Qazaqstan-Avstralııa: Qarym-qatynastar múmkindigi joǵary

Seısenbi, 3 shilde 2012 7:35

Táýelsizdik dıplomatııasyna – 20 jyl

Maýsym aıynyń aıaǵynda bizdiń elimiz ben Avstralııa arasynda dıplomatııalyq qatynastar ornaǵanyna 20 jyl toldy. Eki ortany sandaǵan myń shaqyrym jer bólip jatqanymen, osy jyldar ishinde aradaǵy qarym-qatynas barlyq salalar boıynsha jaqsy mazmunda damýda. Bul, árıne, Memleket basshylary deńgeıinde ornaǵan syndarly saıası únqatysýdyń nátıjesinde júzege asqany aıan.

Seısenbi, 3 shilde 2012 7:35

Táýelsizdik dıplomatııasyna – 20 jyl

Maýsym aıynyń aıaǵynda bizdiń elimiz ben Avstralııa arasynda dıplomatııalyq qatynastar ornaǵanyna 20 jyl toldy. Eki ortany sandaǵan myń shaqyrym jer bólip jatqanymen, osy jyldar ishinde aradaǵy qarym-qatynas barlyq salalar boıynsha jaqsy mazmunda damýda. Bul, árıne, Memleket basshylary deńgeıinde ornaǵan syndarly saıası únqatysýdyń nátıjesinde júzege asqany aıan.

Qazaqstan-Avstralııa baılanystary­nyń negizi Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń 1996 jylǵy Kanberraǵa alǵashqy resmı saparynda qalandy. Al bıylǵy jyly Seýlde Iаdrolyq qaýipsizdik jónin­de­gi halyqara­lyq sammıt barysynda Avstralııa Pre­mer-mınıstri Dj. Gıllardpen kezdesýde ekijaqty qarym-qatynstar­dy sapalyq jańa deńgeıge kóterýge mán berildi.

Bizdiń elderimiz halyqaralyq arenada kóptegen máseleler boıynsha uqsas usta­nym­dar bildirýde. Máselen, qazirgi zaman­ǵy yqtımal qaterlermen kúreste, klımat­tyń ózgerýi, halyqaralyq terrorızm, ıadro­lyq qarýdy taratpaý syndy qadaý-qadaý mańyz­dy máselelerde eki el oılary úndes shy­ǵýda. Sózimizdiń dáleldi bolýy úshin 2010 jyly eki eldiń birlese uıym­dastyrýymen Astanada Iаdrolyq terrorızmge qarsy jahandyq bastamalar jó­nin­degi konferensııa ótkizilýin aıtsaq ta jetkilikti.

Jalpy, Kanberranyń Qazaqstan tarapynan kóterilgen kóptegen bastamalarǵa qoldaý kórsetip júrgenin aıta ketken jón. Mysaly, 2010 jyly elimizdiń EQYU-ǵa tóraǵalyǵynyń qorytyndysynda Astanada ótken sammıtke sol kezdegi Avstralııa Syrtqy ister mınıstri Kevın Radd qatysty. Sonymen birge, áriptes retinde Islam Yntymaqtastyq Uıymyna múshe elder Syrtqy ister mınıstrleriniń Astanada bolǵan 38-shi keńesine qonaq bolyp qatysty. Kevın Radd Astana Sammıtinen keıin óziniń ǵalamtordaǵy jeke betinde: «Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev eń aldymen EQYU-ny tiriltti, boıyna qan júgirtti. Buǵan deıin Uıym shar­shaǵan jáne ólimsiregen jaǵdaıda bolsa, endi oǵan jan kirdi… Nazarbaevtyń din­ara­lyq únqatysý jaıyndaǵy ıdeıasy qaýip­sizdik jolynda tek EQYU keńis­ti­gin­de ǵana emes, búkil Azııada damýy qajet», dep baǵa bergenin de aıtý lázim.

Baılanystardyń damý baǵyttary týrasyn sóz etkende parlamentaralyq delegasııalar almasýdyń da serpindi júrgizi­lip kele jatqanyna toqtalýǵa tıispiz. Avstralııa Parlamenti О́kilder palata­sy­nyń spıkeri P.Slıpperdiń bastaýymen parlamentarıılerdiń Qazaqstanǵa kelýi parlamentaralyq áriptestik yqpaldas­tyq­qa sony serpin berdi.

Jer shalǵaılyǵyna qaramastan, eki or­taǵa bıznes te ózinshe jol salýda. 2011 jyly elimizdiń ekonomıkasyna baǵyt­tal­ǵan avstralııalyq ınvestısııa kólemi 69 mln. AQSh dollaryn qurap otyr. Árip­tes­tik qımyldyń endi bir parasy taý-ken óndirý salasyn qamtýda. О́tken jyly Qa­raǵandy oblysynyń ákimdigi jáne avs­tra­l­ııalyq «Dart Enerdjı» (Dart Energy) kompanııasy arasynda memorandýmǵa qol qoıylyp, tabıǵı gazdy óndirý jaıynda jáne qazirgi kúni taý-ken jynystarynan metan gazyn óndirý men ony balamaly energııa kózi retinde paıdalaný boıynsha jobalar qolǵa alynýda. Atalǵan jobany júzege asyrý úshin avstralııalyq kompanııa 100 mln. dollar jumsaýdy kózdep, sonyń nátıjesinde metan óndirýdi 3,5 mlrd. tekshe metr mólsherine jetkizetin jańa otyn-energetıkalyq nysandy iske qosýdy josparlap otyr. Al onda óndiril­gen ónimniń arqasynda Astana men Qa­ra­ǵandy qalalaryn 80-90 jyl merzimge ener­gııamen qamtamasyz etýge múmkindik týady.

Sonymen birge, Qostanaı oblysyn­daǵy mys ken ornyn barlaý boıynsha «Taý-Ken Samuryq» Ulttyq kompanııasy men álemde taý-ken óndirisi boıynsha ekinshi oryndaǵy «Rıo Tınto» (Rio Tinto) Avstralııa-Brıtanııa konserni arasynda da memorandýmǵa qol qoıyldy. Qazirgi kúni bul jumys óziniń qorytyndy shegine jetti. Taraptar barlaý júrgiziletin aýmaqty anyqtaýmen birge, alǵashqy kezeńde bólinetin ınvestısııalyq qarjy kólemin de belgilep qoıdy. Onyń shamasy 100 mln. dollardy quraıdy.

Aýyl sharýashylyǵy salasynda da qol jetkizgen áripte