–Esjan Qanapııauly, 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap elimizdiń densaýlyq saqtaý salasyna medısınalyq saqtandyrý júıesi engiziledi. Sizderdiń emhanalaryńyz bul ózgeriske daıyn ba?
– Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesi – mańyzdy reforma, durys baǵyt. Bizdiń emhanamyz bul júıege tolyǵymen daıyn. Búgingi tańda barlyq qyzmetkerler bul reformadan habardar.
– 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap emhanaǵa kelgen pasıentter ózderiniń sanattaryn, mártebelerin qalaı biledi?
– Qazirgi ýaqytta emhana qyzmetkerleri, dárigerler men meıirbıkeler, ásirese ýchaskelik dárigerler óz ýchaskesine tirkelgen, qabyldaýyna kelgen pasıentterge medısınalyq saqtandyrý júıesiniń erekshelikteri, medısınalyq saqtandyrý paketi, azamattardyń sanaty, mártebesi týraly, t.b. tolyq aqparat berip otyrady.
– Jumys berýshiler tarapynan jarna aýdarylyp jatqan jumyskerlerden, memleket qamqorlyǵyndaǵy 15 sanattan bólek, bizde tirkeýge, esepke alynbaǵan tulǵalar da bar. Aldaǵy jyly MÁMS júıesi iske qosylǵanda jarna aýdarmaǵan bul azamattar tegin medısınalyq kepildendirilgen kómekten tys medısınalyq saqtandyrý paketi boıynsha medısınalyq qyzmet qajet bolǵanda qaıtpek? Álde olarǵa belgili bir aralyqqa ýaqyt berile me?
− Mundaı sanattaǵy azamattarǵa 2020 jyldyń sáýir aıyna deıin ýaqyt beriledi. Iаǵnı, 2020 jyldyń 1 qańtarynan MÁMS júıesi iske qosylǵan kezde, sáýir aıyna deıin medısınalyq saqtandyrý paketi boıynsha da kómek alady, biraq osy aralyqta ol jarna aýdarýy tıis. Al tegin medısınalyq kepildendirilgen kómek kóleminde alǵashqy medısınalyq kómek, jedel járdem, shuǵyl jaǵdaıdaǵy medısınalyq kómek saqtandyrylǵan, saqtandyrylmaǵanyna qaramastan, kez kelgen naýqasqa kórsetiledi. Eskeretin jaıt, naýqas emhanaǵa mindetti túrde tirkelýi kerek. Sebebi qazir medısınalyq aqparattyq júıe jasaqtalǵan. Ol júıede ár pasıenttiń aty-jóni, syrqat tarıhy, dıagnozy, qandaı tekserýlerden ótkeni týraly derekter elektrondy densaýlyq qujatynda jınaqtalady.
– Iаǵnı, medısınalyq qyzmetker pasıenttiń mártebesin, sanatyn anyqtap ýaqyt ketirmeıdi, onyq bári derekqorda bolady, jeke sáıkestendirý nómirin (IIN) engizse jetkilikti deısiz ǵoı?
– Árıne.
– Jalpy, medısınalyq saqtandyrý júıesi týraly óz pikirińiz qandaı?
– Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesi – densaýlyq saqtaý salasyn alǵa damytatyn reforma. Damyǵan elderdiń kópshiligi áldeqashan medısınalyq saqtandyrý júıesi boıynsha jumys isteıdi. Mysaly, Ońtústik Koreıany alaıyq. Medısına salasy jaqsy damyǵan. Saqtandyrý júıesinde birte-birte básekelestik kúsheıedi. Básekelestik bolǵan jerde medısınalyq qyzmettiń sapasy da artady. Medısınalyq saqtandyrý júıesin engizýdegi eń basty maqsat ta, baǵyt ta osy – medısınalyq qyzmettiń sapasyn jaqsartý, naýqastarǵa qoljetimdi jáne joǵary dárejede medısınalyq kómek berý.
– «Medısınalyq saqtandyrý júıesi engizilse sheshimin tabar edi» degende qandaı dıagnostıkalaý-emdeý tásilderin, kezek kútken em-sharalardy atar edińiz? Qandaı artyqshylyq, tıimdilik kútesiz?
– Meniń oıymsha, medısınalyq saqtandyrý júıesi engizilgennen keıin, pasıenttiń densaýlyq kórsetkishterine qaraı jiberiletin, qymbat turatyn kompıýterlik tomografııa, magnıtti-rezonansty tomografııa sekildi tekserýler, ýltradybystyq zertteýler múmkindiginshe qoljetimdi bolady.
– Alǵash habarlasqanymyzda sizdiń operasııa jasap jatqanyńyzdy jetkizdi. Túsinýimshe, qazir emhana jaǵdaıynda da kishigirim otalar jasalady, solaı ma?
– Iá, solaı. Naýqastar stasıonarǵa jatý úshin kezek kútedi. Birinshiden, osy kezekti azaıtý úshin, ekinshiden, naýqastarǵa jyldam, ýaqtyly kómek kórsetý úshin, emhanalarda ambýlatorııalyq hırýrgııalyq ortalyqtar ashyldy. Búginde aýyz-muryn qýysy (LOR), teri isigi, shap jaryǵy, t.b. sekildi birqatar dıagnozdar boıynsha laporoskopııalyq, endoskopııalyq otalar osy ortalyqta jasalady. Bul – aýqymdy jumys, úlken eńbek, medısınalyq saqtandyrý júıesiniń alǵysharttarynyń biri.
– Turǵyndar arasynda aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizgen kezde «2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap MÁMS júıesi engizilgennen keıin kezek bolmaı ma?, «Dárigerlerge jazylý kóp kúttirmeı me?» degen saýaldar jıi qoıylady...
– Kez kelgen bastama, jańa reforma kedergisiz bolmaıdy. Qazir turǵyndarǵa medısınalyq saqtandyrý júıesi boıynsha túsindirý jumystary júrgizilip jatqanyna qaramastan, pasıentter tarapynan túsinispeýshilikter de, qıynshylyqtar bolýy múmkin. Oǵan biz daıynbyz. Bári birte-birte jolǵa qoıylady.
– Turǵyndar tarapynan ne istelýi kerek?
– Ár adam densaýlyǵyna, eń aldymen, ózi jaýapty. Sondyqtan jurtshylyq medısınalyq saqtandyrý júıesiniń qajettiligin túsinip, birge atsalysýy kerek. Elimiz, qaı salada bolmasyn, damýy úshin bir orynda turmaýy kerek, alǵa jyljýy qajet. Medısınalyq saqtandyrý júıesi – osy baǵyttaǵy mańyzdy qadam. Qazirdiń ózinde birshama qural-jabdyqtar jańartylyp, tolyǵýda. Mamandarymyz da medısınalyq qyzmet kórsetýdiń zamanaýı sońǵy tásilderin ıgerýde. «Jumyla kótergen júk – jeńil» deıdi qazaq, MÁMS óz júıesin taýyp, elimizdiń medısına salasy jetekshi oryndardan kórinetinine senemin.
Áńgimelesken
Janargúl ÚMBETOVA,
arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin
