Qoǵam • 15 Qańtar, 2020

Eldik máseleni daýǵa aınaldyrýǵa bolmaıdy!

106 retkórsetildi

Qaraǵandyda qala kóshelerin aýystyrýǵa baılanysty dıskýssııa boldy. Ult máselesin alańǵa, kóshege alyp shyǵyp, talqylaýǵa bolmaıdy! Tarıhtyń tájirıbesi osyndaı. Biraq bizdiń bılik muny da zańǵa kirgizip, ózinshe shektep qoıǵan eken, eriksiz baryp, pikirtalasqa qatysyp, óz oıy­myzdy aıttyq?!

Keńes ókimeti 70 jyl saıran salyp, kelmeske ketkeli qashan?! Onyń túbine biz jetken joqpyz, tuıyqqa tirelip, barar jer, basar taýy qalmaı, bir-aq kúnde sereıip, ózi qulap tústi! Men bir nársege ań-tań boldym, sol Keńes ókimeti qulaǵanda kóshege bul qalaı boldy dep, birde-bir kommýnıst shyqpady?! Qaıta, onyń qulaǵanyna ózderi máz bolyp, qýanyp, qazynasyn pyshaq ústinen bólip alyp, mıllıo­ner-olıgarh bolyp shyǵa keldi. Paradoks!

Bir qoǵamdyq-ekonomıkalyq for­masııanyń ornyna oǵan múlde keraǵar ekinshi formasııa keldi. «О́liarada ómir súrme, ókpeń óshedi» deıdi qytaılar. Biz sol óliarada ómir súrip jatyrmyz. Buryn ımperııaǵa bodan bolǵan, memleket qurýshy ult joǵyn túgendeı almaı jatyr, sol ımperııanyń qyzyǵyn kórgen ulystar oǵan jaqtyrqap, jaqtyrmaı qarap otyr?! Mine, búgingi daýdyń tamyry osynda jatyr.

«Lenın kóshesin nege aýysty­rady?!», deıdi olar. Lenındi tárk qylǵan biz emes – Reseı ǵoı. Lenın­grad – Sankt-Peterbýrg bolǵaly qashan?! Bular sol kezde qaıda qalǵan?! Reseıde sol Lenınnen ne qaldy?! Reseı Lenın orys halqyn ıttiń etinen de jek kórgen eken dep, nebir tarıhı qujattardy jalǵannyń jaryǵyna shyǵaryp jatyr ǵoı?! О́zge el túgili, óz halqyn jek kórgen Lenındi tarıh qoınaýyna jiberip, Lenın kóshesin Abaı kóshesi dep ataý týraly eldiń usy­nysy tarıhı, ádil usynys. Qazaqstanda kóshesinde Abaıdyń aty atalmaıtyn jalǵyz qala Qaraǵandy kórinedi...

Krıvogýz degen kim? Ony osy kó­she­de turatyndardyń ózderi bile me eken?! Bul kóshe sovettik-sosıalıstik-to­ta­lıtarlyq qoǵamnan kóresisin kórip, egemen eline 100 jyldan keıin ázer ora­lyp, sol kóshede bizge qasqaıa qarap turǵan Qasym aqynnyń atymen atalýǵa laıyq.

El men jerdi alańǵa shyǵa­ryp, daýǵa aınal­dyrýǵa bolmaıdy! Atyraý-Arqa-Alataý-Altaıǵa deıingi ulan-ǵaıyr aı­maqty qyzyl qanyn tógip, naızanyń ushy, arýaqtyń pysymen qorǵap qalǵan – qazaq, memleket qurýshy tıtýldy ult! El de sonyki, jer de sonyki! Imperııa kel­­mes­ke ketti! Endi qaıtyp kelmeıdi ol!

Biz de Abaı men Shoqan syndy Pýshkın men Tolstoıdyń, Dostoev­skıı men Potanınniń Reseıin súıemiz! Súıgende de egilip, emirenip súıemiz!

Sobakevıch pen Chıchıkov, Manılov­tar men Lenın-Stalınderdiń Reseıi emes, árıne... Uly Reseıdi! Pro­gresshil Reseıdi! О́rkenıet órine bara jatqan Reseıdi!

 

Serik AQSUŃQARULY,

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri

Sońǵy jańalyqtar

Taraz turǵyndary baspanaly boldy

Aımaqtar • Búgin, 11:20

Shymkent qalasynyń jańa ákimi taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 11:14

Qoǵam qaıratkeri Kamal Burhanov ómirden ozdy

Rýhanııat • Búgin, 10:55

Kásipkerlikti qoldaý jalǵastyrylady

Saıasat • Búgin, 08:05

«Aqylǵa sáýle qonbasa...»

Qoǵam • Búgin, 08:03

Balýandar Eýropadan tabysty oraldy

Kúres • Búgin, 07:56

Boksshylar álemdik reıtıngte joǵarylady

Kásipqoı boks • Búgin, 07:55

Qazaqy as: dástúr men dám

Rýhanııat • Búgin, 07:51

Terezeden qarama...

Rýhanııat • Búgin, 07:49

Qurylymyna saı ataýlary da ózgerse...

Aımaqtar • Búgin, 07:46

Zańsyz is-árekettiń jolyn kesti

Qoǵam • Búgin, 07:45

Qyzmet barysynda qaza tapty

Rýhanııat • Búgin, 07:44

Bozingendi ıdirgen kúı edi...

Rýhanııat • Búgin, 07:42

«Kohlear Nýkleýs» kómekke keldi

Aımaqtar • Búgin, 07:40

Jumys nátıjeleri qorytyndylandy

Úkimet • Búgin, 07:35

Jambyldyqtardy tolǵandyratyn máseleler

Ekonomıka • Búgin, 07:34

Aǵa men ini

Qoǵam • Búgin, 07:30

Ysqaq qajy áýlıe

Rýhanııat • Búgin, 07:25

Qaban, Táńki jáne Bydyq

Rýhanııat • Búgin, 07:23

Qaıyq kútken kún

Rýhanııat • Búgin, 07:21

«Ultqa qyzmet etý – minezden»

Saıasat • Búgin, 07:16

Talantty jastarǵa berilgen múmkindik

Qoǵam • Búgin, 07:13

Sheteldik kólikter tirkelýi tıis

Qoǵam • Búgin, 07:05

Mal eksportyna nege tyıym salyndy?

Ekonomıka • Búgin, 07:00

Jastardyń jarqyn bastamasy

Aımaqtar • Búgin, 06:53

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Qoǵam • Búgin, 06:50

Bala aýyrsa, bárimiz jaýaptymyz

Medısına • Búgin, 06:48

Abaı mereıtoıy qalaı atalyp ótedi?

Rýhanııat • Búgin, 06:48

Hakimdi jańasha túsinýdiń álippesi

Rýhanııat • Búgin, 06:45

Abaı sózi – qazaqtyń boıtumary

Qazaqstan • Búgin, 06:36

Uqsas jańalyqtar