Parlament • 12 Naýryz, 2020

О́zekti máseleler qamtylǵan qujattar talqylandy

11 retkórsetildi

Májilis tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen palatanyń jalpy otyrysy ótti. Onda Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly zań jobasy jumysqa alynyp, birqatar qujat talqylandy.

Eń aldymen depýtattar Ashat Daýylbaevtyń Konstıtýsııalyq Keńestiń múshesi qyzmetine ta­ǵaıyndalýyn daýysqa saldy. Májilis Tóraǵasy óz ke­ze­ginde A.Daýylbaevtyń Kons­tı­tý­sııalyq Keńestegi ókilettik mer­ziminiń aıaqtalýyna baılanys­ty ony qaıta taǵaıyndaý úshin kandıdatýrasy usynylyp otyr­ǵanyn aıtyp ótti. Nátı­je­sinde, Ashat Daýylbaevty Kons­tı­týsııalyq Keńes múshesi qyz­metine taǵaıyndaý týraly qaýly qabyldandy.

Odan keıin «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnama­lyq aktilerine shetel valıýta­syn­daǵy ıpotekalyq qaryzdar jáne kórsetiletin tólem qy­z­met­teri naryǵynyń sýbekti­lerin retteýdi jetildirý másele­leri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy boıynsha qorytyndy ázirleý jóninde Májilistegi Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy Gúljan Qaraqusovanyń baıandamasy tyńdaldy. Sonymen qatar Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń tóraǵasy Nurtaı Sabılıanov «Qazaqstan Respýblıkasynyń keı­bir zańnamalyq aktilerine aýyl­dyq eldi mekenderde ınter­nettiń qoljetimdiligin qamta­masyz etý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy bo­ıynsha qorytyndy ázirleý jó­ninde baıandama oqydy. Depýtattar daýysqa salyp, zań jobalarynyń qorytyndysyn ázirleý jóninde sheshim qabyldady.

Al Áleýmettik-mádenı damý ko­mıtetiniń tóraǵasy Gúlshara Ábdiqalyqova «Ardagerler týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń jobasy týraly baıandamasynda basqa memleketterdiń aýmaǵynda jaýyngerlik qımyl­dar atqarǵan ardagerlerdi, Qazaq­stan Respýblıkasynyń beıbit­shilik pen qaýipsizdikti saqtaý jónindegi halyqaralyq mindet­temelerin oryndaǵan áskerı qyz­metshilermen birge jeke sanatqa bólýdi usyndy. Zań jobasynda ardagerler úshin áleýmettik qol­daýdyń birneshe sharasyn belgileý qarastyrylǵanyn, sonymen birge komıtet zań jobasyn jumysqa alýǵa ári ol boıynsha qorytyndyny 2020 jyldyń 24 maýsymyna deıin usynýǵa daıyn ekenin jetkizdi.

«Atalǵan zań jobasy qol­da­nys­taǵy zańnamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi kózdeıdi. Zań jobasynda ardagerler úshin birqatar áleýmettik quqyqtyq kepildik belgileý qarastyrylǵan. Osylaısha qujatta Sosıalıstik Eńbek Erlerine jáne úshinshi dárejeli Eńbek Dańqy orden­deriniń ıegerlerine 138,6 AEK-ke deıin arnaýly memlekettik jár­demaqy mólsherin arttyrý kóz­delgen. Sondaı-aq basqa memle­ket­terdiń aýmaǵynda bolǵan soǵys qımyldaryna qatysýshy ardagerlerge 6,19 AEK mólsherinde arnaýly memlekettik járdemaqy belgileý usynylady», dedi Gúl­shara Ábdiqalyqova.

Odan ári depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly» zań jobasyn jumysqa aldy. Zań jobasyn tanys­tyrǵan Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵasy Nurlan Ábdirovtiń aıtýynsha, zań jobasy Memleket basshysynyń 2019 jylǵy 2 qyr­kúıektegi Joldaýyn oryndaý maqsatynda ázirlengen. Qujattyń negizgi maqsaty – azamattardyń beıbit jáne qarýsyz jınalýǵa, jınalystar, mıtıngiler men demonstrasııalar, sherýler men pıketter ótkizýge konstıtýsııalyq quqyqtaryn iske asyrý, sondaı-aq eldi mekenderdegi arnaıy oryndardy anyqtaý. Ol komıtettiń zań jobasyn jumysqa alýǵa jáne ol boıynsha 2020 jylǵy 27 qarashaǵa deıingi merzimde qory­tyndy ázirleýge daıyn ekenin málimdedi.

Sondaı-aq otyrys bary­syn­da Ákimshilik rásimdik-pro­sestik kodeksiniń jobasy birin­shi oqylymda maquldandy. Ádi­let mınıstri Marat Beketaev jarııalyq, quqyqtyq daýlardy sheshý máselesi áli de sheshimin tappaǵanyn eskerte kele, búginde jarııa-quqyqtyq daýlar, ásirese azamat pen memlekettik apparat máselelerinde taraptardyń teń­sizdigi jáne azamattardyń múm­kindikteri memlekettik apparat resýrstarymen sáıkes kel­meıtinin aıtty. «Bul týraly Mem­leket basshysy Qazaqstan halqyna Joldaýynda atap ótti. Osyǵan baılanysty Prezıdent ákimshilik ádilet qurylymyn engizý qajettigin belgiledi. Osy mindetterdi sheshý úshin Ádilet mınıstrligi Joǵarǵy sotpen birlesip, Ákimshilik rásimdik-prosestik kodeksiniń jobasyn ázirledi. Kodeks jobasy birneshe maqsatty kózdeıdi. Birinshiden, azamattarǵa basqarýshylyq sheshimderdi qabyldaý prosesine belsendi qatysýǵa múmkindik beretin kepildikter jıyntyǵyn bekitý eskerilgen. Ekinshiden, joǵary turǵan organ men sotta bılik organdary daýlardy qaraý kezinde azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń tıimdi tetikterin belgileý qarastyrylǵan. Bılik ókilettigin tek memlekettik organdar ǵana emes, ózge de tulǵalar júzege asyratynyn eskere otyryp, «ákimshilik organ» uǵymyn bekitý usynylady. Kodekstiń jobasynda mindetti túrde daýlardyń sotqa deıingi shaǵymdaný ınstıtýty engiziledi. Alaıda bul salyq jáne keden daýlaryna taralmaıdy. Shaǵymdy qaraý boıynsha is júrgizý jedeldetilgen tártippen, 15 kúnge deıin ótedi. Atalǵan ıns­tıtýt azamattardyń máselelerin tez sheshýge, ýaqytty únemdeýge jáne sot shyǵystaryn azaıtýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar Sot aktileriniń oryndalýyna sot baqylaý ınstıtýty engiziledi», dedi Marat Beketaev.

Otyrysta «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik qyzmet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqy­­lymda maquldandy. Bul jónin­de Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraıymy Anar Ja­ıylǵanova baıandama ja­sa­dy. Atalǵan zań jobasy negi­zinde aýyldarǵa bilik­ti maman­dardy tartýdyń jańa tetik­teri tanystyrylyp, Mem­leket­tik qyzmetshilerge arnal­ǵan konkýrstyq rásimder 14 kún­ge qysqartylatyny málim boldy. Sonymen qatar memle­ket­tik qyzmettegi  sybaılas jem­qor­lyq máselesi de nazardan tys qalmady. «Sybaılas jem­qor­lyq quqyq buzýshylyq nemese memlekettik qyzmetke kir kelti­retin teris qylyq jasaǵany úshin jaýap­ker­shiligi qaralatyn adamdardy basqa memlekettik qyzmetke aýysýyna baılanysty jumystan bosatýǵa tyıym salý usynylady. Osyndaı shekteýler quqyq buzýshylyq jasaǵan adamdardy jaýapkershilikten bosatýdyń jolyn kesý úshin qol­danystaǵy zańda óz erki boıynsha jumystan bosatý da qa­ras­tyrylǵan», dedi A.Jaıylǵanova.

Sondaı-aq «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine atom energııasyn paı­dalaný salasyndaǵy aza­mat­tyq-quqyqtyq jaýaptylyq máseleleri boıynsha ózgeris pen tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy maquldandy. Zań jobasyn tanystyrǵan Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev ıadrolyq zalal keltirgeni úshin azamattyq-quqyqtyq jaýapkershilik máse­lesin de qozǵady. Onyń sózine qaraǵanda, búgingi tańda Qazaq­standa zańnamalyq deńgeıde 1997 jylǵy Vena konvensııasynyń erejelerin qoldaný sharttary reglamenttelmegen.

 «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kóshi-qon prosesterin retteý má­seleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasynyń ekinshi oqylymy ótti. Baıandama jasaǵan Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń múshesi Káribaı Musyrman  «oralman» sóziniń ornyna, aldaǵy ýaqytta «qandas» ataýy qoldanylatynyn aıtty.

Talqylaý barysynda depýtattar tarapynan aıtylǵan pikirler eskerile otyryp, zań jobasy odan ári jetildirilmek. Zań jobasymen 9 kodekske jáne 21 zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kózdelip otyr.

 

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar