Álem • 16 Jeltoqsan, 2019

Qazaq elin álem tanydy

39 retkórsetildi

Biz elimizdiń jańa tarıhyndaǵy mańyzdy beleske jaqyndap kelemiz. Otyz jylǵa jýyq ýaqyt buryn halqymyz óziniń Táýelsizdigin jarııalap, babalarymyzdyń ǵasyrlar boıy ańsaǵan armanyn oryndady. Osy ýaqyt ishinde Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń basshylyǵymen elimiz álemdegi bedeldi ári ornyqty memleketke aınaldy.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynan

Táýelsizdik jáne Elbasy! Bul qos uǵymdy biz bir-birinen búgingi kúni de, Máńgilik eldiń máńgilik tarıhynan da eshqashan bóle-jara qaraı almasymyz anyq. О́ıtkeni Elbasy Qazaq elin bir ǵasyrdyń enshisine de syıa qoımastaı tarıhı joldan alyp ótse, Qazaq eli dúnıeniń tórt buryshyna eń áýeli Nazarbaev esimimen, Nazarbaev kelbetimen tanyldy.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti Qasym-Jomart Toqaev 2019 jyly 12 maýsymda ózi­niń prezıdenttik qyzmetine kiri­sý rásiminde: «Nursultan Ábish­uly Nazarbaev búkil álem moıyn­da­ǵan damý modelin jasady. Qazaqstannyń kók týyn dúnıe júziniń túkpir-túkpirinde jelbi­ret­ti. Elbasy – qazaq memleketiniń negizin qalaýshy uly tulǵa. Ol jahandyq deńgeıdegi memleket qaıratkeri», dep aqyl-parasat só­zin aıtsa, biz de osy pikir tóńi­re­gin­de oı túıgeli otyrmyz.

Keshegi 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasynan keıin bizdiń burynǵy Kókshetaý oblysyndaǵy Lenın­gr­ad aýdanynyń Chıstıakov keń­sharynda úlken partııa jına­ly­synyń ótkeni bar-dy. Bul sharýa­shy­lyq qoı ósiretin bolǵan­dyq­tan, turǵyndary da kileń qazaq­tar edi. Minberge burynǵy tyń kóterýshi, endigi aýdandyq par­tııa komıtetiniń hat­shysy shyǵyp, qazaqtardyń «jaq­sy­lyqty bil­meı­tin­dik­te­ri­nen bastap», Kolbınniń Qazaq­s­tandy kórkeıtýge kelgen­di­gin dárip­tep, bul aýylda qazaq­tar­dyń tym ultshyl bolyp bara jatqandyqtaryn atap kórsetip, «osy aýylǵa kireberis jol ústin­de­gi zırattaǵy ár qabirdiń basyna qoıylǵan barlyq aıshyqty alyp tastańdar» dep sharýashylyq dırek­tory men partkom hatshysyna túnerdi. Júzderi qaraıyp ketken aýyl basshylary jerge qara­dy. Sol bir qysyl-taıań sátte aýyl mektebiniń dırektory Sara Tileý­baı­qyzy ornynan turyp:

– Jaqsy, hatshy myrza! Siz eń áýeli ana aýdan ortalyǵynyń irge­sin­degi orys molasyndaǵy barlyq kresterdi alǵyzyp tasta­ńyz, biz de sodan keıin ata-baba­la­rymyzdyń qabiriniń basyn­da­ǵy aıshyqtardy julyp tastarmyz, – dep hatshynyń aýzyna qum quıyp, jol taýyp ketkeni bar edi. Mine, bizdiń ber­tin­ge deıin jalǵasqan osyndaı sora­­qylyq­tan kózimiz ashylmaǵany aqı­qat jaıt.

Álemniń altydan bir bóligin al­yp jat­qan Keńes Odaǵy ydy­­ra­ǵan tus­ta Qazaqstannyń ekono­mı­ka­lyq ta, áleýmettik te jaǵdaıy asa qı­yn boldy. Muny kóz kórdi. Dúken sóreleri bos qalyp jatty. Jappaı jumyssyzdyq jaılady. О́zge dúnıeni qoıyp, qara sabyn izdep sabyldyq. Mine, sol joq­shy­lyq pen tarshylyq, aınala tóńirektegi qarýly qaqtyǵystar men berekesizdik beleń alyp bara jatqan tusta, keýdeni «osy biz qazaq óz betimizben el bola alamyz ba eken?» degen kúdik pen kúmán keýlep, sony oılasań boldy, uıqyń shaıdaı ashylar alakóńil shaqta Nursultan Nazarbaev táýelsizdikti tuǵyr etip, tarıh sahnasyna shyq­ty.

Ult­aralyq qarama-qaıshy­lyq­tar men túrli kózqarastardy ortaq bir múddege – tatýlyq pen bir­lik múddesine toǵystyra bilgen Nazarbaev saıasatyn álem moıyndady. Bul da Qazaq eliniń abyroıy! Osy bir Nazarbaev saıasatyn álemniń moıyndaǵandyǵynyń bir kórinisi mynaý bolsa kerek. 2014 jyldyń 24 naýryzynda Eýropanyń tórindegi Gaaga qala­­syn­da Qazaqstan Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaevqa dúbirli dúnıe­niń búgingideı dúrligip turǵan sha­ǵynda qyrmyzy qyz­ǵaldaqtyń «Prezıdent Nazar­ba­ev» dep ata­latyn jańa túri tanys­tyryl­dy. Qyrdyń topy­ra­ǵynan nár aldy deıtin sol qyrmyzy qyzǵaldaqtyń názik­tigindeı adam úmiti de Nursul­tan Nazarbaevtyń esimimen búr jar­ǵan-dy!

Álem kóne tarıhtyń bet­te­ri­­nen óshpeıtin taǵy bir tarıhı oqıǵany biledi. 2010 jylǵy jeltoqsan aıynyń 1-2-si kúnderi Eýropa Qaýip­sizdik jáne Ynty­maq­­tastyq uıy­mynyń Asta­na sam­mıtin ótkizý arqyly Nur­sul­­tan Nazar­ba­ev uzaq jyldar boıy úni shyqpaı kele jatqan osy bedeldi jahandyq uıym­nyń qadir-qasıetin saqtap qala aldy jáne osy uıymnyń toqy­raýdyń az-aq aldynda tur­ǵan qyzmetine qan júgirtip, Eýro­atlantıka jáne Eýrazııa keńis­tiginde senim men birlikti ornyq­ty­rý­dyń taǵy bir mańyzdy qadamyna jol ashty. Osylaısha dúbirli de daý-damaıly, qarýly qaqtyǵysy da dúnıe tirshiliginiń júıkesin juqartyp turǵan búgingi álem problemalaryn adamzat múddesi úshin judyryqtaı et júregine syıǵyza bildi.

Adamzat múddesi demekshi, Nursul­tan Nazarbaevtyń osy kún­gi álemdik daý-janjaldardy, qa­­rýly qaqtyǵystardy beıbit jol­­men, kelissózder arqyly retteý jo­lyndaǵy bitimgershilik saıa­sa­­tyn da álem joǵary baǵalady. Bú­gin­­gi álemniń tynysyn taryl­typ, qy­zýyn kóterip turǵan Sırııa­daǵy jaǵ­daıdy beıbit jolmen retteý ba­ǵytyndaǵy túrli kóz­qa­rasty jaq­tardyń Astana qala­syn­da san márte kezdesýleri bul máse­le­­­degi Taıaý Shyǵystyń qatyp qalǵan tońyn jibitip, buryn qa­rý­­dyń tilimen ǵana sóılesip kel­genderdiń endi parasattylyq tili­men, dıplomatııalyq tilmen sóı­lesýlerin bastap berdi.

Elbasynyń táýelsizdik jyldary atqarǵan eńbeginiń aıasy men aýqymy óte keń ári eshbir ólshemge syımaıdy desek, artyq aıtpaspyz. О́z halqyna degen sheksiz súıispenshiliginiń belgisindeı etip qasıetti qazaq jerine, óz da­la­­syna Astana qalasyn salyp ornyqtyra bilgendiginiń ózi nege turady! Jáne de táýelsizdik jyl­dary aıdaı álemniń bir-bir bólshegin dala­myzǵa ákelip ornatyp bere alǵan Elbasy búgingi astanany salý arqyly barsha qazaq jurtyn egemendik jolynda erlik jasaýǵa talpyndyrsa, týǵan Otanymyzdy búkil álemge moıyndatyp, óz halqymen bútin dúnıeni súısindire bildi. О́z basym qazir elordany Elbasynyń qazaq balasy úshin soǵyp bergen uly eskertkishindeı qabyldaımyn.

Biz – táýelsizdiktiń alǵashqy sát­te­riniń kýáger urpaqtarymyz! Qazaq eli táýelsizdiginiń jıyrma segiz jyldan bergi bar tarı­hy men taǵdyry da, júrip kele jatqan joly men asqan asýy da, tar jol taıǵaq keshýi de, dáýir­lep ósýi men órkendeýi de bizdiń kóz aldy­myzda bolyp ja­tyr. Biz­diń árqaısymyzǵa Ja­ra­týshy Iemiz táýelsizdik tarıhyn jasaýshy da jáne sony jazý­shy da syıyn berdi! Endi tek osy táýelsizdigimizdiń ǵumyrly, irge­ta­sy berik te tuǵyrly bolýy úshin árqaı­symyz hal-qaderimizshe úles qosa bereıik degim keledi.

 

Jabal ERǴALIEV,

jazýshy-dramatýrg, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Senatorlar keńesiniń múshesi

 

KО́KShETAÝ

 

Sońǵy jańalyqtar

Nur-Sultanda qar kúni atap ótiledi

Qoǵam • Búgin, 10:12

18 qańtarǵa arnalǵan aýa-raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:58

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Ekologııa • Keshe

Bulandydaǵy berekeli is

Aımaqtar • Keshe

Mal baqqanǵa bitedi...

Aımaqtar • Keshe

Tekeli – eńbekshiler mekeni

Aımaqtar • Keshe

Jer ıesin tapsa ıgi

Aımaqtar • Keshe

Ǵasyrlarǵa ulasar uly tuǵyr

Rýhanııat • Keshe

«Ádilet, shapqat kimde bar...»

Rýhanııat • Keshe

Bárimizdiń Abaıymyz

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar