Teatr • Keshe

«Teatrdy súıdim, tipti otbasymnan da artyq kórdim»

75 retkórsetildi

Talantty rejısser Rústem Orazbaıuly Esdáýletov aramyzda bolsa, 2018 jyldyń tamyz aıynda 40 jasqa tolar edi-aý... Mine, oqtaı zýlap Rústemdeı oǵlan uldyń ómirden ótkenine de 10 jyl bolypty. Mundaıdy qazaq «Qaıran, ýaqyt-aı» dep kúrsine esine alady. Halqymyzda «Shyr etip jaryq dúnıe esigin ashqanda mańdaıyna jazylǵan» degen de sóz bar... О́zi armandaǵan oqýyn támamdaǵan soń Almaty shaharynda ózindeı talanttarmen birge súıikti isimen aınalysyp júre bergende qalaı bolar edi dep te oılaımyz keıde.

Joq..., ol ózi týyp-ósken me­ke­nine qaıtyp kelip, О́ske­mende aqsap turǵan teatr ónerin órkendetýge baryn saldy. Sóı­tip jeti jyldyń ishinde 25 qoıylym sahnalap úlgerdi... Bul ja­ńadan ashylǵan teatr ak­terleri úshin óte úlken táji­rıbe boldy.

О́mir – súre bilgen adamǵa tym tátti, óte kúrdeli, sheshilmeıtin túıinshek tárizdes... О́mirdiń bal shyrynyna qanyp úlgermegen, bar bolmysymen óner álemine kirip, eshqaıda qoıylmaǵan, kez kelgen adam boılaı bermeıtin shyǵarma izdep, ómiriniń sońyna qaraı Abaıǵa úńiledi, sóıtip óleń­derinen sahnalyq jobasyn ózi jasap, «Atymdy adam qoıǵan soń» eksperımenttik qoıylymyn sahnalaıdy.

Qoıylym máńgilik ómirdiń máni, adamnyń tazalyǵy týraly oı qozǵaıdy. Sana sezimi men jan dúnıesi taza adamdar ǵana óziniń ańsaǵan jumaǵyna jete alatynyn dáripteıdi.

K.Stanıslavskııdiń «О́ner qurbandyqty talap etedi» degen sózi Rústem úshin jazylǵandaı... О́zi­niń kózi tirisinde «Atymdy adam qoıǵan soń» qoıylymyna daıyndyq ústinde akterlerge: «Áı, osy qoıylym talaı jerge baratyn shyǵar» dep neshe márte aıtqan eken. Iá, aıtqany aıdaı kelmeı nemene?! «Qasıetti óner qasiretten týa­dy» degen de sóz bar ǵoı, bir tylsym kúshtiń áseri bolar, «Qyl kópirdi» qııýlastyryp, ar men jan tazalyǵy bıik turatynyn, tipti «o dúnıege» baryp kelgen­deı, sahnalyq dekorasııaǵa deıin ózi asa kóńil bólip, qolmen qoı­ǵandaı etip jasaǵanyna qa­raǵanda «shynymen de, sol ja­ryq­tyqtar túsinde aıan berdi me eken» degen de oı qylań beredi.

Dál osy qoıylymmen 2009 jy­ly Qaraǵandy qala­syn­da ótken Birjan sal Qoja­ǵul­ulynyń 175 jyldyǵyna ar­nalǵan HVIII respýblıkalyq teatrlar festıvalinde III oryn­ǵa ıe bolady. 2011 jyly Tatar­stannyń Qazan qalasyndaǵy túrkitildesterdiń halyqaralyq «Naýrýz» festıvaliniń laý­rea­ty bolady. 2012 jyly Túr­kııanyń Konıa qalasynda ótken «Myń tynys jáne bir da­ýys» atty V Túrkitildes teatr­lardyń halyqaralyq festı­va­linde «Atymdy adam qoı­ǵan soń...» eksperımenttik qo­ıylymy «Eń úzdik qoıylym» bolyp tabylsa, sol jyly Bash­qurtstan astanasy Ýfa qala­synda ótken V Túr­kitildes teatr­lardyń ha­lyq­aralyq festıvalinde «Ulttyq klassıkanyń bire­geı jáne kórkem sheshimi» no­mınasııasynyń laý­reaty atanady. О́kinishke qa­raı, Qara­ǵandydan keıingi jerlerde ótken baıqaýlarda rejısserdiń ózi emes, qoıylymy júlde aldy...

Osylaısha burynǵy Jambyl atyndaǵy oblystyq drama tea­try­nyń boıtumaryna aı­nal­ǵan, ónegesi men óresi bıik «Atymdy adam qoıǵan soń» qo­ıylymy jóninde teatr ujy­­my qatysqan túrli álem­dik deń­geıdegi festıvaldarda teatr synshylary tara­pynan úl­ken baǵa be­riledi. Mundaı eks­perımenttik qoıylym elimizde de, shet memlekette de buryn-sońdy qoıyl­maǵanyn, tipti esh aýdarmasyz halyqtyń sanasyna jetip jat­qanyna tek tańǵalystaryn bil­dirip, bas shaıqasty. Bul búkil álem moıyn­daǵan Abaıdy taǵy da moıyndatqanymyz emes pe?!

Rústem armanshyl edi. Armany О́skemendi qazaqtandyryp, qazaq teatryn saldyrtý bolatyn. Osy armany oryndalyp, oblys or­talyǵynda ásem ǵımarattyń boı kótergeni de ras. О́zi qyzmet etken teatrǵa Rústemniń atyn berý týraly aıtylyp ta, jazylyp ta keledi. Kóptiń kókeıindegi osy saýal oń nátıje berse quba-qup bolar edi.  

«Adam – dúnıege qonaq», qo­naqtyń da asyly men ardaqtysy bolady. Ondaı qonaqtardy ólimge qımaısyń... Kelip qana ket­peıdi, artyna oı qaldyrady, rýhanı mura qaldyrady. Sondaı asyldarymyzdyń biri Rústem edi.

О́mirden ozatyn jyly, tańǵy saǵat 4-5-ke deıingi kezekti qoıy­lymnyń daıyndyǵynan soń teatr sahnasyndaǵy qatar qoıylǵan oryndyqtardyń ústine qısaıyp jata berip: «Men teatr úshin aıanbadym, Teatrdy súıdim, tipti otbasymnan da artyq kórdim» degen eken...

 

Sholpan LAQAEVA,

oblystyq drama teatrynyń ádebıet bóliminiń meńgerýshisi

 

О́SKEMEN

 

Sońǵy jańalyqtar

Kásipqoı boks: WBC reıtıngi jarııalandy

Kásipqoı boks • Búgin, 12:18

Kúlki kerýeni № 14

Rýhanııat • Búgin, 11:47

Jańaózende «Ashyq esik kúni» ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:37

176 keli qyzylbalyqpen ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:50

О́ńiraralyq forýmda tanystyryldy

Ekonomıka • Búgin, 08:23

6 myń shaqyrym jol aqyly bolady

Ekonomıka • Búgin, 08:21

Arnaıy ekonomıkalyq aımaq

Ekonomıka • Búgin, 08:13

Úzdik nátıje – 12-oryn

Sport • Búgin, 08:04

Qaharmanǵa qurmet

Rýhanııat • Búgin, 08:02

Balýandardyń Syrdaǵy básekesi

Aımaqtar • Búgin, 08:01

Maqsaty bıik «Mámile»

Aımaqtar • Búgin, 07:59

Kelisimshart qural bolmasa...

Qoǵam • Búgin, 07:56

Nur-Sultanda «adaldyq saǵaty» ótti

Qoǵam • Búgin, 07:52

Internet qoldanýshylar eskeretin jaıt

Tehnologııa • Búgin, 07:50

JITS-ke qarsy is-sharalar ótedi

Medısına • Búgin, 07:43

Talanttar tálimgeri

Rýhanııat • Búgin, 07:41

Aqyn jáne onyń mýzasy

Rýhanııat • Búgin, 07:40

Kúı qudireti arab álemin moıyndatty

Aımaqtar • Búgin, 07:38

Aýadan qarmaǵan aıyppul

Aımaqtar • Búgin, 07:34

Sholohovqa aq bota syılaǵan

Aımaqtar • Búgin, 07:30

Úrkimbaev úılesimi

Aımaqtar • Búgin, 07:27

Joshyǵa aparar jol

Qoǵam • Búgin, 07:23

Túrlenip, túlegen Túrkistan

Aımaqtar • Búgin, 07:21

Kásibı kadrlar jumys isteýi tıis

Ekonomıka • Búgin, 07:12

Basshylyq quram attestattaldy

Qoǵam • Búgin, 07:08

Ońaltý ortalyqtary salynady

Aımaqtar • Búgin, 07:03

Baýyrlastyq baılanystar bekı túsedi

Saıasat • Búgin, 07:00

Baǵdarlamalarǵa belsendi qatysady

Saıasat • Búgin, 06:52

Telefon arqyly sóılesti

Prezıdent • Búgin, 06:50

Elorda nege jaryqsyz qaldy?

Qoǵam • Búgin, 06:42

Jahandyq únqatysý is-sharalaryn talqylady

Prezıdent • Búgin, 06:33

Uqsas jańalyqtar