Qoǵam • 06 Aqpan, 2020

Tazalyq – saqtyqtyń kepili

55 retkórsetildi

Rahman Iemizdiń ómirimizge násip etken barsha nyǵmetterin baǵalap, ony saqtap, qyzǵyshtaı qorý ár musylman balasynyń uly mindeti. Onyń jekege nemese qoǵamǵa tıesili bolsa da, qundylyǵy birdeı.

Búginde Qytaı elindegi indetke álem úrke qaraýda. Eger, ony taldap qarasaq, bul birinshi indet emes. Ta­rıhta mundaı indetter oqtyn-oqtyn bolǵany da bel­gili ári onyń sebebi neden ekeni aıdan anyq. Buǵan mán bermeýshilik tanytyp, oǵan jeńil qaramaý kerek. Árıne tıisti saqtyq sharalaryn qoldanǵan abzal.

Áıgili Omar (r.ǵ) halı­fa­nyń tusynda bir elde juq­paly indet taraıdy. Jo­laýshylap kele jatqan ol (r.ǵ) adamdarymen sol indeti bar eldi mekenge ja­qyn­da­ǵan­da, qasyndaǵy bireý:

– Iа, halıfa, taǵdyr ózger­meıdi, peshene­miz­de­gi­ni kó­rermiz, osy indetti elge kir­eıik, – deıdi. Omar (r.ǵ) oǵan ilespeı, aýyldy aı­na­lyp ótedi.

Álgi adamnyń qaıtadan:

– Taǵdyrdan qashamyz ba? – degenine:

– Biz taǵdyrdan taǵ­dyr­ǵa ketip baramyz! – degen eken. Demek, budan túıetinimiz, aýrý-syrqaý taǵdyr bolsa, odan saqtaný da taǵdyr degen sóz shyǵa­dy.

Búginde saqtanatyn dú­nıe­ler kóp. Jep ishý men turmys-tirshilikti jaǵ­daıa­t­tarda asa qaǵilezdik qa­­jet. Dinimizde tazalyq jo­ǵa­ry orynǵa qoıylǵan bolsa, rýhanı tazalyq odan da joǵary. Jalpy, tıis­ti mamandarǵa júginip, ke­ńe­sine qulaq asqan jón. Ne­gizinde, tazalyqty tek indet kezeńinde ǵana usta­nyp emes, ony ómirlik salt­qa aınaldyrsa, quba-qup. Sebebi adamnyń jeke bas taza­ly­ǵy­nyń joqtyǵy, turmys-tirshiliginiń retsizdigi, sa­la­mat­ty ómir saltynyń bu­zyl­­ýy – indettiń basy. Bile bilgenge, «Din tazalyqtyń ústinde ornyqqan» degen hadıs te jetkilikti, onda adam aǵza múshesiniń taza­ly­­ǵy táptishtelingen. Iаǵnı azannan aýyz-muryndy shaıyp, dáret alý – taza­lyqtyń tańy. Qolyn jýyp, dastarqanǵa otyrý – súnneti tazalyqtyń kúni. Dáret alyp, ózine dem salý, Qudaıǵa jalbaryný, duǵa oqyp jatý – tazalyqtyń túni. Túshkirip jótelgende, esinegende, aýyzdy qolmen kólegeıleý – sharıǵattyń sharasy. Ystyq asqa úrlemeý – mık­rob taratpaýdyń joly. Al júrek tazalyǵy, ıaǵnı barsha tazalyqtyń qa­ly­by. Bastysy, Allaǵa táýe­kel etý, oǵan úmit artý, ár ýaqyt duǵa etý. Ony­men qosa, úreıge berilmeý, sabyrly bolý, yntymaqty bolý. Jeli­ler­degi negizsiz, árqıly máli­met­terge, aq­pa­rattarǵa ılanyp, ony árkim­ge taratpaý, ıaǵnı saq­tan­ǵandy Qudaı saq­taı­dy.

Muhammed (s.ǵ.s) paı­ǵam­­ba­rymyz: «Alla­hým­ma ınnı aǵýzý bı­ká mınál barası, ýál jýnýnı, ýál jýzam, ýá mın sáıııl ásqám», ıaǵnı osy duǵa arqy­­ly alapes, essizdik, teris oı, ártúrli keselder­den Ja­ratqan Allaǵa syıy­ný­dy úıretken. Al dýaly aýyzdy babalarymyz nápil qulshylyqtaryn kú­sheıtken, jamaǵattar du­ǵa­­­laryn asyrǵan, el bir­li­gin bekemdegen. Bul kezeń jaq­sylyqtardyń kóbeıip, meıirim­­diliktiń artyp, kú­ná­­dan qashatyn naǵyz uly múm­kinshiliktiń syndarly sáti.

 

Nurlan BAIJIGITULY,

dintanýshy, ımam

 

Sońǵy jańalyqtar

Qansonarda búrkitshi shyǵady ańǵa...

Aımaqtar • Búgin, 12:38

Negizgi uǵymdar júıelenedi

Saıasat • Búgin, 08:43

Tıimdi dıologqa jol ashady

Saıasat • Búgin, 08:37

Qoǵam múddesin oılaǵan qujat

Saıasat • Búgin, 08:33

Jarysty 8 júldemen aıaqtady

Sport • Búgin, 08:29

Aqpannyń borany ashýly

Aımaqtar • Búgin, 08:26

О́tken ǵasyr órnegi

Tanym • Búgin, 08:25

Úshinshi ret fınalda jeńildi

Tennıs • Búgin, 08:24

Jas ǵalymdardyń aımaqtyq semınary

Qoǵam • Búgin, 08:18

Sóz soıyl №89

Rýhanııat • Búgin, 08:02

Shahar shyraıyn shaǵyn bıznes ashady

Aımaqtar • Búgin, 08:01

10 jyl sýbsıdııalanǵan salanyń jyry

Ekonomıka • Búgin, 07:53

Jemisten chıps jasaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:52

Sózdiń quny men qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:46

Baǵany aýyzdyqtaýdyń amaly

Úkimet • Búgin, 07:44

Telearna jumysynyń esebi tyńdaldy

Qoǵam • Búgin, 07:36

Maqamy máshhúr Mańǵystaý

Aımaqtar • Búgin, 07:26

Saıat atynyń syny men baby

Qoǵam • Búgin, 07:23

Qalamy semser serke edi

Tanym • Búgin, 07:20

Reıtıngtegi ornyn saqtap qaldy

Fýtbol • Búgin, 07:17

О́zi de, sózi de sulý

Rýhanııat • Búgin, 07:15

О́ner aıdynynda sáýlelengen jumaq ólke

Rýhanııat • Búgin, 07:07

Uqsas jańalyqtar