Aımaqtar • 04 Naýryz, 2020

Aqtóbede dinı ahýal turaqty ma?

21 retkórsetildi

Rýhanı kemeldik pen tereńdikke dástúrli dindi durys ustana bilý arqyly jetýge bolatyny eshqandaı talas týǵyzbaıdy. Gazetimizde buǵan deıin jazylǵanyndaı – din ustaı alsań qasıetiń, ustaı almasań qasiretiń emes pe? О́kinishke qaraı, búgingi qoǵamymyzda osy qaǵıdany elemeı, eskermeı júrgender de tabylady. Sóıtip olar teris aǵymdardyń jeteginde ketip, belgili bir óńirdegi dinı ahýaldyń turaqtylyǵyna syzat túsiredi.

 

Osyndaı kórinister búgingi kúni Aqtóbe aımaǵynda da baı­qalady. Muny da beıne bir dert­tiń alǵashqy kórinisi desek, sol dertti asqyndyrmaı, ýshyq­tyr­maı der ýaqytynda ýytyn qaı­tarýdyń joldaryn izdestire bilgenniń paıdasy mol bolmaq. Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Marat Toǵjanovtyń aı­týynsha, bıyl bul máselege qa­tys­ty jumystardy úsh baǵytta atqarý kózdelgen.

Onyń alǵashqysy bolýy múm­kin teris qubylystardyń aldyn ala bilý bolsa, ekinshisi re­tinde aqparattyq-túsindirý ju­mys­tarynyń mazmunyn baıy­ta túsý belgilengen. Al úshinshi kezekte ońtaılandyrýǵa qatysty júr­giziletin isterdi bir izge túsirý qa­ras­tyrylǵan. Teris dinı aǵymda adasyp júrgen jandardyń betin beri burý, olarmen ortaq til tabysyp sóılese bilý ústirttikti kótere almaıdy. Buǵan da arnaıy ázirlik, tereń dúnıetanym jáne derekterdi jan-jaqty zerdeleı bilý qajet.

Tıisti túsindirý jumystary senimdi, ornyqty ári dáleldi bol­ǵan jaǵdaıda ǵana sapalyq qasıetke ıe bola alady. Áıtse de óńirde din isterin qadaǵalap, oǵan tikeleı jetekshilik jasaıtyndar kóp jaǵdaılarda sa­palyq deńgeıdi aldyńǵy kezekke qoıýdan góri, «ótken jyly pálenbaı adamdy qamtyǵan pá­lenbaı is-shara men kezdesýler ótkizilip, bıyl munshama is-shara ótkizýdi josparlap otyr­myz», degen synaıdaǵy san qýa­laý aıasynan asa almaı júrgeni de qynjyltpaı qoımaıdy.

«Adasqannyń aıyby joq, qaıtyp úıirin tapqan soń» degendeı, óńirde teris jolǵa tús­kenderdiń arasynda dástúrli Is­lam dinine qaıtadan bet buryp jatqandar da bar. Áıtse de aı­maqta destrýktıvti dinı aǵymda júrgenderdiń jalpy nobaıy boıynsha alǵanda, bul bórikti aspanǵa ata qoıatyndaı joǵary nátıje emes.

Buǵan deıingi jasalǵan jýrna­lıstik zertteýler men taldaýlar «qaıtyp úıirin tapqandardyń» deni negizinen Aqtóbe qalasynda ekenin kórsetedi. Alaıda tutas­taı oblys aýmaǵynda, sonyń ishinde Mártók, Oıyl, Áıteke bı jáne Qobda aýdandarynda destrýktıvti dinı aǵymdy us­tanyp júrgen birde-bir adam­nyń dástúrli dinge qaıtadan kirmegeni tıisti túsinik jumystarynyń jartykeshtigin kórsetedi. Osy oraıda oblystyń Temir, Hromtaý jáne Baıǵanın aýdandarynda da dinı ahýal ázirge kúrdeli kúıinde qalyp otyr.

Júrgiziletin is-sharalardyń yqpal­dy áseri men tıgizetin paı­da­syn tereńdete túsýdiń qajet­tiligi de osynda. Mun­daı kezde atalǵan is meniń quzy­re­time kirmeıdi, bul teolog­tyń atqaratyn sharýasy dep ja­ýap­kershilikti ózderinen ala qa­shatyn ókiletti organdardyń ókil­deri de kezdespeı qalmaıdy. Mundaı syńarjaq kózqaras jaǵdaıynda óńirdegi dinı ahýaldy saralaý isi tolyqqandy bola almaıtyny Allaǵa da, ámbege de aıan bolsa kerek. Árı­ne aqparattyq-túsindirý jumys­tarymen ártúrli áleýmettik toptardy neǵurlym kóbirek qamtı bilý eshqandaı artyqtyq etpeıdi. Bul rette oblystaǵy «Ansar» aqparattyq-taldaý ortalyǵynyń atqaryp júrgen qyzmeti quptaýǵa turarlyqtaı.

Onyń jetekshisi Nursultan Janshınniń aıtýynsha, bul ba­ǵyttaǵy atqarylatyn isterdiń arnasy tartylyp kórmepti. Oǵan jastar men jasóspirimder, bazarda saýda jasaıtyndar, saýda-sattyqpen aınalysatyn ózge de jeke tulǵalar, oralmandar men syrttan kelgen jumysshylar, vah­talyq ádispen eńbek etetinder jáne túzetý mekemelerindegi jazasyn ótep júrgender qamtylǵan eken.

Búgingi kúni turǵyndardyń basym bóligi áleýmettik jelini paıdalanatyny belgili. Osy keńistikke de ortalyq úni tu­raqty túrde estilip turady. Sóı­tip «An­sardyń» mamandary VKon­takte, Instagram jelilerine ba­qylaý júrgizýdi qolǵa alypty. Bul iste ortalyq paraqshasynyń tıgizip júrgen paıdasy da az emes. Osy arqyly turǵyndar dinı qarym-qatynastarda ózderin tolǵandyrǵan máseleler boıynsha suraqtar berip, keńester ala alady. Sondaı-aq aqparattyq toptyń atqarylǵan sharalary da jeli paraqshalarynan kórinis taýyp turady.

Ortalyqtyń destrýktıvti dinı kózqarastaǵy azamattarmen júrgiziletin jumystary tek mu­nymen shektelmeıdi. Son­daı-aq olar mundaı topqa kire­tinder arasynda sporttyq saıystar uıymdastyrý isine de uıytqy bola bilipti. Osylaısha «an­sarlyqtar» teris jolda júr­gendermen jete tanysyp, olarmen tereńirek túrde túsinisýdi maqsat etipti.

О́ńirde din isterin úılestirip otyratyn uıymdar tarapynan: oblysta dinı ahýal turaqty degen tujyrymdar únemi aıty­lyp júr. Rasynda da solaı ma? Árıne dinı ahýal men qarym-qatynastardyń turaqty bolǵanyna ne jet­sin? Barsha turǵyndar men jurt­shy­lyq jáne jergilikti atqa­rýshy organdardyń kózdep júr­gen bas­ty maqsaty da osy emes pe? Áıtse de dinı ahýal turaqty deı tursaq da, bul máselede joǵa­ryda aıtylǵandaı áli de bolsa sheshimin taba almaı júrgen jaıt­­tar men máseleler bar ekeni na­zardan tys qalmasa bolǵany da.

 

AQTО́BE

 

Sońǵy jańalyqtar

Taraz qalasy karantınge jabylady

Aımaqtar • Búgin, 21:48

Asqar Altaı. VIRÝS-MÝTANT (Novella)

Ádebıet • Búgin, 19:07

Tankerlerdiń qaıda baratyny belgisiz

Ekonomıka • Búgin, 18:32

Ár teńge úshin esep berýge daıynbyz

Ekonomıka • Búgin, 17:01

Esik nege «tesik»?

Qoǵam • Búgin, 15:25

Betperde kıgen kóktem - 5

Qoǵam • Búgin, 15:10

Qyzylorda oblysy: Taǵy 3 adam vırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 13:31

COVID-19 vırýsy mysyqtan tabyldy

Álem • Búgin, 12:03

Syrdarııaǵa jylanbalyq qaıdan kelgen?

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Koronavırýs hám kóshe sýretteri

Álem • Búgin, 10:51

Uqsas jańalyqtar