Aımaqtar • 04 Aqpan, 2020

Bilim negizi bastaýyshta qalanady

122 retkórsetildi

Mamandyǵym muǵalim bolǵandyqtan ba eken, ara-tura mektepke soǵyp turǵandy unatamyn. Birde jolym túsip, Qostanaıdaǵy №24 «a» qazaq bastaýysh mektebine bardym. Eńseli de sáýletti ǵımarattyń ishi kirse shyqqysyz. Jyly, jınaqy, tap-taza. Mektep dırektorynyń oqý isi jónindegi orynbasary Gúlnar Sársenbaevaǵa oqýshylarmen kezdesip, áńgimeleskim keletinin aıttym. Ol kisi 3 «a» synybyna bas­tap keldi. Balalarmen kezdesip, tanysyp, bilistik. Oqýlary jaıly suraǵanymda bári japa-tarmaǵaı «jaqsy oqımyz» dep jaýap berdi.

Bir sát únsizdikten keıin ózim ala kelgen «Ulan» gazetin kór­setip, «muny jazdyryp alasyń­dar ma?» degenimshe birazy qol­daryn kóterip te úlgerdi. 14 oqý­shy alady eken, rıza bo­lyp qaldym. Áńgimeni gazet tó­ńi­reginde órbitip, onyń oqýshyǵa bereri mol ekenin, oı-órisińdi ke­ńeıtip, kóptegen jaıttan habardar etetinin áńgimeledim. «Mine qarańdarshy, jer-jerden gazet­tiń jas dostary hat-habar joldap, mekteptegi jańalyqtar, aýyl-qala ómiriniń tynys-tir­shiligi, tanymal tulǵalarmen kezdesý sátin jazyp jatady. О́leń­der men shaǵyn áńgimeler, sýretter men sanjumbaqtar, jumbaq, jańyltpashtaryn joldaıdy».

О́z basym osy gazetti úzbeı oqyp otyramyn. Sondaǵy bir baı­qaǵanym, bizdiń óńirden jazatyndar neken-saıaq. Oqta-tekte Amankeldi, Torǵaı, Arqalyq aýdandary jaqtan materıaldar kezigedi. Naýyrzym aýdanynyń Qoja aýylynan jazǵan bir maqalany kózim shalǵany bar. Mektepte ótip jatatyn keshter, óndiris ozattarymen, soǵys ar­dagerlerimen kezdesý, oqý ozat­­tary, beldi sportshy­lar týra­ly nege jazbasqa? Mine, balalarǵa osylaısha oı usyn­dym.

Búgingi ata-analardyń bári bi­limdi, alaıda kóbi balasynyń oqýyna kóńil bólmeıdi, salǵyrt qaraıdy. Kóptegen ata-ana bala­larynyń gazet-jýrnalǵa jazylýyna kóńil bólmeıdi. Bul basylymdar oı-órisińdi keńeıtip, dúnıe-tanymyńa yqpal etedi. О́kinishtisi, keıbir ata-ana osyny eskermeıdi-aý.

– Qaladaǵy bul bilim ordasynda 600-den astam bala tálim-tárbıe alyp, bilim negizinen sýsyndaýda. Osynda basqa ulttyń 9 balasy oqıdy. Bilimniń berik negizi bastaýyshta qalanatyny belgili. Bul mektepte 40 muǵalim jumys isteıdi, bári derlik joǵa­ry bilimdi, tájirıbeli ustazdar. Muǵalimderdiń qajyrly eńbe­giniń nátıjesi bolsa kerek, shákirtterdiń teń jartysy «4» pen «5-»ke oqıdy. Informatıka, dene shynyqtyrý, beıneleý óneri, horeografııa sabaqtaryn arnaýly bilimi bar muǵalimder júrgizedi. Orys jáne aǵylshyn tili sabaǵynda synyp topqa ból­inedi. Mektepti jaqsy bitir­gender synaq arqyly qaladaǵy Y.Altynsarın atyndaǵy daryndy balalar mektep-ınter­na­ty men S.Máýlenov atyn­daǵy mektep-gımnazııaǵa qabyl­danady. Endi bir top oqýshy qalaýlary boıynsha áskerı oqý ornyna túsýge daıyndaıtyn kadet synybynda oqýyn jalǵastyrýda. Jasyratyny joq, oqýshylar arasynda oqı almaıtyn, oıyn tolyq jetkize almaıtyndar bar. Sodan da olardyń bilim deńgeıi tómen. Til bilmegen balaǵa oqý qona ma? Kóptegen ata-ana balamen jumys isteýge enjar, – deı­di dırektordyń oqý isi jó­nindegi orynbasary Gúlnar Sársenbaeva. Iá, bul ashy da bolsa shyndyq. Ata-ana men muǵalim birlese jumys istese ǵana kópshilik túzetiler bolar.

Mektep qalada ótip jatatyn túrli baıqaýlar men kon­kýrstarǵa, týrnırlerge, saıys­tarǵa qatysyp, júldeli oryn­darǵa ıe bolǵanyn aıtqan jón. Máselen, 2012-2013 oqý jylynda qala reıtınginde mektep 1-orynǵa shyǵyp, bir mıllıon teńge aqshalaı syılyqqa ıe boldy. Mektep shahmatshylary eki jyl qatarynan I, II oryndy jeńip aldy. Kórkemónerpazdar baıqaýynda júldeli II orynnan kórindi. Barlyq jetistikterdi sanamalap shyǵý maqsat emes, olar kóp-aq. Oqýshylar túgel ystyq tamaqpen qamtylǵan. Turmysy tómen 18 otbasynyń balalary bıýdjet esebinen tegin tamaqtanady. Taǵamdar nárli, jemis-jıdek, salat únemi bolady, baǵasy qymbat emes. Osynda dámhana da jumys isteıdi.

– Bizde ulaǵatty ustaz atanyp, ata-analardyń qurmeti men iltıpatyna bólengen muǵalimder kóp-aq. Botakóz Dónenbaeva, Saǵıla Álimbaeva, Baldyrǵan Ra­baeva, Lıazzat Kárimova, Roza Táttibaeva, dırektordyń oqý jáne tárbıe jumys jónindegi orynbasarlary G.Sársenbaeva men N.Qasenova jáne basqalar shákirtterdiń júregine jol taýyp, olardyń oqý-bilimge degen qushtarlyǵyn arttyra biletin maıtalman ustazdarymyz, – deı­di mektep dırektory Sáýle Eleýsizqyzy Kárimova.

Iá, shynynda bilikti basshy muǵalimderdiń shyǵarma­shy­lyqpen jumys isteýine qolaıly ahýal týǵyza biledi, bul olardyń jemisti jumys isteýine ıgi yqpal etetini haq.

 

Qanapııa MYRZAǴOJIN,

Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalısi

 

Qostanaı

 

Sońǵy jańalyqtar

Basylym basshylary - Ýálıhan QALIJAN (1948)

Basylym basshylary • Búgin, 16:57

Alysty jaqyndatatyn qurylǵy

Qoǵam • Búgin, 16:23

Qaıyrymdylyq – qasterli qasıet

Qoǵam • Búgin, 15:54

Almatydaǵy ıesiz jeliler qala balansyna beriledi

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:49

Almatyda 39 medısınalyq uıym ashylady

Medısına • Búgin, 15:31

Basylym basshylary - Nurlan ORAZALIN (1947)

Basylym basshylary • Búgin, 15:24

Memleket basshysy Dáýren Abaevty qabyldady

Prezıdent • Búgin, 15:08

Jaqsylyq júrek jylytady

Qazaqstan • Búgin, 15:07

Basylym basshylary - Ábish KEKILBAIULY (1939-2015)

Basylym basshylary • Búgin, 15:06

Mektep bitirýshi túlekter jol qurylysy salasymen tanysty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:03

Jetistikke jetken jandardy dáripteıdi

Aımaqtar • Búgin, 12:42

Inklıýzıvti qoǵam qurý úshin...

Qoǵam • Búgin, 12:21

Erikti jastar erkin formatta pikir almasty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 12:05

Almatyda qurylys qarqyndy júrip jatyr

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 11:33

Tálimi zor, ǵıbraty mol jıyn

Aımaqtar • Búgin, 11:18

Danyshpan toıyna bir tamshy úles

Abaı • Búgin, 10:36

Habarsyz ketken kásipker izdestirilýde

Aımaqtar • Búgin, 10:24

Jumyrtqa nege qymbattaıdy?

Ekonomıka • Búgin, 09:27

О́ner mýzeıindegi ózgeshe kórmeler

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Alısa – Arqa tósinde

Aımaqtar • Búgin, 08:03

Abaı rýhy – Almaty tórinde

Abaı • Búgin, 08:00

Bıik parasat ıesi

Rýhanııat • Búgin, 07:56

Uqsas jańalyqtar