Aımaqtar • 13 Aqpan, 2020

Kóshe jarnamasyna kóńil bólinedi

15 retkórsetildi

Batys Qazaqstan oblysynda kóshedegi kórneki jazbalar men jarnamalar mátininiń saýattylyǵyna erekshe mán beriledi. О́tken jyldyń sońynda óńirdegi tilderdi damytý basqarmasy oblystyq kásipkerler palatasymen memorandým jasap, oblystyq ákimdikpen birge is-sharalar josparyn bekitti.

– Bul memorandýmnyń máni­si – elimizde qabyldanǵan memleket­tik baǵdarlamalardy aımaqta jú­zege asyrý, qoldanystaǵy zań­namaǵa sáıkes ádistemelik kómek kór­setý, kórneki aqparat jáne jar­nama salasyndaǵy mátin sa­ýat­tylyǵyn birizdendirý edi. Me­­morandým merzimi 5 jylǵa ar­nalǵan. Aıta keteıin, bizdiń osy bastamamyz 2019 jyldyń so­ńynda ótken Nur Otan partııasy janyndaǵy «Miras» respýb­lıkalyq qoǵamdyq keńesiniń otyrysynda el kóleminde tájirıbe retinde taratyldy, – deıdi Batys Qazaqstan oblystyq tilderdi damytý bas­qar­masynyń basshysy Aıgúl Myńbaeva.

Mine, osy memorandým­ aıasynda jaqynda Oral qala­synda «Saýatty jarnama – til taza­lyǵynyń kóri­nisi» taqyrybynda semınar-trenıng ótti. Ony Batys Qazaqstan oblystyq tilderdi damytý basqarmasy men oblystyq kásipkerler palatasy kórneki aq­parat salasyndaǵy yn­ty­maq­tastyqty damytý jáne ózara túsi­nistikke yqpal etý maq­satynda uıymdastyrǵan.

«Tıimdilikti arttyrýǵa ıkemdi daǵdylar» atty trenıngpen bas­talǵan shara kórneki aqparat jáne jarnama salasyndaǵy má­tin saýattylyǵyn saqtaý jolyn talqylaýmen jalǵasty. Se­mınarǵa oblystyq tilderdi damytý basqarmasy men kásipkerler pa­latasynan bólek, oblystyq ádi­let departamenti, «Nur Otan»­ HDP BQO fılıaly, Oral qalalyq ákimdigi, Oral qalalyq pro­ký­ratýrasy, memlekettik ki­ris­­­ter departamenti, «DAMU» ká­sip­kerlikti damytý qory, kásip­kerler qaýymdastyǵy ókilderi jáne jýrnalıster qatysty.

Jıynda Batys Qazaqstan oblystyq «Qazaq tili» qoǵamynyń tóra­ǵasy Altynbek Abdulmanov «Kórneki aqparat tili – qoǵam tili­niń barometri» taqyrybyna baıan­dama jasap, kórneki aqparattyń saýatty bolýy týraly sóz qozǵady. Oral qalalyq prokýratýrasynyń bólim prokýrory Ásel Zaıdýllına jarna­ma men kórneki aqparattaǵy kemshilikterdi zań turǵysynan baǵalap berdi. Al Oral qalalyq mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy Serik Qaıyrlıev Oral qalasyndaǵy kórneki aqparattar men jarnamalarda til normalarynyń saqtalý jaǵdaıyna sholý jasady.

Mysal úshin aıta ketsek, ót­ken jyly tilderdi damy­tý bas­qar­masy «Qazaqstan Respýblı­kasyndaǵy til týraly» zańnyń 21-baby jáne «Jarnama týraly» zańdary talaptarynyń kórneki aqparat quraldaryn rásimdeýde saqtalý máselesi bo­ıyn­sha «Saýatty jarnama – qala kórki» atty aksııa uıymdas­tyr­ǵan bolatyn.

Osy aksııa aıasynda Oral qa­­lasy kásipkerlerine kórneki aq­parattarda til zańdylyǵyn saq­­taý úshin Whats App messend­jeri arqyly únemi kómek kórse­tildi. Jyl boıy «Qazaq tili» qoǵamdyq qory, kásipkerler pa­latasy jáne jergilikti BAQ ókilderi 130 kásipkerlik nysanǵa ádistemelik kómek kórsetken bolsa, «Jedel jeli» arqyly 137, Whats App messendjeri arqyly 192, barlyǵy 459 kórneki aqparatqa ádistemelik kómek kórsetilgen.

Buǵan qosa basqarmanyń áleý­­mettik tapsyrysy aıasynda «Tilge qurmet» til ınspeksııa­sy jumys jasaıdy. Kórneki aqparattardyń til normalaryna sáıkes memlekettik jáne orys tilderinde ornalastyrý boıynsha Oral qalasyndaǵy 3 dańǵyl men 492 kóshede ornalasqan 2178 kásipkerlik nysanyna ádis­­temelik kómek kórsetilip, kar­to­teka toltyrylǵan. Kórne­ki­ aq­paratta kemshilik anyq­tal­­ǵan 908 kásipkerlik nysanyna ob­lystyq «Qazaq tili» qo­­ǵamdyq bir­lestiginiń eskertý haty tapsyrylyp, ádistemelik kómek kórsetilgen. Mine, osynyń nátı­­jesinde qazirgi tańda bul kásip­ker­lik nysandarynyń kór­neki aq­paraty túzetildi.

Kórneki aqparatty aıtqanda el­di meken, kóshe ataýlaryna da soqpaı kete almaımyz. Reseıdiń bes oblysymen shektesetin Ba­tys Qazaqstan oblysynda bul baǵytta atqarylar jumys áli de kóp. Degenmen, Memleket bas­shysy Q.Toqaevtyń 2019 jylǵy 27 qyrkúıektegi №19-32-20.357 tapsyrmasyna sáıkes onomastıkalyq ataýlardy retke keltirý jáne ıdeologııalyq turǵydan eskirgen ataýlardy ulttyq tanymǵa jaqyn ataýlar­men aýystyrý baǵytynda bir­qatar jumys júrgizildi. Batys Qazaq­stan oblystyq onomas­tıka komıssııasy 1 aýyldyq okrýg, 6 eldi meken, 200 kóshe ataýyn óz­gertýge oń qorytyndy ber­di. Sondaı-aq Qazaqstan Respýb­lı­kasy Úkimetiniń 2019 jylǵy 20 jeltoqsandaǵy №945 qaý­lysy negizinde Aqjaıyq, Bórli, Qaztalov aýdandary men Oral qalasynyń 12 bilim berý mekemesiniń ataýlary ózgertilip, tarıhı tulǵalardyń esimi berildi. Degenmen, óńirdegi birneshe aýdan ortalyǵynyń, Oral qalasy mańyndaǵy eldi me­ken­derdiń otarlyq kezeńnen qalǵan oryssha ataýlaryn aýystyrý áli kezegin kútip tur.

 

Batys Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasyna arnalǵan kórme

Rýhanııat • Keshe

Jaǵa ustatqan jat qylyq

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar