Ádebıet • 03 Jeltoqsan, 2019

Qazynaly álemmen qaýyshty

72 retkórsetildi

Ulttyq akademııalyq kitaphana Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń, sondaı-aq, Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń qoldaýymen Qazaqstannyń halyq jazýshysy, qoǵam jáne memleket qaıratkeri Ábish Kekilbaıulynyń 80 jyldyq mereıtoıy aıasynda «Ábish álemi» atty oqý kongresin ótkizdi.

Nur-Sultandaǵy Táýelsizdik saraıynda ótken úlken jıyn «Ádebı kezdesýmen» ashyldy. Kekilbaevtar otbasynyń uıyt­qysy, jazýshynyń ja­ry Klara Jumabaıqyzy, qyzda­ry Záýzat pen Sáýlet, kelini, nemereleri Abyl men Ádil qatysyp, zııaly qaýym aldynda kemel jazýshy jaıly estelikterimen bólisti. Q.Qýanyshbaev atyndaǵy drama teatrdyń ártisteri kezdesýdiń shyraıyn keltirip mereıtoı ıesi Ábishtiń, jazýshynyń anasy Aısáýleniń, jary Klara men balalarynyń obrazdaryn jasap qaq tórde otyrdy.

Qonaqtar Táýelsizdik saraıy­nyń foıesinde jazýshynyń ǵumyry men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan «Ábish álemi» atty fotokórmeni tamashalady. Oǵan qalamgerdiń kitaptarynyń sıfr­lyq kóshirmeleriniń QR kod­tary men jeke muraǵattaǵy eń jarqyn sátteri beınelengen 50-den astam sýretteri qo­ıyldy. Sondaı-aq, «Qazaqstan men shet el­derden alǵan nagrada­lar» degen taqyrypta qalamgerdiń kózi tirisinde jetken jetistikteri – 100-den astam marapattar, dıp­lomdar men alǵys hattar qoıyldy. Onyń ishinde Qur­met ordeni, Otan ordeni, Qazaqstannyń Eń­bek Eri, Dostastyq ordeni, Tuńǵysh Prezıdent ordeni, Qazaq­stan­nyń memlekettik syı­lyǵy, Elbasynyń beıbitshilik jáne rýhanı kelisim syılyǵy, Qa­zaq­stannyń Halyq jazýshysy, «Platıným Tarlan» syı­lyǵynyń kýálikteri jáne t.b. marapattar bar.

Zańǵar jazýshyǵa arnalǵan oqý kongresi Qurmanǵazynyń áıgili «Adaı» kúıimen ashyldy. Aqyn Svetqalı Nur­jannyń jazýshyǵa arnaǵan «Madaq jyryn» elordalyq Qallekı teatrynyń ártisteri oryndady.

Kongreste alǵashqy beıne­qut­tyq­taýlardy sheteldik qa­­lam­­­gerler, ǵa­lymdar men aýdar­­mashylar joldady. Olar – ven­grııalyq túrkitanýshy ǵa­lym Ońaı­sha Mandokı, ádebıet­tanýshy Boda Laıosh, etnograf ǵalym Dáýit Shomfaı Qa­ra, reseılik ádebıettanýshy Nıko­laı Anastasev, germanııalyq ádebıettanýshy, aýdarmashy Krıs­tına Lıhtenfeld, túr­kııalyq ǵalym Hýlııa Kasanoglý Chengel, reseılik prozaık, aýdarmashy Anatolıı Kım jáne basqalar. Ábish Kekilbaıulymen shyǵarmashylyq baılanysta bolǵan bul sheteldik zııaly qaýym ókilderiniń árqaısysy qa­lamger jaıly óz pikirlerin, onyń «Ańyz­dyń aqyry» romanyn aýdarý ba­rysyndaǵy keıbir mezetterdi áńgi­me­ge arqaý etti. Jalpy, «Ańyzdyń aqy­ry» jazýshynyń ózge tilderge eń kóp aýdarylǵan shyǵarmasy. Bıylǵy «Bir el – bir kitap» aksııasynda da jurtshylyq tarapynan dál osy romannyń tańdap alynýy tegin bolmasa kerek.

Kongres barysynda Má­de­nıet jáne sport mınıstri Aq­toty Raıymqulova Memle­kettik hatshy Qyrymbek Kósher­baevtyń qut­tyqtaý hatyn oqy­dy. Mınıstr jazý­shynyń «Bir el-bir kitap» aksııasy aıasynda tańdalǵan «Ańyz­dyń aqyry» romanyn bir jyldyń kóleminde respýblıka boıynsha 4 myń kitaphananyń sheńberinde 700 myńnan asa adam oqyǵanyn jetkizdi.

Úlken jıynda memleket jáne qoǵam qaıratkeri, syn­shy, ádebıettanýshy Sul­tan Orazalın, Eýrazııa ýnıversı­tetiniń dosenti, aqyn Ońaıgúl Turjan, Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, aqyn Ulyqbek Esdáý­let, Memlekettik syı­lyqtyń ıegeri, jazýshy Tólen Ábdik jazýshy týraly oı-pikirlerin, estelikterin aıtty. Resmı jıyndy Jazýshylar odaǵy Nur-Sultan qalalyq fılıalynyń tóraǵasy, aqyn Dáýletkereı Kápuly júrgizdi.

Kongres aıasynda Ábish Kekil­baıuly shyǵarmalary 20 tomdyǵynyń tusaýy kesildi. «Ábish álemi» baıqaýynyń qo­ry­tyndysy jarııalandy. Bul baıqaýdyń bir ereksheligi – Ábish Kekilbaev – zańǵar jazýshy, Ábish Kekilbaev – zamanaýı oıshyl, Ábish Kekilbaev – aıshyqty aqyn, taǵy sol sııaqty syrly sýretker, taǵylymdy tarıhshy degendeı jıyrma qyryn sanamalap, árqaısysyn bir atalymǵa aınaldyrýynda boldy. Osy jıyrma atalymnyń árqaısysyna, tipti ekeý-úsheýine túrli uıymdar, partııalar men jekelegen azamattar demeýshilik jasady. Sonyń ishinde «Aq jol» partııasy, N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıteti, Nazarbaev ýnıversıtet, aqyn Esenǵalı Raýshanov, elordalyq dáriger Qaırat Aıdarhanuly, taǵy basqa da azamattar bar. Álgi jıyrmadan bólek proza jáne poezııa atalymy boıyn­sha eki Gran-prı syılyǵy taǵy bar. Aıta keteıik, bul eki Gran-prıdiń ekeýi de tanymal qalamgerlerge buıyrdy. Onyń biri – jazýshy, ǵalym Tursyn Jurtbaı bolsa, ekinshisi – aqyn Serik Aqsuńqaruly.

Kongrestiń ekinshi kúninde zııaly qaýym ókilderi men arnaıy shaqyrylǵan qonaqtar L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde ashyl­ǵan Ábish Kekilbaıuly atyn­daǵy kabınetpen tanysty, kitaphanashylarmen kezdesti, Ult­tyq panteonǵa baryp, mar­qum­nyń arýaǵyna quran baǵysh­tady. Jalpy, eki kúnge sozyl­ǵan kongreste taǵylymdy, maz­mundy, qyzyqty is-sharalar kóp boldy.

Sońǵy jańalyqtar

75 kúımen rekord jańartty

Rýhanııat • Búgin, 21:32

Abaı murasy máńgilik

Abaı • Búgin, 19:00

Basty aqparat (17.02.2020)

Vıdeo • Búgin, 18:54

Aqmeshitte alaman aıtys ótti

Rýhanııat • Búgin, 18:52

Basylym basshylary - Keńesbaı ÚSEBAEV (1914-1995)

Basylym basshylary • Búgin, 18:12

Basylym basshylary - Ǵumar AQQULOV (1912-1957)

Basylym basshylary • Búgin, 18:05

Basylym basshylary - Qabyl BEKMURATOV (1914-1980)

Basylym basshylary • Búgin, 18:02

Semeılik oqýshylar júldeger atandy

Aımaqtar • Búgin, 17:51

Qaraǵandy oblystyq QAJD bastyǵy taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 16:21

Qyzyljarda keıýana qyzyl jalyn qushty

Oqıǵa • Búgin, 16:04

Qujattary minsiz, isteri ónimsiz

Aımaqtar • Búgin, 12:47

Erjan Jylqybaev qyzmetinen bosatyldy

Qazaqstan • Búgin, 12:43

Almaty-Mýmbaı áýe reısi ashylady

Qazaqstan • Búgin, 12:06

Abaı ánderi úndi elinde asqaqtady

Abaı • Búgin, 11:20

Dımash Qudaıbergen Krasnodarda konsert berdi

Rýhanııat • Búgin, 10:13

Xiaomi robottar ǵana isteıtin zaýyt salmaqshy

Tehnologııa • Búgin, 09:57

Uqsas jańalyqtar