Aımaqtar • 17 Aqpan, 2020

Aýyl sharýashylyǵy: Sıyr bar, saýynshy joq

70 retkórsetildi

Keshegi keńestik kezeńde arnaýly jáne joǵary oqý oryndaryn bitirgen aýyl sharýashylyǵy mamandary salalyq qurylymdarǵa joldama boıynsha jiberiletin. Sondyqtan da sosıalıstik júıe boıynsha qurylǵan sovhozdar men kolhozdar zootehnık-seleksıoner, veterınar, agronom, ınjener-mehanık sekildi mamandardan asa bir zárýlik kóre qoımaıtyn. Búginde sol dáýirdegi aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndiretin sharýashylyqtardyń ornynda negizinen fermerler men sharýa qojalyqtary qyzmet atqaryp júrgeni málim.

Olardyń deni basty ınfraqurylymdyq júıelerden qashyqta, jeldiń óti men jerdiń shetinde ornalasqany da jasyryn emes. Atap aıtqanda qazirgi kezde Aqtóbe oblysynda 7500-den astam fermer men sharýa qojalyqtary tirkelgen. Bul az kúsh emes. Aýyl sharýashylyǵy ónimderi túrleriniń seksen paıyzyn óndiretin usaq jáne ortasha qurylymdar ózderine qajetti mamandarǵa zárý bolyp otyr.

Olardy maman tapshylyǵynan qutqarýdyń basty joldary qandaı bolmaq? BúgInde burynǵydaı joldamamen jiberiletin mamandar joq. Bolǵan kúnniń ózinde de ózektiligin joǵaltqan. Sonda ne isteý kerek? Bul úshin buǵan deıingi  atalǵan máseleni arnaýly nemese joǵarǵy oqý orny, ony aıaqtaıtyn túlek jáne jumys berýshi arasynda jasalǵan úsh jaqty kelisimder arqyly sheshý joldary belgilengen bolatyn. Mundaı tásil men kózqaras belgili bir ýaqyt aralyǵynda tıisti nátıjesine de bergenin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Áıtse de sońǵy kezde mundaı kelisimsharttardyń arqaýy bosap, tini tarqatylyp ketkeni aıqyn sezilýde.

Ekinshiden, arnaýly oqý oryndaryn bitirgen jas mamandardyń shalǵaıdaǵy sharýa qojalyqtaryna barǵysy kelmeıtini de tuıyqqa tiremeı qoımaıdy. Búgingi ózekti máseleniń biri osy desek, shyndyqtan aýytqı qoımaspyz. Sonyń saldarynan oblys aýdandarynda birinshi kezekte veterınar, traktorshy-mehanızator jáne saýynshy sekildi qarapaıym mamandarǵa degen suranys kólemi óse túsýde.

Árıne oblys ortalyǵynda atalǵan sanattaǵy mamandardy ázirleıtin kásiptik orta bilim beretin oqý oryndary jetkilikti. Bul istiń basynda Aqtóbe aýyl sharýashylyǵy kolledji turady. Olar naryq suranysyna saı kadrlerdi ázirlemeıdi desek ushqarlyqqa urynar edik. Múldem bulaı emes. Kerisinshe óz deńgeıinde oqytylyp keledi. Buǵan syn taǵý qıyn. Áıtse de sońǵy kezde atalǵan oqý oryndaryndaǵy  materıaldyq-tehnıkalyq baza  deńgeıiniń tómendep ketkeni, onyń jutańdyǵy qajeti iske qol baılaý týǵyzyp júrgeni jasyryn emes. Sonymen birge munda buǵan deıin qalyptasqan jumys berýshiler  men qarym-qatynastardyń azaıyp, álsireı bastaǵany da baıqalyp qalady. Eger atalǵan is aldaǵy ýaqytta júıeli túrde qaıtadan jolǵa qoıylatyn bolsa – tıisti nátıjelerge jetýge jol ashylary anyq.

Áıteýir bul másele Aqtóbe oblystyq Bilim basqarmasynyń nazarynda bolyp otyrǵany kóńilge bir medeý. Iаǵnı atalǵan basqarmanyń sheshimine sáıkes budan birneshe jyl buryn keıbir jumysshy mamandyqtaryn dýaldy júıe boıynsha oqytý sharalary alynǵan. Bul tásil qysqa merzimge eseptelgen. Bilim basqarmasynyń tehnıkalyq kásibı bilim bóliminiń jetekshisi Venera Shavkılovanyń aıtýy boıynsha, oqytýdyń mundaı júıesi men tásiliniń tıimdiligi joǵary. Buǵan aıtarlyqtaı kóp qarajat jumsalmaıdy.

Kerisinshe, onyń paıymdaýynsha, salalyq kolledjderde stýdent-oqýshynyń bir jyldyq oqý aqysyna memleketten 350 myń teńge jumsalady eken. Jaraıdy, sonymen bul qarajat ózin-ózi aqtap, qaıtarymyn berse, buǵan eshkimniń talasy bola qoımas. Áıtse de kolledjdi aıaqtaǵannan keıin oqýynyń aqysyna joǵary baǵa tólegen túlek shalǵaıdaǵy sharýashylyqtarǵa baryp jumys isteıtinine eshkim kepildik bere almaıdy dedi ol budan ári.

Basqarma tarapynan belgilengen dýaldy oqytý júıesiniń órisi jylma-jyl ósip keletinine de mysaldar bar. Aıtalyq, Aqtóbe oblysynyń Kásipkerler palatasy jumys berýshilerdi  aýyl sharýashylyǵy mamandarymen qamtý úshin dýaldy oqytý júıesin tańdapty. Materıalymyzdy túıindeı kele joǵaryda atalǵan úsh jaqty kelisimniń jigi ajyraýy syrynyń mánisi nede degen máselege de toqtala ketkendi jón kóremiz. О́ıtkeni usaq fermerler men sharýa qojalyqtarynyń qarjylaı múmkindikteri shekteýli ekeni belgili. Sonyń saldarynan olar maman-kadrlar ázirleý jónindegi kelisimsharttardan da boılaryn aýlaq salýy ábden múmkin.

Qazirgi kezde jergilikti jáne joǵary atqarýshy organdar tarapynan basty qoldaý negizinen iri aýyl sharýashylyǵy qurylymdary men agrofırmalarǵa jasalyp júr. Múmkin bul durys ta shyǵar. Áıtse de materıaldyq ıgiliktiń basym bóligin óndiretin usaq sharýa qojalyqtary solardyń tasasynda qala beretininimen kelise qoıý qıyn, - dep málimdedi gazet tilshisine Alǵa aýdanyndaǵy «Tileý» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Aleksandr Mandrykın. Ortasha jáne usaq sharýashylyqtardyń bári bir kúnde tórt aıaǵynan teń basyp, irilenip kete almaıdy. Sondyqtan da adymyn ashyp, baýyryn jazý úshin olarǵa memleket tarapynan beriletin sýbsıdııa kólemin kóbeıtý qajet. Sol kezde olar búgingi kúni tapshylyq kórip otyrǵan maman máselesin de túbegeıli sheshe alady dep túıindedi óz oıyn alǵalyq fermer.

Tereń túrde zerdelep, kiltin izdestire bilse, sheshimin tappaıtyn másele joq dese de bolady. Búgingi kezde shalǵaı óńirlerde qonystanǵan fermerler men sharýa qojalyqtary bastan keship júrgen mamandar zárýligine de osy turǵydan oı júgirtý qajet dep sanaımyz. Bul olqylyqty toltyrýdyń keıbir joldary men tásilderi joǵaryda aıtyldy da. Siz buǵan ne deısiz?

 

AQTО́BE

Sońǵy jańalyqtar

Aınurdyń ádemi álemi

Rýhanııat • Búgin, 14:13

Atyraýda 700-ge jýyq ekspress-test bar

Aımaqtar • Búgin, 14:07

Memleket qoldaýy eńse kótertti

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qyzylorda: Naýqastardyń jaǵdaıy qalypty

Koronavırýs • Búgin, 13:21

«Barysqa» daýys bereıik!

Sport • Búgin, 13:15

Almatyda indet oshaǵy qaıta kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Sý tasqynyna qarsy áreketter bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

Juqpaly aýrýlar jaıly jaýhar fılmder

Rýhanııat • Búgin, 12:50

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Aqyn Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Uqsas jańalyqtar