Qoǵam • 12 Jeltoqsan, 2019

Qonys aýdarýshylardy qoldaý deńgeıi qandaı?

24 retkórsetildi

«Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017 – 2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy» qolǵa alynǵan 2017 jyldan beri Soltústik Qazaqstan oblysyna 4894 adamy bar 1428 otbasy kóship kelgen.

Sonyń ishinde bıyl 2117 adamy bar 709 otbasy keldi. Oblystyq Ju­­mys­­pen qamtýdy úılestirý jáne áleýmet­tik baǵdarlamalar basqar­ma­sy Oralmandar jáne ishki qonys aýdarý­shylar jumysyn júr­gizý bóli­miniń basshysy Alma Ah­metova alaıda 323 adamy bar 81 otbasy qaıta kó­ship ketkenin aıtty. «Negizgi sebep, aýa raıynyń densaýlyqtaryna sáıkes­sizdigi boldy. Áıtpese biz belgilen­gen áleýmettik jaǵdaılardyń bárin jasadyq», dedi ol.

Kóship kelýshiler oblys­taǵy 13 aýdanǵa shashyraı qo­nystandyrylýda. Al Petropavl qalasy qabylda­maıdy, óıtkeni oblys orta­lyǵynda turǵyn úı máselesin sheshý qıyn
kórinedi.

Qonys aýdarýshylardyń árqaı­sysynyń kóship kelý shy­ǵyny úshin 88 myń teńgeden tólen­gen. Bul – otbasy múshele­riniń árqaısysyna tólenetin shyǵyn.  Onyń ústine 2018 jyldan bas­tap kóship kelýshilerge aýdan ókilderi taýyp bergen úılerin jaldaý quny tólenedi. Onyń kólemi bir adamǵa 15 AEK-ten bastalady. Eger otbasyndaǵy jandar kóbirek bolsa, onyń kólemi de ósedi. Mysaly, tórt adamdyq otbasyna páter jaldaý quny 18 AEK bolady. Bul aı saıyn osy otbasynyń páter jaldaýyna 45450 teńge tólenedi degen sóz. Ol jyldyń on eki aı boıy tólenedi. Tórt adamy bar otbasy úshin bir jylda barlyǵy 545400 teńge tólenedi degen sóz. Eger kóship kelýshi aýyldan ózi úı taýyp, satyp alýǵa aqsha surasa, bir jyldyq jaldaý aqysy tutastaı qolyna beriledi.  Eger úıi bul aqshadan arzan bolsa, artyǵy ózinde qalady. Qazir aýyldaǵy úıler arzan ekenin eskersek, bul aqsha jaqsy úı alýǵa emin-erkin jetedi. Al budan qymbatqa alsa, artyǵyn ózi tóleıdi. Árıne bul aqshany alý úshin satyp alý kelisimsharty
kerek.

Onyń ústine kóship kelýshige úıiniń qasyndaǵy on sotyq jer tegin beriledi, al eger bıznespen aınalysqysy kelse, «Bıznes Bastaý» baǵdarlamasy boıynsha oqýǵa jiberiledi. Bankten arnaýly mıkronesıe alýyna bolady.

Byltyrǵa deıin Soltústik Qazaqstan oblysyna kelýshiler osy kólemde aqsha alyp kelgen, al byltyr barlyq kelýshiler 414 otbasy bolsa, sonyń ishinde 253 otbasy ǵana osy qarajatty alǵan. Qalǵany úı almaı, tek jaldaýǵa alǵandyqtan, olarǵa aı saıynǵy jaldaý aqylary áli tólenýde.

Bıyl kóship keletin azamattarǵa qanatqaqty joba boıynsha arnaýly úıler salynyp jatyr. 2021 jylǵa deıin barlyq aýdandar boıynsha 2142 úı salý belgilengen.  Conyń ishinde 428 úı  bıyl salynýda. Birazy jyldyń aıaǵyna deıin berilmek. Biraq úılerdiń mańyna qora-qopsy salý qarastyrylmaǵan. Bul úıler kóship kelýshilerge bes jylǵa jalǵa beriledi. Aı saıynǵy jaldaý quny 8-10 myń teńgeniń aralyǵynda bolmaq. Al bes jyldan keıin satyp alý quqy bastalady. Eger satyp alýǵa aqshasy bolmasa, taǵy da on bes jylǵa jaldaý kelisimsharty uzartylady. Bir úıdiń baǵasy – 7 mıllıon teńge.

Kóship kelýshilerge jańa úı salý máselesin oblystyq ákimdik kóterip, keshendi baǵdarlamaǵa engizgen. Qazir qalaǵa nemese basqa jerlerge qonys aýdarýshylardyń kóbeıýinen aýyldaǵy úıler arzandap, satylatyn úıler kóbeıip jatsa da ákimdik osyndaı sheshimge barypty. Biz munyń mánisin suraǵanymyzda, Alma Ahmetova ondaı úılerdiń eski ekendigin nemese birneshe jyl satylmaı turǵandyqtan ishiniń quty ketip, úlken jóndeýdi talap etetinin aıtty.

 – Sondyqtan, kóship kelýshiniń  kóńil-kúıi birden jaqsy bolý úshin jaqsy úıler usynylady. Sonymen qatar bul úıler taraýdyń aldyndaǵy aýyldarǵa emes áleýmettik ahýaly ortasha nemese joǵary mekenderge salynady. Mundaı aýyldarda jol birshama durys, mektep bar, ınternet qosylǵan, – dedi ol.

Degenmen ózimiz kórgen bir keleńsizdikter týraly da suradyq. Máselen, Esil aýdanyndaǵy Spasovka degen aýylda osyndaı úsh úı salý qolǵa alynypty. Negizinen basqa ult ókilderi turǵan bul aýyl taraýdyń az-aq aldynda tur. Mektepteri jabylǵan. Al osy aýyldan on eki shaqyrym jerdegi qazaq aýyly myzǵymaı otyr. Mektebi de bar, oqýy ana tilinde júrgiziledi, onda tek jol máselesi sheshilmeı tur. Úılerdi osyndaı perspektıvasy bar mekenge salý kerek emes pe edi degen suraǵymyzǵa «bul jergilikti ákimdiktiń sheshkeni, múmkin atalǵan aýylǵa da kelesi jyldary úıler salynar» degen jaýap berildi.

Jalpy, oblysqa kelýshilerdiń 70 paıyzǵa jýyǵy túrli jumystarǵa ornalastyrylǵan. Al bıyl kelgenderdiń 51 paıyzyna jumys tabylypty. Olardyń kóbi aýyl sharýashylyǵyna, al mamandyǵy bar muǵalimder men dárigerler mektepter men feldsherlik tirekterge ornalastyrylǵan. Mal, jer telimin alyp, bıznespen aınalysyp jatqandary da bar eken. Bıyl osy baǵdarlamaǵa bıýdjetten 511 mln teńge bólingen.

Jasyratyny joq, memlekettiń bólgen aqshasyn alyp, artynan taıyp turatyn da  jalǵan kóship kelýshiler bolýy múmkin ǵoı. Sondyqtan qarajattyń oryndy jumsalýyn baqylaý qandaı dárejede ekendigin de suradyq. Sóıtsek, kóship keletin jandar «Jumyspen qamtý» ortalyǵymen áleýmettik kelisimge turady eken. Bul kelisim bir tarmaǵy berilgen aqshany ornymen jumsaıtyndyǵyna mindetteme júktegen. Sonymen qatar qarajatty alyp, ketip qalǵysy kelse, adam ony qaıtarýǵa da mindetteme alady. Al mindettemesin oryndamasa  quqyq qorǵaý organdarynyń qýdalaýyna ushyraıdy.

Qysqasha aıtqanda, soltústikke kóship kelýshilerdiń búgingi jaı-kúıi osyndaı. Árıne, qytymyr qys olarǵa qushaǵyn asha qoımas, degenmen osynda kelgeli aýa-raıy jaǵyp, densaýlyǵym túzele bastady deıtinder de joq emes. Al jumysqa qabyldaǵan sharýa qojalyqtary kóship kelýshilerge qamqorlyq jasaýǵa mindetteme alady. Olarǵa memleketten sýbsıdııa tólenedi.

Mine, búgingi tańda kóship kelýshi aǵaıyndarǵa jasalyp jatqan járdemniń ahýaly osyndaı.

 

Soltústik Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Ekologııa • Búgin, 17:24

Tátti ómirdi tárk etkender (vıdeo)

Vıdeo • Búgin, 15:46

Kókshetaýda beti ashyq qudyq kóp

Aımaqtar • Búgin, 14:29

Shymkentte Poezııa minberi ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 12:21

Bulandydaǵy berekeli is

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Mal baqqanǵa bitedi...

Aımaqtar • Búgin, 10:54

Batys Qazaqstanda jańa jobalar maquldandy

Aımaqtar • Búgin, 09:59

Kýveıt týrnırinde top jardy

Sport • Búgin, 09:06

Gran-prı jarysyna qatysady

Sport • Búgin, 09:04

Ekinshi qolany qorjynǵa saldy

Sport • Búgin, 09:03

Atqa miný mádenıetin nasıhattady

Qoǵam • Búgin, 08:57

Mammografııanyń ornyna tomosıntez keldi

Medısına • Búgin, 08:55

Tekeli – eńbekshiler mekeni

Aımaqtar • Búgin, 08:48

Jer ıesin tapsa ıgi

Aımaqtar • Búgin, 08:43

О́zara teń dárejeli áriptestik

Qoǵam • Búgin, 08:37

Qala mańyndaǵy mekender damıdy

Aımaqtar • Búgin, 08:35

Shahar qurylysyna úles qosqym keledi

Qoǵam • Búgin, 08:33

Mańyzy joǵary jaıttar qozǵaldy

Parlament • Búgin, 08:27

Ǵasyrlarǵa ulasar uly tuǵyr

Rýhanııat • Búgin, 08:21

«Ádilet, shapqat kimde bar...»

Rýhanııat • Búgin, 08:19

Bárimizdiń Abaıymyz

Rýhanııat • Búgin, 08:17

Biryńǵaı qýattaǵysh shyǵarýdy mindettemek

Tehnologııa • Búgin, 08:15

Investısııalar ıgiligi

Ekonomıka • Búgin, 07:50

Uqsas jańalyqtar