Aımaqtar • 23 Qańtar, 2020

Tiri maldy satý - tıimsiz

41 retkórsetildi

«Egemen» budan buryn áriptesimiz Suńǵat Álipbaıdyń «Mal eksportyna nege tıym salyndy?» («EQ».,21.01.2020 j.) atty maqalasyn basyp, onda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi 2019 jyldyń qazan aıynda shetke shyǵarylatyn tiri mal eksportyn shekteý jónindegi sheshimin ózgertip, mal eksportyna tolyq tıym salynatyny týraly málimdeme jasaǵany týraly aıtylǵan bolatyn. Bul kúrdeli sheshim ekeni kórinip tur. Qazaqstannyń ekonomıkalyq saıasaty eksportty arttyrý kerek degen talapty únemi alǵa ustap otyrǵanda bul  alǵashynda aǵysqa qarsy júrgen sheshimdeı bolyp kórinedi.  

Alaıda, mınıstrlik bul sheshimge basqa amaly joqtan baryp otyr. Elimizdegi mal sany azaıyp barady. Byltyr ǵana elimizden 150 myń tuıaq qara mal jáne 250 myń tuıaq qoı syrtqa tirideı shyǵarylǵan. Osylardyń jartysynan astamy analyq maldar bolyp shyqqan. Sonyń negizgi bóligi О́zbekstan aýmaǵyna ótkiziledi eken. О́zbek aǵaıyndardyń iskerleri Qazaqstannan kóbinese jetilmegen maldardy arzanǵa alyp, az ýaqytta olardy semirtip, daıyn ónim túrinde rynokqa shyǵaryp otyrǵany belgili bolyp otyr. Jetilmegen maldy arzanǵa satý - qazaqstandyq fermerlerdiń múddesine, jalpy elimizdiń ekonomıkalyq tıimdiligin arttyrýǵa kereǵar másele. Sharýa qanshama azappen kútken, asyraǵan malynyń tolyq paıdasyn kórýi kerek. Joǵaryda aıtylǵan maqalada aıtylǵanyndaı qazir qazaqstandyq et óńdeý kásiporyndary shıkizattyń azdyǵynan óziniń 30-40 paıyzdyq qýatynda ǵana jumys istep tur. Tiri maldy syrtqa áketýge tıym salynbasa olardyń shıkizatpen qamtamasyz etilýi tipti tómendeı túsedi. Saıyp kelgende bul jumys oryndarynyń azaıýyna, daıyn ónimder kóleminiń qysqarýyna, memlekettik bıýdjetke túsetin salyq kóleminiń kemýine soqtyrady.

Biz osy máseleniń Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy ahýalyn zerttegen edik. Byltyr oblysta 15 myń tiri mal syrtqa shyǵarylypty. Sonyń ishinde veterınarlyq anyqtama berilip, shetelge ketkeni 3 tuıaq qana. Alaıda oblys aýmaǵynan shyǵarylǵan maldyń deni Ońtústik oblystarǵa ketken. Al ol jaqtan negizgi bóligi О́zbekstan aýmaǵyna ótkizilgeni de  belgili bolyp otyr. О́ıtkeni, bular ázirge soıýǵa jaramaıtyn jas maldar bolǵan. Olardy ózbek aǵaıyndar jetildirip, joǵaryda aıtqanymyzdaı, daıyn ónim túrinde ishki-syrtqy rynokqa shyǵarady.

Biz mınıstrliktiń eksportqa tiri mal shyǵarmaý jónindegi sheshimine jergilikti fermerlerdiń qandaı pikirde ekenin bildik. Sonyń ishinde «Zagradovka» JShS dırektory Ivan Fesenko mınıstrliktiń sheshimin tolyq qoldaıtynyn aıtty. Onyń sharýashylyǵy maldyń etti tuqymyn ósiretin iri seriktestik. Ivan Feofanovıch «Tiri maldy satý bizge tıimsiz, biz et túrinde ótkizgendi qalaımyz. Qazir biz malymyzdy jergilikti et kombınatyna ótkizýdemiz. Syrtqa daıyn ónim túrinde shyqqany bizge de, elge de paıdaly» dedi ol.

Bizdiń ekinshi kezdesken adamymyz «Peterfeld AGRO» JShS bas dırektory Asqar Mádıev. Onyń sharýashylyǵy da 4572 ga jerge astyq egip, birneshe myń tuıaq mal ósiretin iri sharýashylyq. Sonyń ishinde jylqy, qara maldan qazaqtyń «Aqbas» tuqymyn jáne qoı ósiredi.  «Men mınıstrliktiń sheshimin qoldaımyn. Biz ózimizde týǵan maldy ózimiz ósirip, paıdasyn kórýimiz kerek. Tirideı satyp jibergenniń paıdasy az, qudaıǵa shúkir, biz mal semirtýdi ata-babamyzdan beri bilemiz», dedi Asqar Amanjoluly.

300-ge jýyq qara mal ósirip, etin ótkizip, sútin saýyp otyrǵan «Bolshaıa malyshka» JShS-nyń dırektory Erǵalı Ǵabdýllın de sony aıtty. Ol da mınıstrliktiń maldy tirideı syrtqa satýǵa tıym salǵany durys dep oılaıtynyn jetkizdi.

Biz pikirin bilgen fermerler arasynda tek «Mambetov ı K» JShS dırektory Erkebulan Mambetov qana bul sheshimge asa rıza emestigin aıtty. Sóıtse, ol ósirip otyrǵan ógizshelerin satyp alyp ketetinderge rıza eken. О́ziniń soıyp satatyn alańy bolmaı shyqty.

Mine, osylaı. Soltústikqazaqstandyq fermerlerdiń negizgi bóligi Aýylsharýashylyǵy mınıstrliginiń sheshimin durys sanaıtyndyqtaryn jetkizdi.                                                      

Soltústik Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Mańǵystaýda «ANTIKOR ORTALYGY» ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 11:38

Tennıs: Elena Rybakına fınalda

Tennıs • Búgin, 08:52

Basty aqparat (21.02.2020)

Vıdeo • Keshe

Uqsas jańalyqtar