Qazaqstan • 20 Qyrkúıek, 2019

Senatorlar agrarlyq ǵylymnyń damýy men mamandardy daıarlaý boıynsha otyrys ótkizdi

69 retkórsetildi

Parlament Senaty Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıteti 19-20 qyrkúıekte Almaty qalasy men Almaty oblysynda is-sapary barysynda Agrarlyq ǵylymnyń damýy, mamandardy daıarlaý jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń 2017 - 2021 jyldardaǵy agroónerkásiptik keshenin damytýdyń Memlekettik baǵdarlamasynyń iske asyrylý máseleleri boıynsha óz otyrysyn ótkizdi. Bul týraly Parlament Senatynyń baspasóz qyzmeti habarlady.

Komıtet otyrysyna Aýyl sharýashylyǵy, bilim jáne ǵylym, ulttyq ekonomıka mınıstrlikteriniń, Almaty oblysy ákimdiginiń ókilderi, ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń, ǵylymı  uıymdarynyń basshylary, agrarlyq joǵary oqý oryndarynyń rektorlary, aýyl sharýashylyq ónim óndirýshileri jáne buqaralyq aqparattar quraldar ókilderi qatysty. Is-shara barysynda agrarlyq ǵylymnyń jaǵdaıy, aýyl sharýashylyǵy mamandaryn daıarlaý jáne osy saladaǵy basqa da máseleler talqylandy.

Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný  jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń tóraǵasy Álı Bektaev qatysýshylardy Elbasy jáne Memleket Basshysy Joldaýlaryndaǵy aýyl sharýashylyǵy máseleleri boıynsha qoıylyp otyrǵan mindettemeler, olardy zańnamalyq iske asyrý máselelerin kóterdi.

Mamandardyń pikirinshe, damyǵan memleketterde JIО́ ósiminiń 50-den 90% - ǵa deıingi paıyzy tehnologııalyq progrespen jáne ınnovasııalarmen qamtamasyz etiledi. Olar ónerkásiptiń barlyq sektorlary men qyzmet kórsetý salasyn damytýdyń mindetti sharty jáne negizgi «júregi» bolyp tabylady.

Bul rette, AО́K jańǵyrtýdyń negizgi faktorlary: tehnologııalyq deńgeı, basqarý júıesi, kadrlyq áleýet bolyp tabylatyny anyq. Sondyqtan aýyl sharýashylyǵyn kadrlyq qamtamasyz etý búginde memlekettik aýqymdaǵy strategııalyq mindet bolyp tabylatynyn jáne atalǵan máselelerdi sheshý úshin birqatar uıymdastyrý sharalaryn qabyldaý jáne olardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý qajet.

Sonymen qatar, osy saladaǵy mamandardy daıarlaý men ǵylymı ázirlemeler, aýyl sharýashylyq taýar óndirýshilerdiń qajettiligimen tyǵyz yntymaqtastyqta júrgizilýi, jınaqtalǵan halyqaralyq jáne otandyq tájirıbe, ınnovasııalar men tehnologııalar transfertin keńinen paıdalaný búgingi kúnniń ózekti máselesi ekenin anyqtap otyr.

Komıtet múshesi Ábdáli Nuralıev óz sózinde osy saladaǵy qordalanǵan máselelerdi atap ótti. Máselen, aýylsharýashylyq taýar-óndeýshileri ettiń – 33%-yn, súttiń 31%-yn paıyzyn ǵana óńdeıdi. Bul – elimizdiń óńdeý kásiporyndarynyń 60 paıyzdyq deńgeı qýatyn ǵana paıdalanady degen sóz. Al 2018 jyly aýyl sharýashylyq ónimderin óńdeýge baǵyttalǵan ǵylymı izdenisterge bar-joǵy 271 mln.tenge belgilenip, ol agrarlyq ǵylymǵa jumsalǵan jalpy somanyń 3,6% -yn ǵana quraǵan. Sońǵy 10 jylda ǵylymı kadrlardyń sany 8% -ǵa qysqardy, qartaıý prosesi jalǵasýda: ıaǵnı ǵylymı dárejesi bar ǵalymdardyń ortasha jasy 57 jas, aǵa ǵylymı qyzmetkerler - 65 jasta, jetekshi jáne aǵa ǵylymı qyzmetkerler - 54 jasta.

Aýyl sharýashylyǵy mamandyǵyna granttardyń edáýir sany bólinetindigine qaramastan, sala joǵary bilimi bar kadrlarǵa degen aıtarlyqtaı tapshylyqty sezinip otyr. 2015 – 2017 jyldary AО́K úshin mamandarǵa jáne ǵylymı kadrlarǵa degen jalpy qajettilik 6922 adamdy, onyń ishinde 2015 jyly 2240 adamdy, 2016 jyly 2345, 2017 jyly 2337 adamdy qurady. Kadrlar tapshylyǵy negizinen agronom ǵalymdar, veterınar dárigerler, zooınjenerler, aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń ınjener-mehanıkteri, aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeýshi ınjener-tehnologtar, ekonomıster, býhgalterler jáne t.s.s. mamandyqtar boıynsha sezilýde. Jergilikti atqarýshy organdardyń derekteri boıynsha AО́K sýbektileriniń shamamen 80 %-y mamandarǵa degen qajettilikti bastan keship otyr. Túlekter aýylda jumys isteýge qulyqsyz. Jyl saıyn memlekettik grantty bitirgenderdiń jalpy sanynyń tek 50% -y aýyldyq jerlerde jumys isteıdi. Kóptegen jumyspen qamtylǵan mamandar resmı túrde aýyldyq jerlerde jumys isteıdi, biraq is júzinde qalalarda turady.

Qazaqstan AО́K-siniń básekege qabilettiligin arttyrý, óndiristik shyǵystardy tómendetý, daqyldardyń túsimdiligi men janýarlardyń ónimdiligin ulǵaıtý úshin óndiristiń, bilim men ǵylymnyń tyǵyz ıntegrasııasy, otandyq ǵylymı zertteýlerdi ázirleý jáne engizý, tıimdi sheteldik tehnologııalar transferti, eldiń agrarlyq naryǵynda suranysqa ıe kadrlardy daıarlaý men qaıta daıarlaý, sheteldik mamandar men ǵalymdardy tartý negizinde AО́K-niń jedeldetip ınnovasııalyq damýyn qamtamasyz etý qajettiligi atap ótildi.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń birinshi orynbasary Aıdarbek Saparov jáne Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý ortalyǵy» KeAQ-yń ǵylym jáne bilim boıynsha basqarma dırektory Esenbaı Islamov óz baıandamalarynda sala boıynsha ǵylymdy damytý jáne ınnovasııalardy engizý boıynsha qazirgi jaǵdaılardy baıandady.

QazUAÝ rektory Tlektes Espolov ýnıverstıtet qabyrǵasynda mamandardy daıarlaý jáne de aýyl sharýashylyq ǵylymyn damytý máselelerine toqtaldy.

Jaryssózderge qazaqstandyq jáne álemniń jetekshi agrarlyq ýnıversıtetteriniń rektorlary, ǵalymdar, ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń ókilderi qatysty.

Komıtet tóraǵasy Álı Bektaev qorytyndy sózinde otyrys barysyndaǵy usynystar jınaqtalyp, Úkimetke jáne tıisti memlekettik organdarǵa jiberiletini týraly habardar etti. 

Komıtet músheleri sapar barysynda О́. Ospanov atyndaǵy Qazaq topyraqtaný jáne agrohımııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty, túıe etin óńdeý JShS «Kún Nury», Qazaq eginshilik jáne ósimdik sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty, «Úsh qońyr» bilimdi taratý ortalyǵy, «Ońtústik» agropark, Qazaq mal sharýashylyǵy jáne jemshóp óndirý ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń jáne «Almaty-Edilbaı» sharýa qojalyǵy jumystarymen tanysty.

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Taldyqorǵanda 5 myń aǵash otyrǵyzyldy

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Keı óńirlerde aýa-raıy ózgeredi

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Iesiz zyndan. Dıdar AMANTAI

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Senatorlar senbilikke shyqty

Qazaqstan • 12 Qazan, 2019

Berdibek Saparbaev Aqtaý emhanalaryn aralady

Medısına • 11 Qazan, 2019

NZM IýNESKO syıaqysyna laıyq dep tanyldy

Qazaqstan • 11 Qazan, 2019

Oralda «LATYN FEST» jastar forýmy ótti

Aımaqtar • 11 Qazan, 2019

Uqsas jańalyqtar