Ekonomıka • 16 Naýryz, 2020

Qazaqstanda 10 mln tonnadan astam astyq bar – Saparhan Omarov

172 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Parlament Májilisindegi Úkimet saǵaty barysynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Saparhan Omarov depýtattarǵa 2019 jyly agrarlyq salany damytýdyń negizgi qorytyndylary týraly baıandady. Bul týraly mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti habarlady.

Qazaqstanda 10 mln tonnadan astam astyq bar – Saparhan Omarov

Baıandamada aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemi ótken jyly 0,9%-ǵa ósip, 5,2 trln teńgeni quraǵan. Bul rette mal sharýashylyǵy ónimderiniń óndirisi 4%-ǵa arttyp, al ósimdik sharýashylyǵynda qolaısyz aýa raıyna baılanysty 1,7%-ǵa tómendedi.

Aýyl sharýashylyǵynda ınvestısııa 41%-ǵa artyp, 501,6 mlrd teńgeni qurady.

AО́K óniminiń eksporty 6,4%-ǵa artyp, 3,3 mlrd AQSh dollaryn qurady.

Egin jınaý qorytyndysy boıynsha 17,4 mln tonna astyq jınaldy, bul - 2018 jylǵa qaraǵanda 14%-ǵa az.

Búginde Qazaqstanda 10,2 mln tonna astyq bar, onyń ishinde 8 mln tonna bıdaı. Sonymen qatar 1 shildege deıin astyqty ishki tutyný shamamen 5,8 mln tonnany, onyń ishinde bıdaı – 3,8 mln tonna. Sondyqtan eksporttyq áleýet 3,1 mln tonna astyq bolsa, onyń ishinde bıdaı – 2,7 mln tonna. О́tpeli qaldyq shamamen 1,3 mln tonna.

«Osylaısha, eldegi bar «astyq» - halyqty qamtamasyz etýge, tuqymdyq jáne jemdik qorlardy qalyptastyrý úshin jetkilikti. Sonymen qatar Azyq-túlik kelisim shart korporasııasy 604 myń tonna kórsetkishinen tómendemeıtin astyq qoryn jınady. Jalpy, ósimdik sharýashylyǵynda egis alqaptaryn ártaraptandyrý úshin júrgizilip jatqan saıasat oń nátıjesin berýde» dedi Saparhan Omarov.

9 jyl ishinde júrgizilgen jumys nátıjesinde maıly daqyldardyń óndirisi 1,6 esege artyp, 3 mln tonnany quraǵan. Kókónis-baqsha daqyldaryn jıym-terimi 33%-ǵa (260 myń tonnadan astam), kartop – 4,7%-ǵa (193 myń tonna) ósti.

Mınıstrdiń aıtýynsha, etti mal sharýashylyǵynda da ósim baıqalýda. О́tken jyly et óndirisi 5,8%-ǵa artyp, 1,1 mln tonnany qurady.

Et óndirisiniń ósýi – aýyl sharýashylyǵy janýarlary sanynyń ósýimen baılanysty. Sońǵy 5 jylda iri qara mal basy 7,4 mln (23,3%-ǵa) basqa deıin ósip, al usaq mal basy 19,1 mln (+6,6%) basty, jylqy – 2,8 mln (+ 45,8%).  basty qurady. Bul rette, salanyń qurylymy aıtarlyqtaı ózgerdi, mysaly 2014 jyly uıymdastyrylǵan sharýashylyqtardaǵy iri qara mal basynyń úlesi 35%–dy qurasa, qazir 45%-ǵa jýyq.

Elimiz etpen qamtamasyz etý 85%-ǵa qamtamasyz etilgen. Bul rette sıyr, qoı, jylqy jáne shoshqa eti boıynsha ımport úlesi – 5%-dan aspaıdy. Sheteldik et tek muzdatylǵan túrde alyp kelinedi jáne et óńdeý ónerkásibinjde qoldanylady.

Qazaqstanda qus eti boıynsha ımportqa táýeldilik bar. Ishki tutynýdaǵy ımport úlesi 44,7%-dy quraıdy. Qus sharýashylyǵynda et baǵytyn damytý úshin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi 2024 jylǵa qaraı otandyq qus etimen 100% qamtamasyz etý deńgeıine shyǵý úshin yntalandyrý sharalaryn qabyldaýda.

Sondaı-aq mınıstr jekelegen fermerlik qoǵamdastyqtardy tolǵandyratyn AО́K-ni sýbsıdııalaý erejelerindegi ózgeristerge toqtaldy.

Saparhan Omarov barlyq ózgerister 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan AО́K damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes júzege asyrylatynyn atap ótti. Bul qujatta bastapqyda 2019 jyldan bastap ósimdik sharýashylyǵynda, 2020 jyldan bastap mal sharýashylyǵynda erekshe sýbsıdııalardy toqtatý kózdelgenin aıta ketý kerek.

Budan bylaı ósimdik sharýashylyǵynda tuqymdardyń, tyńaıtqyshtardyń, ósimdikterdi qorǵaý quraldarynyń qunyn arzandatýǵa, sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń parkin jańartýǵa, AО́K salasyndaǵy jańa kásiporyndardy jańǵyrtýǵa jáne qurýǵa, onyń ishinde ımportty almastyrý máselesin sheshýge baǵyttalǵan ınvestsýbsıdııalardy arttyrýǵa kómektesetin «bazalyq» sýbsıdııalar basymdyqqa ıe bolady.

Sondaı-aq mınıstr aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý sektoryn damytýǵa baǵyttalǵan sharalar týraly habarlady. Qaıta óńdeýshilerdi «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy aıasynda qoljetimdi aınalym qarajatymen qamtamasyz etý, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine shıkizatty qaıta óńdeýge tapsyrý túrinde yntalandyrý sýbsıdııalary kiredi.

Sonymen qatar Saparhan Omarov mektep, balabaqsha, aýrýhana, ásker jáne basqa da memlekettik jáne kvazımemlekettik uıymdarǵa «otandyq ónimdi» alýǵa talap qoıý jospary baryn málimdedi.

«Otandyq óndirýshilerdi qoldaý jáne durys tamaqtaný men salaýatty ult qalyptastyrý úshin «Mektep almasy», «Mektep súti», «Mektep baly» sııaqty baǵdarlamalardy engizý qajet» dep tolyqtyrdy Aýyl sharýashylyǵy mınıstri.