilikke, batyl­dyqqa, otansúıgishtikke tárbıe­leıtin qýatty poezııa», dedi ap­­­talyqtyń qorytyndy keshinde ob­lys ákimi Nurlan Noǵaev. Osy sharaǵa arnaıy kelip qatysqan Má­denıet jáne sport mınıstriniń orynbasary Nurǵısa Dáýeshov: «Asqaqtatyp jyr, kúmbirletip kúı tókken tamasha keshti ult rýhynyń merekesi, óleńniń toıy deýge bolady. Qazaq halqy barda Farıza esimi máńgi jasaı beredi», dep lebizin arnady.

«Jer betinde jumyr basty jan barda, olardyń kókireginde mynaý jaryq dúnıeniń san-sapat qyr-syryn oılap ty­pyr­shıtyn júrek barda Oń­ǵarsynova shabytynyń juldy­zy barǵan saıyn bıiktep, bar­ǵan saıyn mazdaı túser. Sýret­kerge jaradar janǵa shıpa, sergeldeń sezimge basý, mazasyz oıǵa kóshbasshy bola bilgennen artyq baqyttyń keregi ne?», dep jazǵan edi Ábish Kekilbaev. Sol baqytqa laıyq aqynnyń biri de biregeıi Farıza ekenin el-jurtynyń sheksiz qurmeti de aıqyndap turǵandaı.

 

ATYRAÝ

 

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

«Eńbek» eleýsiz qaldy

Qoǵam • Búgin, 08:43

Robot-tehnıka úıirmeleri qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 08:26

Qurylysshylar nege ereýilge shyqty?

Qazaqstan • Búgin, 08:24

«Januıa» ortalyǵy jumysyn bastady

Qoǵam • Búgin, 08:22

Kedergisiz ómir syılaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:22

Reformalar oza shabýdy kótermeıdi

Qoǵam • Búgin, 08:19

Azamattyq jaýapkershilik qajet

Qoǵam • Búgin, 08:16

Ashyq qoǵam aıshyqtary

Búgin, 08:14

Tazalyqtan aldyna jan salmaıtyn jurt

Qoǵam • Búgin, 08:08

Jaldamaly jumysshylar jalaqysy artty

Ekonomıka • Búgin, 08:05

Sheteldik taýarlar qymbattady

Ekonomıka • Búgin, 08:03

Ekonomıkalyq ósimniń kóleńke tusy

Ekonomıka • Búgin, 08:00

Baspana baǵasy nege kóterildi?

Qoǵam • Búgin, 07:58

Yntymaqtastyqtyń jańa kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 07:52

Eń qysqa áńgime. Qanat Ábilqaıyr

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Arman Álmenbet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 2

Rýhanııat • Keshe

Qylqalamnyń ushynda – Qaraǵandy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar