Qoǵam • 11 Naýryz, 2020

«Qazaq kartasyn» elshilikter qoldasa...

253 retkórsetildi

Sheteldegi qandastardy qoldaý – qazaq qoǵamy úshin ózekti máselelerdiń biri. Sodan bolar, 2019 jyly qandas aǵaıynǵa kómek kórsetý, elge qaıtarý praktıkasy, memlekettik baǵdarlamalar men dıasporalyq saıasatty túsindirý maqsatynda etnobiregeılikti damytýǵa baǵyttalǵan taldamalyq zertteý jumysy júrgizildi. Joba barysynda otandyq mamandar Túrkııanyń sheteldegi óz otandastaryn memlekettik qoldaý isine kóz júgirtip, solardyń tájirıbesin saraptap kórdi.

Mysaly, til mártebesin – el mártebesi dep sanaıtyn baýyrlas jurt til úırenýge basa mán beredi. Dıasporalyq saıasatta túrik tilin bilý, bilmegenge úıre­tý jolyn berik ustanady. Ana tilin úıretý arqyly qandas­taryn qoldap qana qoımaı, barlyq uıymdar jumysyn ilgerletip, tıimdiligin arttyrǵan. Osy ba­ǵyt­ta Sheteldik túrik­ter men týystyq qaýymdastyq bas­­qar­­­masy (YTB), «Marıf» qo­ry, Túrik ynty­maqtastyq koor­dınasııalyq agenttigi (TIKA), «Júnis Emre» ınstıtýty je­misti qyzmet atqarýda. Sheteldegi dıaspora ókilderinen shyqqan bedeldi, isker azamattar arqyly Túrkııa memleketiniń abyroıy asqaqtap, bedeli artyp, ınvestısııa tartý baǵytynda naqty ister júrgizý jolǵa qoıylǵan. Shetelderde shamamen 140 myń kompanııa túrik dıasporasyna tıesili. Túrik ortalyq bankiniń málimetteri boıynsha, 2011 jyldan bas­tap Túrkııaǵa shetelde jumys isteıtin jáne turaqty tura­tyn túrikterden jyl saıyn túsetin qarajat kólemi 1 mlrd dollardan asqan. Jyl saıyn shetelde turaqty turatyn 2 mln túrik Túrkııaǵa kelse, olar­dyń jartysy týrıst retinde keledi. Sebebi memleket ózge elde qos azamattyqqa tyıym sa­lynǵan jaǵdaıda túrik kóship-qoný­shylaryna Túrkııa azamattarymen teń quqyq­tarǵa ıe «Mavi cart» kartasyn qolda­nýǵa múmkindik bergen. Bul karta boıynsha tek memlekettik qyzmetke qabyldaý men áskerı qyzmet óteýge shekteý qoıylǵan.

Endi ótken jyly «Otandastar qory» zertteý jumystarynyń nátı­jesinde sheteldegi qazaqtar­dy memlekettik qol­daý boıynsha alǵash ret «Qazaq kartasy» uǵymyn buqaranyń talqylaýyna usyndy. Bul usynys qazaq­standyq sarapshylar men maman­dardyń qoldaýyna ıe boldy. Bastama qoǵam suranysyna ıe bol­ǵanymen, memlekettik organdar tarapynan qoldaý taýyp, naqty she­shim qabyldanbaı jatyr. Memlekettik organdardyń bul máselede bir júıege kele almaýy qıyndyq týǵyzdy. Mysaly, qandastarmen tikeleı jumys isteıtin Qazaqstan el­shilikteriniń bir bóligi «Qazaq kartasyn» qoldasa, keıbiri áli ustanymdaryn aıqyndaı almaı otyr.

«Qazaq kartasy» sheteldegi baýyr­lary­myzǵa Qazaqstan azamat­tarymen birdeı, saılaý jáne saılaný quqyǵynan bas­qa, el aýmaǵynda emin-erkin júrip-turýǵa, bıznespen aına­ly­sýyna, menshik ıesi bolýyna, zańdy túrde jumysqa tu­­rýyna, tegin bilim alýyna, medı­sı­na­lyq qyzmet júıesin qoldanýǵa tolyq múm­kindik berip, qandastarymyzdyń tarıhı Otanyna degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrady. Bul óz kezeginde elimizdiń ekonomıkasy men mádenıetiniń qarqyndy damýyna septigin tı­gizedi. Degenmen, Qazaqstanda shet­eldegi qandastarymyzdy qol­­daýǵa baılanysty saıası she­shimniń jetispeýshiligi seziledi.

Jalpy, shetelderdegi túrikter qonys­tanǵan memleketterdegi ozyq tehnologııa, aldyńǵy qatar­daǵy jańalyqtar men ıdeıalardy tarıhı Otanyna jetkizýge yntaly. Memleket tıimdi seriktestik retinde óz qandastaryna óndiris­ter ashyp, jetistikterdi engizý úshin yntalandyrý júıesin qalyp­tastyrǵan. Bul rette «tý­ys­­­qan eldiń ozyq tájirıbesin nege Qazaq­stan­ǵa engizbeske?» degen suraq týyndaıdy.

 

Maǵaýııa SARBASOV,

«Otandastar qory» KEAQ vıse-prezıdenti

 

Sońǵy jańalyqtar

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Jýrnalıst Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Aq jeleńdilerge alǵys aıtty

Rýhanııat • Búgin, 07:35

El áńgimelerin ekshegen

Rýhanııat • Búgin, 07:28

Tórt túlik kóbeıse, toqshylyq keledi

Ekonomıka • Búgin, 07:26

Tarıhta qalǵan indetter

Tarıh • Búgin, 07:22

Nesıe tóleýdi toqtata turý tártibi

Ekonomıka • Búgin, 07:21

Onlaın oıynda jeńildi

Hokkeı • Búgin, 07:15

Uqsas jańalyqtar