Tehnologııa • 12 Qarasha, 2019

Internet qoldanýshylar eskeretin jaıt

29 retkórsetildi

Aqparattandyrý jáne baılanys salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń jolyn kesý jáne ashý, sondaı-aq erkin aınalymda tyıym salynǵan ónimderdi zańsyz daıarlaıtyn, kóbeıtetin jáne taratatyn adamdardy anyqtaý úshin «Anti-Fraud» jedel-profılaktıkalyq is-sharasy júrgizildi.

Eki kúndik operasııa júr­­gizý barysynda osyndaı 104 quqyq buzýshylyq, onyń ishinde ınternet-paı­da­­lanýshylarǵa qa-tys­ty 46 alaıaq­tyq, 18 avtorlyq jáne sabaq­tas quqyqtardy buzý, aqpa­­rat­tan­dy­rý jáne baılanys salasynda 13 quqyq buzýshylyq, 12 IT-tehnologııalardy paıdalana otyryp jasalǵan urlyq, 9 pornografııany jáne arnaıy tehnıkalyq quraldardy ta­ra­týdyń 6 faktisi anyqtaldy.

Erkin aınalymda tyıym salynǵan myńnan asa ónim alyndy, operasııaǵa daıarlyq barysynda buryn jasalǵan 140 ınternet-alaıaqtyq ashyldy.

Máselen, Almaty qalasynda Jambyl oblysynyń týmasy ustaldy, ol saýda ınternet-alańdarynda avtobólshekterdi satý jáne jetkizý týraly jalǵan jarnamalar ornalastyryp, aqshany banktik kartochkalarmen alyp, keıin jarnamalardy joıǵan jáne abonenttik nómirin ajyratqan. Qazirgi ýaqytta oǵan qatysty alaıaqtyqtyń osyndaı 10-nan asa faktisi dáleldendi.

Sońǵy jyldary Internet jelisin alaıaqtyq maqsatynda paıdalana otyryp jasalatyn quqyq buzýshylyqtardyń sany ósýde. Adamdardy aldaý úshin alaıaqtar áleýmettik jelilerdi, saýda ınternet-alańdaryn paıdalanady, jalǵan ınternet-dúkender, «feıktik» (jalǵan) paraq­­shalar jáne saıttar qu­rady.

Osyǵan baılanysty, IIM qaýipsizdik sharalaryn eske salady:

– qupııa sózderdi únemi aýys­tyryp otyrý, olar kúrdeli bolýy qajet;

– tólem júıelerindegi bar­lyq qaýipsizdik júıelerin qosý: sms rastaý, IR-meken­jaı­lar­dy qadaǵalaý, 3D-secure jáne t.b.;

– kartany qaraýsyz qaldyrý, de­rekterdi eshkimge bermeý, óıt­keni plastıkti kartadan aqshalaı qarajat alý úshin kartanyń nómirin jáne CVV-kodyn (kartanyń artyndaǵy sońǵy úsh san) bilgeni jetkilikti;

– Kartany mobıldi bank qyzmetine qosý.

Bankter jáne tólem júıeleri eshqashan hat joldamaıdy jáne olardyń qyzmetkerleri óz klıentterine olardyń shot­tarynyń derekterin joldaý týraly ótinishpen qońyraý shalmaıtynyn este saqtaý qajet.

Aqparattandyrý jáne baılanys salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń jolyn kesý jáne ashý boıynsha jumys jalǵasýda.

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Táýelsizdik – tuǵyrym

Aımaqtar • Keshe

Jas otbasylar baspanaly boldy

Aımaqtar • Keshe

Kúlki kerýeni № 25

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar