Tanym • 27 Aqpan, 2020

Babyr baba shapany

214 retkórsetildi

«Baǵanalynyń tórt bosaǵasy» atanǵan tórt bıdiń biri Babyr Bókenshiulynyń shapanyn Qaraǵandy oblysyndaǵy Jezdi kentiniń Máken Tóregeldın atyndaǵy taý-ken jáne balqytý isi tarıhy murajaıyna baba urpaǵy Dámetken Áneqyzy 1991 jyly tapsyrypty.

 

Asa qundy jádiger sanalatyn shapan tabıǵı maqta-matadan bederli órnek salyp tigilgen. Kúni búginge deıin sapasyn jo­ǵaltpaı, jaqsy saqtalǵan.

Babyr Bókenshiulynyń týǵan jáne qaıtys bolǵan jyldary týraly ártúrli derek bar. Onyń birinde bı 1784 jyly týyp, júz jasap baryp 1884 jyly dúnıe salǵan delinedi.

Zamanynda óńirdegi Qy­zyl­tas-Ibeski-Jurtshy bolysyn shırek ǵasyrdan astam ýaqyt bas­qarǵan. Elin eginshilikke baýlyp, jartylaı otyryqshylyqqa úndegeni tarıhtan belgili. Babyr basqarǵan eldiń egin ekken atyz­darynyń izi Ulytaýdyń soltústik etegindegi Sarlyq aýylynyń ma­ńynda jáne Jetiqyz ózeniniń jaǵalaýynda osy kúnge deıin saqtalǵan.

Babyr Bókenshiulynyń ómir tarıhyna qatysty mynadaı qy­zyqty derek bar: bı HIH ǵa­syrdyń orta tusynda mysty ól­keniń jerasty baılyǵyn ıgerýge alǵash bolyp ınvestor tar­typ, orys kópesi Nıkon Ýsha­kovqa Jezqazǵannyń alty ken or­nyn jalǵa bergen.

El ishinde bedeli zor bolǵan Babyr Bókenshiulymen patsha ulyqtary da sanasqan. Buǵan dálel – Orynbor general-gýbernatory graf Vasılıı Perovskıı Batys-Sibir general-gýbernato­ry Gýstav Gasfortqa eki ret hat joldap, onda bımen du­rys qa­rym-qatynas jasalǵan jaǵ­daıda qazaqtarǵa baılanysty qandaı da daýly istiń ońtaıly sheshim tabatynyn jazǵan.

Babyr bıge qatysty el ishinde «Áıel bosana almaı qınalǵanda Babyr bı bir Allaǵa jalbarynyp, qamshysyn joǵary qaraı sil­tep qalǵanda, sharanadaǵy sha­qa­laq shyr etip jaryq dú­nıe esigin ashady eken», degen ańyz bar. Sonymen qatar bı­diń ba­tyrlyǵy, kóripkeldik qasıet­teri bolǵan, sý qarańǵy soqyrǵa jaryq syılaıtyndaı erekshe emshiligi de el aýzynan alynǵan. Bıdiń baýyrynan órbigen on bala jáne 12 nemeresi Kenesary han bastaǵan Ult azattyq qoz­ǵalysyna qatysqany tarıhtan málim. Ombynyń memlekettik arhıvinde Kenesary hannyń 1844 jyly Babyr batyrǵa jazǵan haty da saqtalǵan.

Babyr Bókenshiulynyń súıegi Túrkistandaǵy Áziret-Sultan kesenesinde jatyr.

 

Qaraǵandy oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Tekelige qos aqqý qondy

Aımaqtar • Búgin, 09:10

Eńbek etkenge eleýli qoldaý

Aımaqtar • Búgin, 08:35

Jańa jumys oryndary ashylady

Aımaqtar • Búgin, 08:33

Ekspress-test jetkizdi

Qoǵam • Búgin, 08:30

Ataly sóz aıtty

Rýhanııat • Búgin, 08:30

Jolda qaldyrmaıtyn «Jol kartasy»

Aımaqtar • Búgin, 08:28

Partııalyq tekserý júrgizildi

Aımaqtar • Búgin, 08:26

Ǵylym-bilim jııýǵa arnaý qajet

Rýhanııat • Búgin, 08:25

Yntymaǵyń alǵa ozdyrady

Rýhanııat • Búgin, 08:22

Basym baǵyttardy aıqyndap berdi

Saıasat • Búgin, 08:20

Indetten qorǵanýdy shyǵystan úırensin

Medısına • Búgin, 08:15

El erteńine senimimizdi nyǵaıtty

Saıasat • Búgin, 08:15

El-jurttyń amandyǵy – nazarda

Saıasat • Búgin, 08:15

Bir bolaıyq, irgemiz sógilmesin!

Qoǵam • Búgin, 08:12

Ǵasyrdan da uzaq kún

Tarıh • Búgin, 08:09

Jaýyngerlik daıarlyqqa nuqsan kelmeıdi

Rýhanııat • Búgin, 08:07

Aldyn alý sharalary kúsheıtildi

Qoǵam • Búgin, 08:05

Barlyǵymyzdy sabyrly bolýǵa shaqyrdy

Saıasat • Búgin, 08:05

«Mahabbat ánin gúlderge jazamyn...»

Rýhanııat • Búgin, 08:01

Shydamdylyq tanytýǵa shaqyrdy

Rýhanııat • Búgin, 08:00

Kórkemdik sarapshysy

Tanym • Búgin, 07:59

Qarýdy qalamǵa aıyrbastap...

Rýhanııat • Búgin, 07:56

Kıeli mekenderdi kórgińiz kelse

Tanym • Búgin, 07:51

Taýteke sanyn qalaı kóbeıtemiz?

Rýhanııat • Búgin, 07:36

Qurmashev jasaǵan qosymsha

Tehnologııa • Búgin, 07:32

Syn saǵatta súringen joq

Aımaqtar • Búgin, 07:29

108 myń oqýshy qashyqtan oqıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:26

Muǵalimder de aldyńǵy shepte júr

Qoǵam • Búgin, 07:23

Eki sportshymyz aldyńǵy lekte

Rýhanııat • Búgin, 07:20

Qarǵyn sý: qamdanǵan qapy qalmaıdy

Ekologııa • Búgin, 07:19

Jylyna – 100 myń tonna bolat qubyr

Ekonomıka • Búgin, 07:11

Uqsas jańalyqtar