24 Shilde, 2013

Eksport: ornymyz – otyzdyqta!

335 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan álemdegi jetekshi eksporttaýshy elderdiń ishinde 30-shy orynǵa shyqty. Bul týraly Búkilálemdik saýda uıymy (BSU) World Trade Report óziniń 2013 jylǵy kezekti esebinde málimdedi. Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy eksport kólemi 92,3 mıllıard dollardy qurady.

 

2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan álemdegi jetekshi eksporttaýshy elderdiń ishinde 30-shy orynǵa shyqty. Bul týraly Búkilálemdik saýda uıymy (BSU) World Trade Report óziniń 2013 jylǵy kezekti esebinde málimdedi. Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy eksport kólemi 92,3 mıllıard dollardy qurady.

Memleket basshysynyń bas­tamasymen jahandyq daǵdarys jyldarynda tıimdi reformalar jasaý arqyly ózgelermen salystyrǵanda oq boıy ozyq shyqqan Qazaqstan ekonomıkasy damýdyń jańa baspaldaqtaryn baǵyndyrdy. Sońǵy jyldary erekshe basymdyq berilgen elimizdiń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy (ÚIID) sheńberinde otandyq taýar óndirýshilerdiń ónimderin shetelderge shyǵarý maqsatynda júrgizilgen keshendi sharalar óziniń tıimdi nátıjelerin berdi. Bul baǵdarlama is júzine asyryla bastaǵan jyldar ishinde elimizdiń eksporttyq áleýeti aıtarlyqtaı ósti. 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizdiń jalpy eksport kólemi 92,3 mıllıard AQSh dollaryn qurap, úsh jyl ishinde 54 paıyzǵa artty.

Qazaqstan taýarlary búginde álemniń 120 memleketine eksporttalsa, 111 memleketke qa­zaq­standyq daıyn ónimder jó­nel­tiledi. Qazirgi kezde álemdik saýda deńgeıine qaraǵanda Qazaqstan eksporty joǵary qarqynmen ósip keledi. Iаǵnı, 2008-2012 jyldar aralyǵynda Qazaqstan eksportynyń ortasha jyldyq ósimi 7 paıyz bolsa, álemdik eksport deńgeıi 6 paıyzdy quraǵan.

Elbasynyń ekonomıkamyzdy shıkizatqa táýeldilikten aryltý týraly belgilegen tapsyrma­lary da oıdaǵydaı oryndalýda. Búginde Qazaqstan tek shıkizat eksporttaý­shy ǵana el emes. Máselen, 2012 jyly qaıta óńdelgen taýarlardy eksporttaý táýelsiz Qazaqstan tarıhynda alǵash ret bıik mejege jetip, 25,5 mıllıard AQSh dollaryn qurady. Qaıta óńdelgen taýarlar eksportynyń ósimi 2012 jyly 14 paıyzdy qurasa, shıkizat eksportynyń ósimi 2,4 paıyz boldy. Eksportqa shyǵarylatyn daıyn taýar ónimderi 2010 jyly 2,3 mıllıard AQSh dollary kóleminde bolsa, 2011 jyly 3,2 mıllıard dollar, 2012 jyly 4,2 mıllıard AQSh dollaryna jetti. Osy jyldar ishinde daıyn taýar ónimderi eksporty 29 paıyzǵa ósti.

Qaıta óńdelgen qazaqstandyq ónimderdi ımporttaıtyn shetel­der­diń birinshi bestigine Qytaı (mys, ferroqorytpa, munaı ónim­deri), Reseı (ýran, mys, prokat), Shveısarııa (munaı ónimderi, altyn, kúmis) Túrkııa (mys, myrysh, munaı gazy), Germanııa (ferroqorytpalar) memleketteri kiredi. Sońǵy jyldary alıýmınıı symdaryn eksporttaý úsh ese artty. 2012 jyly Ýkraına jáne О́zbekstan memleketterine 9 mıllıon dollardyń alıýmınıı symdary jóneltildi. Transformatorlar eksporttaý eki ese artty. 2012 jyly Re­seı, О́zbekstan, Ýkraına jáne Túrkimenstanǵa 30 mıllıon AQSh dollary turatyn transformator­lar jóneltildi. Propılen po­lımerlerin eksporttaý 57 paıyzǵa artty. 2012 jyly Qytaı, Reseı jáne Túrkııaǵa 58 mıllıon dollar turatyn propılen polımerleri jóneltildi. Makaron buıymdary men ósimdik maıyn eksporttaý tıisinshe, 56 jáne 47 paıyzǵa ósip, 2012 jyly Reseı, Túrkimenstan, Qyrǵyzstan, Grýzııa, Aýǵanstan jáne Tájikstan memleketterine jalpy quny 17,6 dollar bolatyn makaron buıymdaryn shyǵarsa, osy merzimde О́zbekstan, Qyrǵyzstan jáne Úndistan elderine jalpy quny 40 mıllıon AQSh dollary bolatyn ósimdik maıy eksporttaldy.

BSU-nyń 2013 jylǵy esebinde atap kórsetilgendeı, Qazaqstan Respýblıkasynyń eksporttyq áleýeti qarqyndy ósý satysyna kóterilgen. BSU esebinde reıtıngtegi kóshbasshylyqty Eýropalyq odaqqa (2,166 trıllıon dollar) bergen. Degenmen, Eýropalyq odaq jalpy eksport kórsetkishi boıynsha 2011 jylǵy deńgeıden asa almaǵan. Reıtıng boıynsha ekinshi oryn alǵan Qytaı (2,049 trıllıon) 2012 jyly eksport kólemin burynǵy jylmen salystyrǵanda 8 paıyzǵa arttyrǵan. Eger QHR osy qarqynyn báseńdetpeıtin bolsa, endi az ýaqytta ol álemdegi eksporttaýshy kóshbasshyǵa aınalady. BSU reıtıngi boıynsha 2012 jyly eksport kólemi 1,547 trıllıon dollardy quraǵan AQSh úshinshi oryndy ıelengen. Atalmysh reıtıngtegi alǵashqy ondyqtyń quramyna Japonııa (799 mıllıard), Ońtústik Koreıa (548 mıllıard), Reseı (529 mıllıard), Kanada (455 mıllıard) jáne basqalar kiredi. Osy keste