Ekonomıka • 17 Naýryz, 2020

Qazaqstannyń qarjy júıesindegi jaǵdaı turaqty – M.Ábilqasymova

26 retkórsetildi

Bul týraly Úkimet otyrysynda Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova aıtty.

Tótenshe jaǵdaıdyń engizilýine jáne álemdik qarjy naryqtaryndaǵy ahýaldyń ózgerýine, halyq pen bıznestiń qaryz júktemesiniń ósýine jol bermeýge baılanysty prýdensııalyq retteýdiń ýaqytsha sharalary týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova baıandady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Q. Toqaevtyń bıyl 13 naýryzda jedel shtabtyń otyrysynda bergen tapsyrmalaryn iske asyrý sheńberinde, tótenshe jaǵdaı rejıminiń áserin jumsartý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi Ulttyq Bankpen birlesip, qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn jáne qarjylyq qyzmetterdi tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etý boıynsha sharalar keshenin ázirledi. 

M. Ábilqasymovanyń aıtýynsha, birinshi shara qarjy júıesiniń turaqtylyǵyna baǵyttalǵan. «Qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń qarjy júıesindegi jaǵdaı turaqty. Shoǵyrlandyrylǵan negizde ekinshi deńgeıdegi bankterdiń úzdiksiz qyzmetti qamtamasyz etý jáne banktik qyzmetterdiń tolyq tizbesin kórsetý úshin menshikti kapıtaly men ótimdiliginiń edáýir qory bar. Bankterdiń salymshylary úshin táýekelder joq. Aktıvter sapasyn táýelsiz baǵalaý nátıjeleri boıynsha retteýshilik mınımýmǵa qatysty k1 kapıtaly jetkiliktiliginiń asyp ketýi túzetýlerdi eskere otyryp 70%-dy quraıdy. Agenttik bankterdiń taýar jáne qarjy naryqtaryndaǵy áleýetti kúızelisterge ornyqtylyǵyn anyqtaý úshin júıelik deńgeıde jáne bankter boıynsha jeke alǵanda bank júıesin stress-testileý jumysyn júrgizýde», — dep habarlady qarjy retteýshisiniń basshysy.

Bıylǵy 30 naýryzǵa deıin aktıvterdiń sapasyn táýelsiz baǵalaý nátıjeleri boıynsha bankterdiń túzetý is-qımyl josparlary qabyldanady. Bul rette, ózgergen ekonomıkalyq jaǵdaılardy nazarǵa ala otyryp, 2020 jylǵy 1 qazanǵa deıin provızııalardy esepteý tásilderin qatańdatatyn birqatar retteýshilik sharalardy engizý keıinge qaldyrylady.

«Bıylǵy 1 sáýir – 1 qazan aralyǵynda Qazaqstan bıznesin kredıtteý deńgeıin tómendetýdi boldyrmaýǵa baǵyttalǵan prýdensııalyq retteýdiń ýaqytsha sharalary qabyldanatyn bolady. Bul retteý sharalarynyń kontrsıkldyq sıpaty bar jáne olar bankterdiń kapıtaly men ótimdiligine qysymdy tómendetýge baǵyttalǵan», — dep atap ótti M. Ábilqasymova.

Ol úshin Agenttik bıznesti qoldaýdyń, memlekettik-jekeshelik áriptestiktiń memlekettik baǵdarlamalary sheńberinde jobalardy qarjylandyrǵan kezde turaqty kepilder tizbesin keńeıtedi jáne ShOB, MJÁ kredıtteri jáne sındıkattalǵan kredıtter boıynsha tómendetilgen táýekel-saralaýdy engizedi. Sonymen qatar tótenshe jaǵdaıdyń engizilýine baılanysty qaryz boıynsha tólemdi keıinge shegerý retteýshilik talaptar boıynsha qunsyzdaný men provızııalaýdy talap etpeıdi.

Bul normalardy qoldaný ekonomıkany kredıtteý úshin 168 mlrd teńge mólsherinde menshikti kapıtaldy qosymsha bosatýǵa múmkindik beredi.

«Bankterdiń ótimdiligin saqtaý jáne turaqty qorlandyrýyn qoldaý úshin ótimdiligi joǵary dep tanylatyn aktıvter tizbesi keńeıtiledi. Sonymen birge bankterdiń valıýtalyq táýekelderin tómendetý úshin uzaq valıýtalyq pozısııa lımıti jáne netto-valıýtalyq pozısııa lımıti tómendetiledi. Qor jáne saqtandyrý naryqtarynyń sýbektileri úshin táýekel-saralaý koeffısıentteri tómendetiledi. NQA-ǵa tıisti túzetýler daıyndaldy jáne bıylǵy 30 naýryzdan bastap qoldanysqa engiziledi», — dep túsindirdi M. Ábilqasymova.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Q. Toqaevtyń Úkimettiń bıylǵy 24 qańtardaǵy keńeıtilgen otyrysynda bergen, kepilsiz tutynýshylyq kredıtteýdiń shamadan tys ósýine jol bermeý boıynsha tapsyrmasyn iske asyrý sheńberinde, tótenshe jaǵdaı kezeńinde jáne budan ári zańnamalyq deńgeıde jeke tulǵalardyń barlyq kepilsiz tutynýshylyq qaryzdary boıynsha 90 kúnnen astam merzimi ótken kezde syıaqy esepteýge tyıym salý engiziledi.

«Jeke tulǵalardyń kredıttik tarıhyn qalpyna keltirý úshin, 50%-dan astam merzimi ótken bereshekti 12 aıda ótegen jáne mindettemelerdi keıinnen oryndaǵan jaǵdaıda qaryz alýshy úshin jaǵymsyz kredıttik tarıhty túzetý boıynsha múmkindik kózdeledi», — dep habarlady M. Ábilqasymova.

Agenttik ekinshi deńgeıdegi banktermen jáne kredıt naryǵynyń basqa da sýbektilerimen, sondaı-aq «Qazaqstan qarjygerleriniń qaýymdastyǵy» ZTB-men birlesip mynadaı sharalar qabyldaýdy usynady.

«Birinshiden, Azamattyq kodekstiń 359-babyna sáıkes kredıt boıynsha mindettemesin oryndamaǵan qaryz alýshy boı bermeıtin kúsh mán-jaılary, ıaǵnı tótenshe jáne toıtarýǵa bolmaıtyn mán-jaılar bolǵan kezde múliktik jaýapkershilik atqarmaıdy. Mundaı mán-jaılarǵa tótenshe jaǵdaı rejıminiń engizilýi jatady», — dep habarlady ol.

Soǵan baılanysty, jeke jáne zańdy tulǵalardyń qaryzdary men mıkrokredıtteri boıynsha tólemder merziminiń ótýi tótenshe jaǵdaıdyń engizilýine baılanysty týyndaǵan kezde aıyppuldar men ósimpuldar eseptelmeýge tıis. Bul norma jeke jáne zańdy tulǵalarǵa bankter ǵana emes, lombardtardy jáne kredıttik seriktestikterdi, sondaı-aq qaryz beretin barlyq kredıtorlardy qosa alǵanda, barlyq mıkroqarjy uıymdary bergen qaryzdarǵa qoldanylatyn bolady.

Ekinshiden, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 34-babynyń 3-tarmaǵyna jáne «Mıkroqarjylyq qyzmet týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 3-babynyń 6-tarmaǵyna sáıkes kredıtorlar shart talaptaryn qaryz alýshy úshin jaqsartqan jaǵdaıda olardy birjaqty tártippen ózgertýge quqyly.

«Osyǵan oraı, bankter jáne mıkroqarjy uıymdary tótenshe jaǵdaıdyń engizilýine baılanysty qarjylyq jaǵdaıy nasharlaǵan dara kásipkerler men shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine negizgi borysh pen syıaqyny qosa alǵanda, tólemder merzimin 90 kúnge deıingi merzimge keıinge qaldyrý jumysyn júrgizýge tıis», — dep qorytyndylady M. Ábilqasymova.

Budan ózge, bankter men kredıt naryǵynyń basqa da sýbektileri atalǵan sharalardy halyq pen bızneske qolaıly bolý úshin barynsha qashyqtan qatynas jasaý nysanynda iske asyrý úshin qaryz alýshylarmen ózara is-qımyl jasaýdyń tártibi men tetikterin aıqyndaıdy.

Agenttik Úkimetpen birlesip memlekettik baǵdarlamalar – Qarapaıym zattar ekonomıkasy jáne Bıznestiń jol kartasy-2020 sheńberinde ekonomıkany kredıtteýdi qoldaý sharalaryn pysyqtaýda. Agenttik qarjy naryǵyndaǵy ahýalǵa kúsheıtilgen monıtorıngti jalǵastyrady jáne kórsetilgen sharalardy iske asyrýǵa baqylaýdy qamtamasyz etedi. 

Sońǵy jańalyqtar

Fýtbol: Para aldy dep aıyptalýda

Sport • Búgin, 09:38

Úkimet otyrysy ótip jatyr

Úkimet • Búgin, 09:20

Kómek alý ońtaılandyrylady

Saıasat • Búgin, 08:25

Infeksııanyń taralý qarqyny tómendedi

Koronavırýs • Búgin, 08:05

Senimge serpin bergen málimdeme

Qoǵam • Búgin, 08:02

Alǵashqy vırtýaldy sot otyrysy

Saıasat • Búgin, 08:00

Ár azamat atsalysýy tıis

Rýhanııat • Búgin, 08:00

Koreıadan kelgen qyz

Rýhanııat • Búgin, 07:50

Irkilis bolmaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:45

Balalarymdy saǵynsam da...

Medısına • Búgin, 07:45

Qaýipti indetpen qalaı kúresýde?

Aımaqtar • Búgin, 07:45

Jemqorlyqpen kúres jalǵasyn tabýda

Saıasat • Búgin, 07:40

Apatpen oınamaıyq, oılanaıyq aǵaıyn...

Rýhanııat • Búgin, 07:40

Jeńildetilgen nesıe jetken joq

Ekonomıka • Búgin, 07:38

Kıdim kamzol

Rýhanııat • Búgin, 07:35

Daǵdarys daýylyna tosqaýyl

Ekonomıka • Búgin, 07:35

Fermerler ýaqytpen sanaspaıdy

Saıasat • Búgin, 07:35

Tótenshe toqsan

Qoǵam • Búgin, 07:30

El ekonomıkasy eleýsiz qalmaıdy

Saıasat • Búgin, 07:30

Sý tasqyny bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 07:28

Jumys isteý úshin qajetti jabdyqtar

Aımaqtar • Búgin, 07:27

Halyqtyń birtutastyǵy

Tanym • Búgin, 07:16

Pálsapa – Bekzat sana

Rýhanııat • Búgin, 07:15

Daladaǵy dúbirge daıyn

Aımaqtar • Búgin, 07:15

Baǵany turaqtandyrýda oń nátıje bar

Ekonomıka • Búgin, 07:13

Uqsas jańalyqtar