100 • 21 Aqpan, 2020

«Sosıalıstik Qazaqstan» gazeti: «Qyz Jibek» bizde qonaqta

77 retkórsetildi

«Qazaqfılm» kınostýdııasynyń «Qyz Jibek» fılmin túsirip jatqanda, bir top óner ıeleri «Sosıalıstik Qa­zaqstan» gazetiniń redaksııasynda bolyp, jýrnalıstermen kezdeskendegi shyqqan maqalany nazarlaryńyzǵa usynamyz.

Burnaǵy kúni «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń «Qyz Jibek» fılmin túsirip jatqan bir top óner ıeleri «Sosıalıstik Qa­zaqstan» gazetiniń redaksııasynda bolyp, jýrnalıstermen kezdesti.

Gaýhar syrǵaly, qolyna asyl kózdi júzik salǵan kerbez Jibek basyna sáýkele, ústine qundyz ustaǵan jasaý kıip, ekranǵa shyǵatyn alty túrli sán-saltanatynyń bar qyryn pash ete keldi.

Bazarbaıdyń Tólegeni jaý-joryq kúıin tanytatyn dýlyǵa-saýytymen, kúmis belbeýine almas qylysh taǵynyp otyrdy.

Bulardyń ózge fılmniń bas rejısseri S.Hodjıkov, sýretshisi G.Ysmaıylova, kompozıtory N.Tilendıev, fılm dırektory Z.Boshaev, Shege – Á.Moldabekov, Bekejan – A.Áshimov, Syrlybaı – K.Qojabekov, fılmge qatysatyn basqa da artıster redak­sııamyzdyń qonaǵy boldy.

Kezdesýde jýrnalısterge «Qyz Jibek» fılminiń túsirilýi jaıyn fılmniń rejısseri S.Hodjıkov áńgimelep berdi.

Onyń keltirgen málimetterine qaraǵanda «Qyz Jibektiń» qazirge deıin úshten biri túsirilip bolypty. «Qyz Jibek» sııaqty búkil halyq biletin, bilgende jaı ǵana emes, qadir tutyp, qurmet tutatyn asyl murany óz ajar-kórkinde ekranǵa shyǵarý sııaqty abzal paryz fılm túsirýshileriniń bárin qatty tolǵandyrýda eken. Sondyqtan da fılmniń mártebesin halyq uǵymyndaǵy bıikten tómendetpeý sharalary qarastyrylyp jatqan kórinedi. Budan buryn bergen reportajymyzda aıtqanymyzdaı, ertedegi úı jıhazdary, er-turman, qarý-jaraq sııaqty asa sırek ushyrasatyn buıymdar el arasynan jıylǵan. Kúmis erdiń túr-túri tabylypty. Tipti birqatar aýyl­dar Jibektiń shashýy dep mundaı turmandardy tegin de bergen. Syrlybaıdyń ordasy 12 úıden quralmaq. Úlken Orda búıirinen shyǵarylǵan esikter arqyly otaýlarmen baılanysyp, syrttaı qaraǵanda bir úı tárizdi bolyp kórinbek. Ordanyń jasaý-jabdyǵy, gúldi shıelerimen, kúmis shaptyrǵan kerege-ýyqtary, baý-qury, týyrlyq-úzigi, dódege-esigi – bári-bári «Qyz Jibek» jyrynda kórsetiletinindeı kelisti. Tólegen, Bekejan, Qarshyǵa, Jibek minetin saıgúlikter qazirde-aq saılanyp qoıylǵan. Fılm halqymyzdyń tek keshegisin ǵana emes, sonaý erte kezdegi salt-ǵurpyn, ádet-dástúrlerin kórsetýdi de maqsat etedi.

Bulardan basqa, fılmdi túsirýdiń alda eń jaýapty da qıyn kezeńi tur, – dedi rejısser, – ol Tólegen men Shege qýatyn uzyn kósh. Kóshti kıno tilimen aıtyp berip qatty tolǵantyp otyr. Qamqa zerli kilemdi júk ústine japtyryp, jez buıdaly seksen túıe qomdaǵan, sán-saltanaty birinen biri artyp túsetin qyryq kóshti óz sıpatynda sulý Kókshe, kerbez Altaı, jer jánnaty Jetisý, Aq Jaıyq mańynda túsirýge qarjy jetpeıdi. Sondyqtan kóshti azaıta shamalap túsiremiz be degen oıdamyz.

Rejısserǵa mynadaı suraq qoıyldy:

– «Qyz Jibek» neshe serııaly bolmaq?

– Jazýshy Ǵ.Músirepovtiń ssenarııi eki serııaly fılmge arnalǵan. Alǵashqy joba boıynsha «Qyz Jibek» eki serııaly fılm bolyp túsirilmek edi. Qazir qarjy jetpeıtindikten yqshamdap bir serııa aıasyna syıǵyzý kózdelip otyr. Jýrnalıster qaýymy halyq súıip ardaq tutatyn jyr táńiriniń sıýjet, mazmuny fılmniń bir serııasyna syıa qoıar ma eken degen de pikirlerin jasyra almady. Túbinde eki serııaly qalpynda túsirilse jaqsy bolar edi. Qarjy máselesin múmkindiginshe qosymsha oılastyra otyryp, fılmdi eki serııaly etken jón bolar.

Taǵy bir erekshelik – fılmde halqymyzdyń baı mýzykasy da, onyń ártúrli mýzyka aspaby da jete paıdalanylady. Aıtalyq, ertede qoldanylyp, bul kúnde umytylyp ketken kóne án-kúı aspaptary – jetigen, shańqobyz, daýylpaz, sherter, sybyzǵy, syrnaı, kerneı, shyńdaýyl, asataıaq, qońyraýly sııaqty otyzǵa tarta mýzyka aspaby ekran arqyly týǵan halqymen dıdarlasady. Fılmniń mýzykalyq jaǵyn basqarýshy N.Tilendıev osylaı jaıly aıtty.

Talantty jas dybys operatory Q.Qosaev kezdesýde fılmniń mýzykasynan «Gákký» áni men «Aqqý» kúıin magnıtofonǵa qoıyp tyńdaýshylardy razy etti.

Ekrannyń da, sahnany da kórikti bolýy onyń da korasııasyna baılanysty. Ol ómir men tabıǵatty ózindeı nanymdy bolýy shart. Áıtse de «Qyz Jibek» jyry sııaqty asyl murany kıno tilimen baıandaýdy onyń kórkemdik jaǵyn basqarýshyǵa da úlken jaýaptylyq júkteledi. Ár fılmniń kórkemdik jaǵyn basqaryp, ári Jibektiń sheshesi bolyp oınaıtyn akter ári sýretshi Ysmaıylova kınodaǵy jıhazdar men kıim úlgiler jóninde aıtty. Máselen Tólegen men Jibek, Shege men Bekejan, Syrlybaı men Bazarbaı, qyryq batyr, tolyp jatqan nóker qyzdar jas shamasy da túr-túsi de bólek-bólek, bir-birine uqsamaıtyn jandar. Sondyqtan olardyń kıim kıisi de, júris-turysy da bir-birinen ózgeshe. Osyǵan oraı, olardyń kıimderi men qarý-jaraqtary sol keıipker rólin asha túsýge septigin tıgizetin bolýy shart.

Kezdesýde jýrnalıster «Qyz Jibek» sııaqty jyr murasyn «Láıli-Májnún», «Tahır-Zýhra», «Shah-Sánám men Ǵarıp» sııaqty jáne basqa mahabbatty jyrlaıtyn fılmder sııaqty bıik hám óz deńgeıinde túsirýge bizde mol múmkindik bar ekenin eske saldy. Aıtalyq, ný ormandar da, asqar-asqar taýlar da, arqyraǵan asaý ózender de, kósilgen keń dala da, buıra tolqyn kúmis kólder de bar. Kezinde sulý Jibekti týǵyzǵan ásem tabıǵat áli sol qalpynda. Sondyqtan fılm kollektıvi stýdııa pavılondarynan góri Qazaqstannyń kórkem-tabıǵatty jerlerin aralap, ony sol qalpynda túsirýge kóńil bólse, kıno ári utymdy, ári kórikti, ári aıasy keń bolyp shyǵar edi.

Kıno túsirý óneriniń keıbir qupııa syrly jaqtary jýr­nalısterdi qyzyqtyrdy. Artıster de, jýrnalıster de bir-birinen qysylmaı, emin-erkin otyryp fılm jaıynda ashyq pikir alysty.

 

Á.HASENOV

«Sosıalıstik Qazaqstan», 5 aprel, 1969 jyl

 

Sońǵy jańalyqtar

Esik nege «tesik»?

Qoǵam • Búgin, 15:25

Betperde kıgen kóktem - 5

Qoǵam • Búgin, 15:10

Qyzylorda oblysy: Taǵy 3 adam vırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 13:31

COVID-19 vırýsy mysyqtan tabyldy

Álem • Búgin, 12:03

Syrdarııaǵa jylanbalyq qaıdan kelgen?

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Koronavırýs hám kóshe sýretteri

Álem • Búgin, 10:51

Jetisaılyq jomart jandar

Aımaqtar • Keshe

Ishan baǵy qaıta qalpyna keledi

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar