10 Qazan, 2019

Jasqa jarasatyn óner

117 retkórsetildi

Arıstotel: «Bı – adamnyń minez-qulqyn, ishki jan-dúnıesin, áreketin kórsetetin taza yrǵaqtyń kórinisi...» degen eken. IýNESKO-nyń sheshimimen 1982 jyldan bastap baletmeıster, bı óneriniń sheberi Jan Jorj Noverdiń (1727-1810) týǵan kúnine oraı halyqaralyq bı kúni merekelenedi. «Balet óneriniń atasy» retinde tarıhta qalǵan fransýz reformatorynyń «Bı men balet jaıly hat» atty týyndysy kez kelgen balet mektebi úshin áli kúnge deıin qundy qural sanalady. Munda balettik qoıylymdardyń qyr-syry, pantomımo jáne bı óneri týraly egjeı-tegjeıli jazylǵan edi.

Mamandardyń pikirinshe, til jetkize almaıtyn jaıtty bımen órnekteýge bolady, bı ish, arqa, aıaq bulshyq etterin nyǵaıtady, boıdy jeńildetip, sergektik syılaıdy, omyrtqa men býyndardaǵy qan aınalymy men zat almasýyn jaqsartady. Rýhanı turǵydan da kórkemdik-estetıkalyq mádenıettiń qalyptasýyn qamtamasyz etetin bekzat ónerdiń orny bólek dep bilemiz. Máselen, aǵylshyn mamany H.Ellıs bı óneri arqyly eki adam bir-birine energııa, myqty qýat bere alady dep eseptese, kásibı zertteýshiler dene qozǵalysynyń astarynda jan qozǵalysy jasyrynyp jatyr degen tujyrymdy alǵa tartady. Eýropalyq bıler men latyn-amerıka bıi sporttyq bal bıleri tobyna jatatyny málim. О́ıtkeni bularda sport oıyndarynyń elementteri kóptep kezdesedi. Al salso, tango, samba, kýmbııa, bolero, rýmba syndy bı túrlerin tamashalaǵan jurttyń ǵajaıyp sezimge bólenetini óz aldyna bólek áńgime.

Jumystan sharshap, júıkesi syr bere bastaǵan adamǵa psıhologtardyń mýzyka áýenimen bıleýdi talap etip jatatyny da tegin bolmasa kerek-ti. О́ıtkeni bul ǵylymı dáleldengen jaıt. Kez kelgen adam kúızelisti bastan keshýi ǵajap emes. Sondaı sátte bı qımyldaryn jasaý arqyly qıyndyqty jeńip shyǵýǵa bolady, bılegen jannyń ımmýnıteti kúsheıedi degen de sóz bar. Tipti shalqaıý, ıilý, búgilý arqyly kózdiń qan aınalymyna deıin retteletin kórinedi.  Jalpy bı óneriniń basqa óner túrlerine uqsamaıtyn ózgeshe qyrlary óte kóp. Biraq soǵan qaramastan ánshi men bıshige, dramalyq jáne opera teatrlary men bı teatry ártisterine birdeı talap qoıylyp jatady. Bıshilerdiń Keńes odaǵy tusyndaǵy jeńildikteri alynyp tastaldy. Sóıtip zeınetke shyǵý tártibi bárine birdeı ortaq bolyp ketti. Maqsat – osy máselede aldaǵy ýaqytta sheshilýge tıisti qandaı túıtkilder bar degen tóńirekte oı órbitý edi. Mysaly, «Naz» memlekettik bı ansamblinde jasy qyryqtyń bel ortasynan asqan bıshiler sahnadan túspeı, óner kórsetip júr. Sala mamandary osyǵan qatty alańdaýshylyq bildirýde. Bul baryp turǵan qııanat, óner ıesin jete baǵalamaý, bı óneriniń ereksheligin eskermeý dep esepteıdi.  Tek erteńgi kúnnen úmitterin úzbegen óner ıeleri bul máseleni gazet betinde arnaıy kóterýimizdi surap, ótinishterin jetkizgen. «Ánsheıinde áleýmettik jelide jasy orta jastan asqan adamdardyń toılardaǵy bıin jabyla synap-minep jatady ǵoı halyq, al endi mundaıda jasy qyryq pen elýdiń arasyndaǵy bıshilerdi sahnaǵa shyǵarý qanshalyqty qısyndy?» degen oı aıtqan. Olardy ysyryp tastaý taǵy múmkin emes. Sodan kil jelkildegen jastarmen birdeı turyp óner kórsetýlerine týra keledi. О́ıtkeni bı – olardyń kásibi. Qaıda barady? Qyryqtan keıin basqa kásipke aýysyp, mamandyq ózgertýge adamnyń bári birdeı qabiletti bola bermeıdi. «Biz buryn 40 jastan bastap zeınetkerlikke shyǵatynbyz. Keńes odaǵy tusynda 20 jyl sahnada bılegen bıshi mindetti túrde zeınetkerlikke shyǵýy kerek edi. Biraq ol zań ózgerip, bıshiler de qarapaıym eńbek adamdarymen teńestirildi», – degen Naz» bı memlekettik teatrynyń kórkemdik jetekshisi, bas baletmeısteri Qadısha Ermekbaıqyzy dene qımyldarynan paıda bolatyn túrli kásibı jaraqattardy jeńý de bıshilerge ońaı soqpaıtynyn áńgimeledi, et pen súıektiń arasyndaǵy sińir úıkelýinen bolatyn dertke shaldyqqan jandardyń taǵdyryna alańdaýshylyq bildirdi.

Sóıtip jasy kelip, rólden tys qala bastaǵan bıshilerge jańa zaman talabyna saı kýrstarda oqyp, basqa kásipke mamandansyn degen talap qoıyla bastapty. Mán bersek, bul – tyǵyryqtan shyǵarar tııanaqty jol emes jáne de bı óneriniń keleshegin oılamaı aıtylǵan sóz. О́ıtkeni eshkim óz taǵdyrynyń tuıyqqa baryp tirelgenin qalamaıdy, ekinshi ret kásip jańǵyrtýǵa múddeli bola bermeıdi. Keı maǵlumattar bo­ıynsha birqatar elderde bıshiler 40 jastan bastap zeınetkerlikke ilikse, al Reseıde 20 jyl sahnada bılegen adam qurmetti eńbek demalysyna shyǵýǵa tolyq quqy bar eken, kórshiles qyrǵyz aǵaıyndarda da solaı desedi. Bizdiń bıshilerdiń olardan qaı jeri kem?!

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanǵa sheteldik bankter keledi

Ekonomıka • Búgin, 10:23

Qostanaı fılarmonııasyna 75 jyl toldy

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • Búgin, 09:08

Balýandar Tarazda bas qosady

Kúres • Búgin, 08:31

Grand Slam jarysynda beldesedi

Sport • Búgin, 08:30

Meksıkalyqtyń qarsylasy atanýy múmkin

Kásipqoı boks • Búgin, 08:29

Oqyrmanmen oı bólisti

Rýhanııat • Búgin, 08:17

Ortsaılaýkomdaǵy semınar-trenıng

Qoǵam • Búgin, 08:11

Qazaq baspasóziniń piri atandyń

Qoǵam • Búgin, 07:54

Qııanatqa qarsy turǵan gazet

Rýhanııat • Búgin, 07:49

Jemqorlyq jerge qaratady

Qoǵam • Búgin, 07:48

«Bir synaǵan jamandy...»

Aımaqtar • Búgin, 07:46

Erli-zaıyptylardyń erligi

Aımaqtar • Búgin, 07:43

Dostyq úıindegi bıznes-forým

Qoǵam • Búgin, 07:39

El ıgiligin eselegen jan

Rýhanııat • Búgin, 07:32

Memleket bankterge qolushyn soza ma?

Qoǵam • Búgin, 07:25

Eń qymbat ulttyq brendter

Álem • Búgin, 07:23

Teńgeniń tegeýrini

Qarjy • Búgin, 07:21

Senim kapıtaly

Ekonomıka • Búgin, 07:18

Qoǵamǵa otbasy ınstıtýty qajet

Qoǵam • Búgin, 07:15

191 myń adam júıege qashan engiziledi?

Medısına • Búgin, 07:07

Qor aldynda úlken mindetter tur

Qazaqstan • Búgin, 07:04

Uqsas jańalyqtar