Aqtóbede dinı ahýal turaqty ma?

Osyndaı kórinister búgingi kúni Aqtóbe aımaǵynda da baı­qalady. Muny da beıne bir dert­tiń alǵashqy kórinisi desek, sol dertti asqyndyrmaı, ýshyq­tyr­maı der ýaqytynda ýytyn qaı­tarýdyń joldaryn izdestire bilgenniń paıdasy mol bolmaq. Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Marat Toǵjanovtyń aı­týynsha, bıyl bul máselege qa­tys­ty jumystardy úsh baǵytta atqarý kózdelgen.

Onyń alǵashqysy bolýy múm­kin teris qubylystardyń aldyn ala bilý bolsa, ekinshisi re­tinde aqparattyq-túsindirý ju­mys­tarynyń mazmunyn baıy­ta túsý belgilengen. Al úshinshi kezekte ońtaılandyrýǵa qatysty júr­giziletin isterdi bir izge túsirý qa­ras­tyrylǵan. Teris dinı aǵymda adasyp júrgen jandardyń betin beri burý, olarmen ortaq til tabysyp sóılese bilý ústirttikti kótere almaıdy. Buǵan da arnaıy ázirlik, tereń dúnıetanym jáne derekterdi jan-jaqty zerdeleı bilý qajet.

Tıisti túsindirý jumystary senimdi, ornyqty ári dáleldi bol­ǵan jaǵdaıda ǵana sapalyq qasıetke ıe bola alady. Áıtse de óńirde din isterin qadaǵalap, oǵan tikeleı jetekshilik jasaıtyndar kóp jaǵdaılarda sa­palyq deńgeıdi aldyńǵy kezekke qoıýdan góri, «ótken jyly pálenbaı adamdy qamtyǵan pá­lenbaı is-shara men kezdesýler ótkizilip, bıyl munshama is-shara ótkizýdi josparlap otyr­myz», degen synaıdaǵy san qýa­laý aıasynan asa almaı júrgeni de qynjyltpaı qoımaıdy.

«Adasqannyń aıyby joq, qaıtyp úıirin tapqan soń» degendeı, óńirde teris jolǵa tús­kenderdiń arasynda dástúrli Is­lam dinine qaıtadan bet buryp jatqandar da bar. Áıtse de aı­maqta destrýktıvti dinı aǵymda júrgenderdiń jalpy nobaıy boıynsha alǵanda, bul bórikti aspanǵa ata qoıatyndaı joǵary nátıje emes.

Buǵan deıingi jasalǵan jýrna­lıstik zertteýler men taldaýlar «qaıtyp úıirin tapqandardyń» deni negizinen Aqtóbe qalasynda ekenin kórsetedi. Alaıda tutas­taı oblys aýmaǵynda, sonyń ishinde Mártók, Oıyl, Áıteke bı jáne Qobda aýdandarynda destrýktıvti dinı aǵymdy us­tanyp júrgen birde-bir adam­nyń dástúrli dinge qaıtadan kirmegeni tıisti túsinik jumystarynyń jartykeshtigin kórsetedi. Osy oraıda oblystyń Temir, Hromtaý jáne Baıǵanın aýdandarynda da dinı ahýal ázirge kúrdeli kúıinde qalyp otyr.

Júrgiziletin is-sharalardyń yqpal­dy áseri men tıgizetin paı­da­syn tereńdete túsýdiń qajet­tiligi de osynda. Mun­daı kezde atalǵan is meniń quzy­re­time kirmeıdi, bul teolog­tyń atqaratyn sharýasy dep ja­ýap­kershilikti ózderinen ala qa­shatyn ókiletti organdardyń ókil­deri de kezdespeı qalmaıdy. Mundaı syńarjaq kózqaras jaǵdaıynda óńirdegi dinı ahýaldy saralaý isi tolyqqandy bola almaıtyny Allaǵa da, ámbege de aıan bolsa kerek. Árı­ne aqparattyq-túsindirý jumys­tarymen ártúrli áleýmettik toptardy neǵurlym kóbirek qamtı bilý eshqandaı artyqtyq etpeıdi. Bul rette oblystaǵy «Ansar» aqparattyq-taldaý ortalyǵynyń atqaryp júrgen qyzmeti quptaýǵa turarlyqtaı.

Onyń jetekshisi Nursultan Janshınniń aıtýynsha, bul ba­ǵyttaǵy atqarylatyn isterdiń arnasy tartylyp kórmepti. Oǵan jastar men jasóspirimder, bazarda saýda jasaıtyndar, saýda-sattyqpen aınalysatyn ózge de jeke tulǵalar, oralmandar men syrttan kelgen jumysshylar, vah­talyq ádispen eńbek etetinder jáne túzetý mekemelerindegi jazasyn ótep júrgender qamtylǵan eken.

Búgingi kúni turǵyndardyń basym bóligi áleýmettik jelini paıdalanatyny belgili. Osy keńistikke de ortalyq úni tu­raqty túrde estilip turady. Sóı­tip «An­sardyń» mamandary VKon­takte, Instagram jelilerine ba­qylaý júrgizýdi qolǵa alypty. Bul iste ortalyq paraqshasynyń tıgizip júrgen paıdasy da az emes. Osy arqyly turǵyndar dinı qarym-qatynastarda ózderin tolǵandyrǵan máseleler boıynsha suraqtar berip, keńester ala alady. Sondaı-aq aqparattyq toptyń atqarylǵan sharalary da jeli paraqshalarynan kórinis taýyp turady.

Ortalyqtyń destrýktıvti dinı kózqarastaǵy azamattarmen júrgiziletin jumystary tek mu­nymen shektelmeıdi. Son­daı-aq olar mundaı topqa kire­tinder arasynda sporttyq saıystar uıymdastyrý isine de uıytqy bola bilipti. Osylaısha «an­sarlyqtar» teris jolda júr­gendermen jete tanysyp, olarmen tereńirek túrde túsinisýdi maqsat etipti.

О́ńirde din isterin úılestirip otyratyn uıymdar tarapynan: oblysta dinı ahýal turaqty degen tujyrymdar únemi aıty­lyp júr. Rasynda da solaı ma? Árıne dinı ahýal men qarym-qatynastardyń turaqty bolǵanyna ne jet­sin? Barsha turǵyndar men jurt­shy­lyq jáne jergilikti atqa­rýshy organdardyń kózdep júr­gen bas­ty maqsaty da osy emes pe? Áıtse de dinı ahýal turaqty deı tursaq da, bul máselede joǵa­ryda aıtylǵandaı áli de bolsa sheshimin taba almaı júrgen jaıt­­tar men máseleler bar ekeni na­zardan tys qalmasa bolǵany da.

AQTО́BE