Saıasat • 06 Aqpan, 2020

Alda turǵan jáne atqarylǵan jumystar saralandy

20 retkórsetildi

Elimizdiń Joǵarǵy soty 2019 jylǵy jumys qorytyndylary boıynsha respýblıka sottarymen keńeıtilgen keńes ótkizdi. Onda atqarylǵan jumys, júzege asyrylǵan bastamalar, keleli ózgeristerge negizdelgen is-sharalar týraly aıtyldy.

Búginde Joǵarǵy sot Elbasy men Memleket basshysynyń sot kadrlarynyń, sot aktileri men sot qyzmetiniń sapasyn arttyrý týraly tapsyrmasyn oryndaý barysynda biraz is-shara at­qarǵan. Joǵarǵy cot 17 zań jobasyn ázir­lep, 9 zań qoldanysqa en­gi­zil­gen. Qazirgi kúni kem degende 8 zańmen jumys júrgizilip jatyr. Oǵan qosa birqatar bas­tama júzege asyrylyp, olar sý­dıalardyń, advokattardyń, zań­­gerler qaýymdastyǵynyń pikir­lerine negizdelgen kórinedi. Máselen, «Sot tóreliginiń 7 tasy» sheńberinde sot júıesin jańǵyrtý jónindegi sharalar kesheni iske asyryldy. Olar tek sýdıalar úshin ǵana emes, adamdar men bıznes úshin de nátıje bergen. Bul oraıda Joǵarǵy sot tóraǵasy J.Asanov: «Kóptegen is-sharalar ótkizildi. Endi nátıjeler týraly da aıtatyn ýaqyt keldi. Bizdiń kún saıyn kezdesetin qıyndyqtardy jurttyń bári bile bermeıdi. Adamdar jyldam ózgeristerdi talap etedi. Olar bizde sot tóreliginiń dál qazir minsiz bolǵanyn qalaıdy. Biraq eleýli ózgerister ýaqytty talap etedi», dedi.

Joǵarǵy sottyń atqarǵan ju­my­synyń eleýli nátıjesi dep, aqtaý úkimderiniń 2 jyl ishin­de kóbeıgenin aıtýǵa bolady. Má­selen, bul kórsetkish aýyr qyl­mystar boıynsha 15 ese, al asa aýyr qylmystar boıynsha 5 eseden asqan. Sóıtip qyl­mystyq qýdalaýǵa tartylǵan azamattardyń quqyqtaryn sý­dıa­­lardyń qorǵaýy jaqsardy. Shaǵymdardyń 42%-dan astamy qanaǵattandyrylýda. Jalpy, joǵarydaǵy atalǵan zańna­ma­lyq novellalar engizilgennen keıin sot júıesine oń ózgerister bolǵany anyq. Máselen, sot jıýrıi jumysynyń jańa formaty týraly Joǵarǵy sottyń sýdıasy Aqyltaı Qasymov atap ótti. 2019 jyly teris sebeptermen 37 sýdıany jumystan bosatý usynylǵan. Bular – zańsyz sot sheshimin qabyldaǵan, attes­tattaýdan ótpegen jáne sýdıa etıkasyn buzǵan sýdıalar. Al sot tóreliginiń sapasy jónindegi komıssııanyń tóraıymy, Joǵarǵy sottyń sýdıasy Larısa Shepeleva munyń sebepterin álemdik úzdik tájirıbelerdi eskere otyryp, sýdıa­lardyń kásibı sapasyn baǵa­laý­dyń jańa ádistemesin engizýmen túsindirdi. Eger buryn olardyń attestattaýdan keminde 1%-y ótpese, endi 10-nan astamy óte almaı otyr.

Sot tóreligi jumysyn jaq­sartý isine baılanysty Sot tó­religi akademııasynyń rekto­ry Záýresh Baımoldına sot kadr­laryn daıarlaýdaǵy jáne sot tóreligin júzege asyrý sapasy­nyń tómendigine jol bergen ma­mandardyń biliktiligin artty­rýdaǵy negizgi ózgeristermen tanystyrdy. Al Joǵarǵy sottyń sýdıasy Aıgúl Saparova sýdıa­larǵa jańa formatta sheshimder daıyndaý jáne olardy tıimdi túsindirý boıynsha trenıngter qalaı ótkiziletinin aıtty.

Odan ári Jaqyp Asanov «Qa­zaq­stannyń sot tóreligi: realııalar, trendter, perspektıvalar» jınaǵyn tanystyrdy. Bul oqý quralynda sot júıesi týraly ózek­ti málimetter qamtylǵan. Onyń sıfrly nusqasy ázirlen­gen soń maz­muny naqty ýaqyt reji­minde jańartylady. Sóıtip mu­nyń kómegimen sarapshylar, ha­lyq­aralyq ınstıtýttar, sot qyz­metterin tutynýshylar kez kelgen ýaqytta sot júıesinde ne bolyp jatqanymen tanysa alady eken. Mine, osy jınaq slaıdtaryn aq­tara otyryp, Joǵarǵy sot tór­aǵasy oǵan qysqasha toqtaldy. Onda sýdıalar shtatynyń ózger­megen jaǵdaıynda isterdiń udaıy ósýi kórsetilgen. «2018 jyly sot­tarǵa 4,5 mln is pen materıal­dar tústi. 2019 jyly bizdi 6 mln-nan astam aýqymdy jumys kútti. Sot tóreliginiń sapasyn art­tyrý týraly sóz bola da almady. О́tken jyly qabyldanǵan zań­dardyń arqasynda jaǵdaı ózgerdi», dedi ol. Jalpy, bul jı­naq kadrdaǵy, sot qurylysy men sot isin júrgizýdegi, zamanaýı IT-tehnologııalardaǵy, «Sot tóreliginiń 7 tasy» ózgeris­ter baǵ­­darlamasyn júzege asyrýdaǵy bir­neshe jyl ishindegi ózgeri­s­terdiń dınamıkasyn kórsetedi.

Odan ári Jaqyp Asanov 2020 jylǵa arnalǵan mindetterdi bel­giledi. Olardyń qatarynda sot tó­religiniń sapasyn monı­to­rıngileý boıynsha IT-ónimdi engizý, sýdıalar shtatyn ulǵaıtpaı, arnaıy sottar qurý, qylmystyq ister bo­ıynsha kassasııaǵa qoljetimdilikti keńeıtý, apellıasııanyń róli men ja­ýapkershiligin arttyrý kóz­delgen. Ol sonymen qatar qoǵam­men tıimdi keri baılanys qurý qa­jettiligin atap ótip, 2020 jyldy kommýnıkasııa sapasynyń jy­ly dep jarııalady.

Keńes jumysyna Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary Erjan Jıenbaev, Parlament depýtattary Nurlan Ábdirov pen Vla­dımır Volkov, Joǵary sot Keńesiniń tóraǵasy Talǵat Dona­qov, Bas prokýrordyń orynbasary Marat Ahmetjanov, Adam quqyqtary jónindegi ýákil El­vıra Ázimova, «Atameken» UKP, advokatýra men notarıat basshylary qatysty.

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar