Rýhanııat • 18 Aqpan, 2020

Esqaranyń Tanıa – Tana ájesi

910 retkórsetildi

Seıit Begejanov pen Tatıana Trýshtyń otbasyn Esqara aýylynyń turǵyndary árdaıym qurmet tutady. Soǵys kezinde tabysqan bul eki jannyń mahabbat taǵdyry arnaıy kıno túsiretindeı-aq erekshe.

«Mamam Kýban jerinde ós­ken. Soǵys bastalǵanda ma­ma­m­­­n­yń ákesi Afanasıı Trýsh pen anasy Praskovıa Hmara ómir­­­­ge Anna, meniń mamam Tatıa­­na, inileri Afanasıı, Ivan, sińlisi Sofıany ákel­gen bes balaly ýkraın otba­sy bo­­­lypty. Nemister derev­nıa­ǵa ba­syp kirip, ákesi Afana­sıı men inisin kóz aldarynda atyp ketedi. Ekinshi inisi Ivan qutylyp shyǵady. Ma­mam sol soǵys jyldaryn es­ke alǵanda «derevnıamnyń tas-talqa­ny shyqqany, ákem men inim­niń qazasy úshin ketpes kek qaldy júregimde. О́z er­kimmen maıdanǵa barýǵa su­ran­dym» deıtin», dep bastady sózin Begejanovtardyń kishi qyzy Lýıza. Sóıtken T.Trýsh keıin 1944 jyly 20 jasynda Tımoshevskaıa stansasyndaǵy maı­dan gospıtaline medbıke bo­lyp qabyldanady.

Seıit Begejanov bolsa 1917 jyly dúnıege kelip, 1939 jyly Alma­tydaǵy pedagogıkalyq ıns­­tıtýtty támamdaıdy. Pav­lo­­dar pedagogıkalyq ýchı­lı­she­sin­de sabaq beredi. Soǵys bas­talǵan kezde ásker qataryna sha­­qyrylyp, Stalıngrad shaı­qa­syna qatysady. 1943 jyly Qyzyl Juldyz ordenimen, I jáne II dárejeli «Otan soǵysy» ordenimen, birneshe medaldarmen marapattalady. Batalon komandıri bolypty.

Tatıana 4-shi Ýkraın maıdanyna qatysýshylar quramynda gospıtalge medbıke bolyp ke­le­di. «Snarıad, bomba jaryly­sy qulaǵymnan kúni búginge deıin ketpeıdi. Shabýyl júrip jat­­qan aımaqtan jaralylardy alyp shyǵýǵa júgiremiz. Kóz aldym­da talaı jaýynger mert boldy» dep eske alatyn mamamyz», deıdi Lýıza.

...1944 jyly gospıtaldi Rýmynııanyń Senaı stansasyna kóshiredi. Tatıana Trýsh medsestra bolyp júrgen gos­pı­­taldy Kerchen buǵazy ar­qy­ly Rýmynııanyń Sıgat qala­shyǵyna jetkizedi. Osy qala­shyq­ty qorǵaımyn dep júrip urysta S.Begejanov aýyr jara­la­nady. «Joldas kapıtan! Siz ja­ra­lysyz! Sanıtarlyq ın­s­trýk­tor Trýshpyn», degen med­bıke qyzdyń daýysyn es­tı­di. T.Trýsh bolsa batalon komandıri S.Begejanovty súı­regen kúıi gospıtalge jet­ki­zip­ti. Maıdanda týǵan mahabbat taǵdyry osylaı bastalady.

Gospıtalde keshkilik bı keshi ótedi eken. «Sanbatta» ja­typ emdelip shyqqan kapı­tan S.Begejanov bir kúni T.Trýshty bıge shaqyrady. Jas med­bıke kombatpen bıleý­ge jú­rek­­sin­gen­dikten, onyń qur­by­syn qu­shaqtaı alyp, bılep ketedi. «Qarasam, eki kózi mende. Sodan bı keshinen soń kezdestik. Arada bir aıdaı ýaqyt ótkende kombat maǵan sóz saldy. Ákelerińe kelisim berip, qosyldyq ta, Esqaradan kelip biraq shyqtym ǵoı!» dep eske alýshy edi mamam», deıdi Lýıza.

Seıit atamyz ýkraın qyzy­men qosylyp, úılen­gen­de­rin aıtyp, ákesine hat jazady. Soǵys aıaqtalǵan soń jas ju­baı­lar 1946 jyly Pavlo­dar­ǵa kelip jetedi. Aýyl turǵyndary Tanıa kelinderin kórip, kóńil­de­ri tolady. Ýaqyt óte kele T.Trýsh aýylda dárigerlik qyz­met atqardy. Olardyń sha­ńy­­ra­ǵynda Jumabaı, Maksım, Erkinbaı, Marat, Murat, Bolat esimdi 6 ul, Alma, Roza, Svet­la­na, Lýıza atty 4 qyz dúnıege keledi. Begejanovtar áýletinen búginde 27 nemere, 8 shóbere órbip otyr. 1967 jyly 3 shildede T.Trýshke «Batyr Ana» ataǵy be­rildi.

Bala-shaǵanyń qyzyǵyna qanyp, áýletiniń máýeli báı­te­re­gindeı bolǵan Seıit atamyz óki­nishke qaraı, 1990 jyly ómir­den ótti. 2004 jyly Elbasy N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen T.Begejanova apamyzǵa «Altyn Alqa» tabystaldy. Araǵa jyl salyp, 2005 jyly sol kezdegi Ýkraına Prezıdenti L.Kýchma T.Begejanovany «60 rokiv vızvolennnıa Ýkrainı vid fashıstskıh zagarbnıkiv» degen medalmen marapattady.

О́mirdiń ashy-tushysyn bir kisideı kórip, úlgi tutar ur­paq ósirgen Tanıa ájeı 87 jas­qa kelgen shaǵynda ómirden ozdy. «Iá, mamam marqum, Esqa­ra aýylynyń Tana ájeıi edi. Aýyldas aǵamyz Temirhan Ramaz­anov maıdanda týǵan áke-sheshe­mizdiń mahabbaty jaıly jazdy. Soǵys kezinde ákem men sheshemdi tabystyrǵan móldir súıispenshilik, mahabbattan biz ómirge keldik qoı. Qaıtys bolǵanda Tana Is­ah­met kelini dep jazyp, zı­­ra­­tyna jerledik. Ákemniń jáne enesiniń qasynda qatar ja­tyr. Men de, aǵa-apaılarym da Krasnodar ólkesinde, Kıevte turatyn sheshemniń týys­qan­da­rymen aralasyp tura­myz. Bala kezimizde jazǵy demalys kúnderin paıdalanyp, Kras­no­dar men Kıevke jıi baratynbyz», deıdi Lýıza.

Soǵys órtin kórgen mahab­bat taǵdyry mine, osyndaı. Seıit Begejanov pen ómirge 10 bala ákelgen Tanıa ájemizge arnap, ákimdik tarapy Esqara aýylynda, aýdan ortalyǵy Jelezınka aýylynda memorıaldyq taqta, mahabbattyń, erliktiń sımvoly retinde eskertkish ornatsa – urpaq atynan jasalǵan taǵzymnyń ulyq úlgisi bolar edi deımiz.

 

Pavlodar oblysy,

Jelezın aýdany

Sońǵy jańalyqtar

Qarttar úıindegi qasiret

Aımaqtar • Keshe

Qazaq aqyny qyrǵyzsha jyrlandy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar