Ekonomıka • 24 Jeltoqsan, 2019

Qaradalanyń qyzanaǵy – Reseıge eksporttalady

24 retkórsetildi

Jetisý ólkesindegi jylyjaı óndirisi jaqsy jolǵa qoıylǵan óńirdiń biri – Uıǵyr aýdany. Búginde aýdanda zamanǵa saı tehnologııamen jabdyqtalǵan 5 jylyjaı jumys istep tur. Jalpy aýmaǵy 10,4 gektar aýmaqty alyp jatqan óndiriste ótken 6 aı ishinde 1200 tonnadan astam ónim jınalǵan.

Qaradalada ósken kókónis ónimine suranys joǵary. Qazir jylyjaıdan jınalǵan qyzanaqtyń 500 tonnasy Reseıge jóneltildi. Kórshi eldiń naryǵyna jasalǵan qadam sátti bolyp, aldaǵy kúnderi tapsyrys kólemi arta túsedi degen senim bar.

Jylyjaı bıznesin dóńge­le­tip, suranysqa saı ónim jınap otyrǵan kásipkerdiń biri – Sta­han Belǵojaev. Uıǵyr aýda­ny ǵana emes, Jetisý ólkesine eń­begi eseli, bedeli zor aqsaqal Shon­jy aýyly mańyndaǵy jeras­ty ystyq sýy aýmaǵyna demalys ornyn salyp, otandyq týrızmniń damýyna úles qosyp keledi. Qazir demalys aýmaǵynan jylyjaı ashyp, kókónis ósirýdi qolǵa aldy. Termaldi sý kózderi – demalý­shylar úshin qysy-jazy qyz­met kórsetetin naǵyz shıpaly oryn. Demek, kelýshiler úshin tabı­ǵı taza kókónis qashanda kerek. Áýelgide demalys ornynyń qa­jeti úshin shaqtap ósirgen qııar men qyzanaqqa qyzyǵýshylar qatary kóbeıip, óndiristiń irgesin keńeıtýge týra kelgen eken. Endi Stahan aqsaqaldyń jylyjaıynda ósken ónim Reseıge jóneltilip, syrtqy naryqqa jol tartypty.

– Búginde turǵyndardy eko­logııalyq jaǵynan taza, sapaly azyq-túlikpen qamtamasyz etýdiń qamyn jasaýǵa kiristik. Jemis-jıdek baǵyn otyrǵyzyp, jylyjaı saldyq. Nátıje jaman emes. Eki gektardaǵy jylyjaıdan kúni­ne 5-6 tonna qııar men qyzanaq terip aldyq. О́nimdi Almatyǵa tasymaldaımyz. Kókónis tıeý úshin arnaıy jabdyqtalǵan muzdatqysh avtokólik aldyq. Daıyn ónim deldaldar arqyly syrtqy naryqqa shyǵarylýda, – deıdi sharýashylyq ıesi.

Aıtpaqshy, Qaradala tósinde baý-baqsha kólemi jyl saıyn jaı­qalyp ósip, kóbeıýde. Búginde aýdan­da 623 gektar baq bar. Onyń ishinde 513 gektarǵa órik aǵashy, 40 gektarǵa alma aǵashy otyr­ǵy­zylǵan eken. Jalpy, jemis-jıdek baqtarynyń kólemi 4532 gektarǵa jetse, 1860 gektarynan ónim alyndy. Sondaı-aq aýdanda almanyń «Aport» surpyn ósirý jolǵa qoıyldy. Qazir 380 gektardy quraıtyn baqta tek osy jemis túri ósedi. Júzim baǵynyń kólemi 635 gektarǵa jetken. Kútip, baptaý isiniń bári jańa tehnologııada júredi. Onyń ishinde 473 gektar baqta tamshylatyp sýarý ádisi qoldanylady.

– Aýdanymyz aýyl sharýa­shylyǵyna ıek súıgenimen, qaıta óńdeý óndirisin de damytyp otyrmyz. Qazir elde 15 ónerkásip ónimderin óńdeıtin kásiporyn bar. О́tken 9 aıda 1 mlrd 585 mln teń­gelik ónim óndirilip, byltyrǵy jyl­dyń sáıkes kezeńimen salys­tyrǵandaǵy tabys kólemi 100,2 paıyzdy qurady. Al shaǵyn jáne orta kásip baǵytynda 7639 adam kásipkerlikpen aınalysyp, esepti mer­zimde 5 702 214 teńgelik taýar ónimin óndirdi. Iаǵnı, aýdan bıýd­jetine 402576 teńge osy sha­ǵyn kásipten tústi, – deıdi Uı­ǵyr aýda­nynyń ákimi Shýhrat Nurahýnov.

Jalpy, Uıǵyr aýdanynda bıylǵy jyl qorytyndysy bo­ıynsha áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń barlyq baǵyttary bo­ıynsha oń ósim baıqaldy. Atap aıtqanda, agrarlyq sektorda ǵana ótken 9 aıda jalpy quny 18 mlrd teńgeden astam daıyn ónim óndirilipti. Al aýdanǵa 4 mlrd 969 mln teńge kóleminde ınvestısııa tartylǵan. Munyń qatarynda birneshe jeke kásipkerdiń bastamalary bar. Mysaly, «Jartıev» sharýa qojalyǵynyń jalpy quny 120 mln teńge bolatyn, 50 bas sıyrǵa arnalǵan taýarly-sút fermasy, «Prıma qus» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń jylyna 35 myń tonna broıler etin óndiretin qus fabrıkasy jáne «Chýndja frýkts» seriktestiginiń 200 gektar aýmaqqa egiletin baqqa tamshylatyp sýarý ádisin engizýge arnalǵan jobalary iske assa, aımaqta óndiris úlesi artyp, jańa jumys orny da kóbeımek.

 

Almaty oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Qansonarda búrkitshi shyǵady ańǵa...

Aımaqtar • Búgin, 12:38

Negizgi uǵymdar júıelenedi

Saıasat • Búgin, 08:43

Tıimdi dıologqa jol ashady

Saıasat • Búgin, 08:37

Qoǵam múddesin oılaǵan qujat

Saıasat • Búgin, 08:33

Jarysty 8 júldemen aıaqtady

Sport • Búgin, 08:29

Aqpannyń borany ashýly

Aımaqtar • Búgin, 08:26

О́tken ǵasyr órnegi

Tanym • Búgin, 08:25

Úshinshi ret fınalda jeńildi

Tennıs • Búgin, 08:24

Jas ǵalymdardyń aımaqtyq semınary

Qoǵam • Búgin, 08:18

Sóz soıyl №89

Rýhanııat • Búgin, 08:02

Shahar shyraıyn shaǵyn bıznes ashady

Aımaqtar • Búgin, 08:01

10 jyl sýbsıdııalanǵan salanyń jyry

Ekonomıka • Búgin, 07:53

Jemisten chıps jasaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:52

Sózdiń quny men qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:46

Baǵany aýyzdyqtaýdyń amaly

Úkimet • Búgin, 07:44

Telearna jumysynyń esebi tyńdaldy

Qoǵam • Búgin, 07:36

Maqamy máshhúr Mańǵystaý

Aımaqtar • Búgin, 07:26

Saıat atynyń syny men baby

Qoǵam • Búgin, 07:23

Qalamy semser serke edi

Tanym • Búgin, 07:20

Reıtıngtegi ornyn saqtap qaldy

Fýtbol • Búgin, 07:17

О́zi de, sózi de sulý

Rýhanııat • Búgin, 07:15

О́ner aıdynynda sáýlelengen jumaq ólke

Rýhanııat • Búgin, 07:07

Uqsas jańalyqtar