Elbasy • 19 Naýryz, 2020

Tulǵa. Dáýir. Sabaqtastyq

205 retkórsetildi

2019 jyldyń 19 naýryzy Qazaq­stan halqy men barsha álemdik qo­ǵamdastyq ómirine asa bir ma­ńyzdy jáne este qalarlyq kún bolyp endi.

Bárimizge belgili, 1991 jylǵy 1 jel­toq­sannan bastap táýelsiz­diktiń ár jyl­dary ótken barlyq búkilhalyqtyq tike­leı saılaýlarda qazaqstandyqtar turaq­tylyq pen saıası-ekonomıkalyq damýdy tańdap, daýystaryn túgeldeı Nursultan Ábishuly Nazarbaevqa berdi. Osy arada, árbir saılaýshy óz daýysyn Nursultan Ábish­ulynyń memlekettiń damýy úshin, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý úshin atqarǵan isteriniń nátıjelerine qarap bergenin atap ótý kerek. Al Elbasymyz úshin týǵan halqynyń senimi oǵan tolassyz kúsh-qýat, onyń tyń ıdeıalarynyń dúnıege kelýine shabyt bergeni sózsiz.

Táýelsizdik jyldary ishinde Qazaqstan Elbasynyń kóregen basshylyǵynyń arqasynda kedeı­lik pen alasapyrandy eń­serip, turaqtylyq pen gúldenýge qaraı buryn-sońdy tarıhta bolmaǵan teńdessiz qadam jasady. Tuńǵysh Prezıdent Nur­sultan Nazarbaev beıbitshilik pen tynyshtyqtyń, ulttyq birlik pen qoǵam­dyq kelisim­niń myzǵymas negizin qalady. Elbasynyń aı­ryq­sha kúsh-jigeri men kósh­bas­shylyǵynyń arqasynda jańa memleket qurylyp, elimizdiń bas qalasynyń negizin qalaýshysy ári bas sáýletshisi Elbasynyń esimimen atalýǵa laıyqty jańa elorda salyndy. Eń bastysy, Tuń­ǵysh Prezıdentimiz tutas memle­kettiń jań­ǵyrýy jolynda tabysqa umtylǵan sapa­lyq turǵydan jańa ulttyń negizin qalyp­tas­tyrdy. Iаǵnı osy jyldary El men El­basy egiz uǵym bolyp ketti.

Osyndaı turaqty qalyptas­qan ahýalǵa sáıkes Tuńǵysh Prezı­denti­miz kezekti saılaýǵa túsem dep sheshim qabyldasa, sóz joq aıqyn jeńiske jeter edi. Degenmen osy­dan týra bir jyl buryn, Qazaq memle­ket­tiginiń negizin qalaý­shy ULY TULǴA, Qazaq­stan Respýb­lıkasynyń Tuń­ǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev álemde teńdesi joq tarıhı sheshim qabyldady. Elbasymyz óz er­kimen Memleket basshysy óki­lettigin toqtatty.

Bul rette Elbasy ádettegideı saıası salı­qalylyǵy men parasat­ty­lyǵyn kór­setti. Ol memleket damýyndaǵy sabaq­tas­tyq pen turaqtylyq jáne birizdi­liktiń stra­tegııalyq qaǵıdattarynan aı­ny­­maı­tyndyǵyn dáleldedi.

N.Á.Nazarbaev 2019 jylǵy 19 naý­ryz­da jarııalaǵan Qazaqstan halqyna Ún­deýinde «Osy jyldarda ótken barlyq saı­laýlarda sizder maǵan senim artyp, basta­malaryma qoldaý bildirdińizder. Maǵan uly halqyma, týǵan jerime qyz­met etý baqyty buıyrdy. Bar­shańyzǵa – hal­qyma zor rızashy­lyǵymdy bildirip, basym­dy ıemin. Osyndaı qoldaýdyń arqa­synda sizderdiń senimderińizdi aqtaý úshin men bar kúsh-jigerimdi, densaý­ly­ǵym­dy, ýaqytymdy aıamaı adal qyzmet ettim», degen bolatyn.

Iá, alysqa barmaı-aq, burynǵy Keńes Odaǵynyń quramynda bolǵan res­pýb­lıkalardyń táýel­sizdik alǵannan keıin­gi damý tarıhyna kóz júgirtsek, olardy bas­qarǵan birinshi basshylardyń keıbi­reý­­­­leri bir prezıdenttik merzimniń ózin to­lyq atqara almaı, memleketti damý joly­na bastamaq túgili, eldi biriktirýdiń or­ny­na alaýyzdyq týǵyzyp, arty iri qaq­­ty­ǵys­tarǵa, daǵdarystarǵa ákep soq­qanyn jaqsy bilemiz.

Al Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­­zı­denti Nursultan Nazar­baev ulttyq rýhty oıatyp, memleket­tili­gimizdi jańǵyrtyp qana qoı­maı álemdegi qordalanǵan jahandyq máselelerdi sheshýge de aýqymdy úlesin qosty. Kez kelgen memleket basshysyna bir prezıdenttik merzimdegi qyz­met­tiń ózi aıtarlyqtaı salmaq salary sózsiz. Táýelsiz Qazaqstan atty jasampazdyqtyń uly je­misin álemge jáne bolashaq ur­paqqa usyna alǵan Nursultan Ábishulynyń otyz jylǵa jýyq merzimdi qamtıtyn Uly dáýiri ońaı boldy dep aıta almaımyz. Osy kezeńniń Tuńǵysh Prezı­dent úshin qandaı bolǵanyn onyń «Táýelsizdik dáýiri» atty kita­byndaǵy myna joldar dálme-dál sıpattaıdy: «Táýelsizdik dáýiri degenimiz – ulttyń buryn ótýi múm­kin emesteı kórinetin shyńyraýdyń shetindegi taýdyń qaterli soqpaǵymen júr­genmen birdeı qubylys. Alaıda biz ony da baǵyndyra aldyq. Osy jyldarda maǵan kóp nárseni óz kózimmen kórý­ge týra keldi. Qaýyrt jumysqa toly sol kún­derdiń barsha aýyrtpalyǵy men tol­­qy­nystaryn, uıqysyz túnderdi sana­ma­laý da múmkin emes. Men tutas mem­leket­terdiń taǵdyryna áser etetin nemese kúni búginge deıin yqpal-kúshin burynǵysha álsiretpeı ustap kele jatqan sańlaq saıasatkerlermen de, qazirgi álemniń bolmysyna tikeleı yqpaly bar sheshimder qabyldaǵan adamdarmen de kóp kezdestim». Osy arada, Nursultan Nazar­baevtyń bes ret halyqtyń nyq senimine ıe bolyp, Qazaq elin qurý jolynda kúsh-jigerin, densaýlyǵyn, ýaqytyn aıamaı adal qyzmet etýi – Elbasy fenomeniniń, memleketshil tulǵa bolýdyń jarqyn kórinisi desek qatelespespiz.

Eger tereńirek oılanyp qara­saq, Qazaq­­­stannyń Tuńǵysh Pre­zıdenti – Elba­sy­myz Nur­sultan Nazarbaev elimizdi basqar­­­ǵan 30 jyl – Áz Táýke bılik etken boz­tor­­ǵaı jumyrt­qalaǵan mamyrajaı zaman ispetti.

Bul taǵdyrly sheshim – jahan­dyq deń­geıde, tarıhı aýqymda ta­nylǵan saıası qaı­­­rat­­kerdiń kemeń­gerligi men parasat­ty­ly­­­ǵyn álemge taǵy da tanytty, moıyn­datty.

Qazaqstandyq qoǵam ómiriniń osy bir tarıhı sátindegi kóptegen pikirler men hat­tarda jáne joldaýlarda Qazaqstan Res­p­ýb­lıka­synyń Tuńǵysh Prezıdenti – El­b­asy N.Á.Nazarbaevtyń myq­ty jáne kór­­keı­­gen memleket qurýdaǵy róli sózsiz atap ótiledi. Keıbir hattarǵa toqtala ketsek.

Reseı Federasııasynyń Pre­zı­denti Vladı­mır Pýtın «...Ja­qynda Nursultan Ábish­uly­nyń taǵy bir qasıetin baıqadym. Ol keıbir naqty jaǵdaılarda óte sezim­tal bolýy múmkin. Demek, ol adamı qa­sıet­terin joǵaltpaǵany. Bul men úshin óte mańyzdy, óıt­keni osy qasıet – adam­nyń asa bir jaqsy qasıeti. Ol adal da ádil. Keıbir máselelerdi talqylaǵanda, árdaıym qarapaıym adamdarǵa bul qalaı tıedi dep oılap turady. Bul jeke adamǵa, qarapaıym otbasylar ómirine qalaı áser etedi? Solardyń ornyna ózin, óziniń jaqyndaryn qoıyp kórip baryp, sheshim qabyldaıdy. Ol – óz halqynyń bir bóligi. Qazaqstan úshin Nursultan Nazarbaev – tarıhı biregeı tulǵa», dese, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń tóraǵasy Sı Szınpın bylaı dep jazady: «Sizdi Qazaqstannyń negizin qalaýshy tulǵa jáne barsha Qazaq­stan halqynyń qoldaýyna ıe bolǵan Ult kóshbasshysy retin­de bilemiz. 30 jyl ishinde Qazaq­stan halqy Sizdiń basshylyǵy­ńyz­ben kóptegen qıyn­shylyqty eńserip, táýelsiz, demo­kratııalyq, órken­degen, baı ári qýatty Qazaq­stan Respýblıkasyn qura bildi. Al­daǵy ýaqytta da Qazaqstannyń Siz aı­qyn­dap bergen saıası baǵyt­ty ustanyp, jańa tabystarǵa jete­tinine, sondaı-aq qar­qyndy damı túsetinine senimdimin».

Amerıka Qurama Shtattary­nyń Pre­zıdenti Donald Tramp hat arqyly Elba­synyń eńbegin joǵary baǵalap, oǵan qoldaý bildiredi: «Sizdiń elińiz úshin asa mańyzdy tarıhı sátpen qut­tyqtaımyn. Siz bas­qarǵan 30 jyl­ǵa jýyq ýaqyt­tyń ishinde el­ge mol mura qal­dyr­dyńyz jáne bı­lik tranzıtin konstıtýsııalyq prose­dýra­larǵa saı júzege asyrý sheshimińizge qol­daý bildiremin. Sizdiń ótken jyl­ǵy Aq úıge sa­paryńyz AQSh pen Qazaq­stan arasyn­daǵy ynty­maq­tastyqty tereń­detýge baǵyttalǵan naqty qadam boldy».

Bul sózderdiń ádil aıtylǵan­dyǵy­na kúmán joq jáne ol N.Á.Nazarbaev Pre­zı­dent bolǵan jyldardaǵy barlyq mem­leket­tik qurylys úderisterinde naqty kórinis tabady.

Bir jyl ótse de qazaqstandyq­tardyń ár­qaısysy joǵaryda atal­ǵan tarıhı she­shimdi ózderine tikeleı qatysty asa ma­ńyzdy oqıǵa retinde qabyldap, shynaıy rıza­­shylyq sezimderin bildirýde. Elba­sy­na degen otan­dastarymyzdyń bil­dirip jatqan aqjarma tilek­terin sózben aıtyp jetkizý múmkin emes. Osynaý tarıhı sheshimniń Qazaq­stan úshin ǵana emes álemdik saıasat úshin mańyzdylyǵy jyl ótken saıyn keńeıe bereri anyq. Olaı deıtinimiz, Qazaqstandaǵy beıbit tranzıt úderisi tájirıbesin qazirdiń ózinde kórshi memleketter tarapynan qoldaný qyzyǵý­shylyǵy bar ekeni baıqalýda.

Al ekinshi jaǵynan, kóp jyldar boıy taǵdyryn senip tapsyryp kelgen saıası tulǵanyń óz erkimen Memleket bas­shy­sy laýazymynan bas tartýy týraly úndeýi qazaqstandyqtar úshin bel­gili bir deńgeıde qorqynysh sezimin tý­dyr­ǵanyn atap ótkimiz keledi. Jeke basy­nyń, urpa­ǵy­nyń bolashaǵyn Tuńǵysh Pre­zı­dent­pen baılanystyryp otyrǵan el tur­ǵyn­daryn da túsinýge bolatyn edi. Osy jaǵ­daıdy aldyn-ala eskergen Elbasymyz 19 naý­ryzdaǵy Úndeýinde «Qazaq­standaǵy bılik sabaqtastyǵy konstıtýsııalyq turǵy­dan ret­telgen. Prezıdenttiń ókilettigi merzi­minen buryn toqtatylǵan jaǵdaıda onyń ókilettigi qalǵan merzimi aıaqtalǵanǵa deıin Senat tóraǵasyna beriledi. Sodan keıin jańa Prezıdent saılaýy bolady», dep osydan shırek ǵasyr buryn ózi bastamashy bolyp qabyldanǵan Ata Zańymyzǵa súıenip, kóptiń kókeıinde júrgen kúdikti seıiltti.

Sonymen qatar Nur Otan partııa­­sy­nyń kezekten tys HIH sezinde partııa Lıderi Nursul­tan Nazarbaev partııa atynan Qazaq­stan Respýblıkasy Prezıdenti­niń aldaǵy saılaýyna qatysý úshin Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev­tyń kandıdatýrasyn usyn­dy. Osy sezde Elbasy Qasym-Jomart Toqaevty Qazaqstandy bas­qarýǵa laıyqty azamat ekenin, onyń dıp­lomatııalyq tájirıbesi, Birikken Ulttar Uıymy Bas hat­shysynyń orynbasary retin­degi qyzmeti osy jahandyq qury­lymda joǵary baǵalanǵanyn atap ótken bolatyn. Sondaı-aq Nursultan Ábishuly Nazarbaev dıplomatııalyq jetis­tikterimen qatar onyń memlekettik basqarý salasynda mol tájirıbe jına­ǵa­nyn, ıaǵnı el damýynyń eń kúrde­li kezeńinde Qazaqstan Úkimetin bas­qaryp, 1998 jylǵy Azııadaǵy qarjy daǵdary­synan keıin ekonomıkany qalpyna kelti­rýge Úkimet tóraǵasy retinde atsa­lys­­qa­nyn da aıtqan bolatyn.

Osy arada, Nursultan Nazar­baev óz ókilettiligin toqtatyp qana qoı­maı, táýel­sizdiktiń al­ǵashqy jyl­darynan bastap jetken jetistik­terdi ári qaraı jal­ǵas­ty­­ratyn sa­baq­tastyqtyń da negizin qalaǵ­anyn atap ótki­miz keledi. Ol elimizde bolyp jat­qan prosesterdiń bar­ly­ǵy­nan jan-jaqty habardar, bar­lyq jaǵdaıdy biletin bilikti de tá­jirıbeli memlekettik qaırat­ker Qasym-Jomart Toqaevty Qazaq­­standy álemdegi eń damy­ǵan 30 eldiń qatarynan qosý min­detin jal­ǵas­­tyratyn tulǵa retin­de usyn­dy. 2019 jylǵy 9 maý­sym kúni ótken saılaý Ult kósh­bas­­shy­sy tańdaýynyń durys­ty­ǵyn dá­leldep, Qazaqstan halqy Q.K.To­qaev­ty Prezıdent etip saılady.

Qazirgi ýaqytta Qasym-Jomart To­qaev­tyń Qazaqstan Res­pýb­­lıkasynyń saı­lanǵan Prezı­denti qyzmetine resmı kirisý rásimindegi aıtqan sózderiniń is júzinde júzege asyrylyp kele jatqandyǵyn atap ótkimiz keledi. Ol bylaı degen bolatyn: «... Aqıqatyn aıtýymyz kerek, bul saılaýda bizdiń azamattarymyz Elbasynyń strategııalyq baǵdaryn qoldap daýys berdi! Nursultan Ábishuly Nazarbaev búkil álem moıyndaǵan damý modelin jasady. Qazaqstannyń kók týyn dúnıe júziniń túkpir-túkpirinde jelbiretti. Osy kún­deri meniń atyma azamattary­myzdan kóptegen ótinish-tilek­ter kelip túsýde. Olardyń bárine ortaq bir ǵana tilek bar: Elba­symyzdyń jolyn, Strate­gııasyn saqtaý jáne ony odan ári nyǵaıtý. Shyn máninde, halyqtyń dál osyndaı ótinish-tilek aıtýy – zańdy, oryn­dy. Sebebi, qa­zirgi damyǵan Qazaq­stan – bul, eń al­dy­men, Elbasy­nyń arqasy. Elbasy – qazaq memle­ketiniń negizin qalaýshy uly tulǵa. Ol jahandyq deńgeıdegi memleket qaıratkeri. Álem tarıhyna dál osylaı jazyldy. Elbasynyń halqymyz úshin jáne álem qaýym­dastyǵy úshin sińirgen orasan zor eńbegin árqashan qurmetteý – bárimizge ortaq paryz».

Sondaı-aq Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqy­na arnalǵan Joldaýynda, mańyzdy basqo­sý­larda Elbasy saıasatynyń sabaq­tas­tyǵyn saqtap, júıeli refor­malar júr­gizý arqyly Táýelsiz­dik­tiń jetistikterin eselep, eli­miz­di damýdyń sapaly kezeńine shy­ǵa­ratynyn árdaıym aıtyp keledi.

Osydan túıer oı, Qazaqstan­nyń Tuń­ǵysh Prezıdenti aıqyn­dap bergen strate­gııalyq mindet­ter­di júzege asyrý odan ári jalǵasýda.

Sonymen qatar ótken jylǵy naý­ryzda jarııalaǵan tarıhı Úndeýinde El­­basymyz Qazaqstan halqyna «...óz­de­ri­­ń­izben birge bola­myn. Elimizdiń, hal­­qy­myzdyń qamy – meniń múddem bo­lyp qala beredi», degen bolatyn. Elba­sy­nyń osy sózderiniń normatıvtik-quqyqtyq negizi bar ekenin de atap ótkimiz keledi. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy týraly» Konstıtýsııalyq zańǵa sáıkes Tuńǵysh Prezıdentke, onyń biregeı tarıhı mıssııasyna oraı, Qazaqstan halqyna jáne memlekettik organdarǵa mindetti túrde qarastyrylýǵa tıis bastamalar joldaýǵa, Parlament aldynda, Úkimet otyrystarynda sóz sóıleýge, Qaýipsizdik Keńe­sin jáne Qazaqstan halqy Assamb­leıasyn bas­qarýǵa, Konstı­týsııa­lyq keńes qura­myna enýge ómirlik quqyq berilgen. Sonymen qatar Nur­sultan Ábishuly Nazarbaev eli­mizdegi eń iri saıası kúsh – Nur Otan par­­tııa­synyń Tóraǵasy bolyp tabylady.

Osy arada, Qazaqstan Respýb­lıka­syn­da Elbasymyz negizin qalaǵan prezı­dent­tik ınstıtýtpen qatar Tuńǵysh Pre­­zı­denti­miz­diń Elbasy retindegi aı­ryq­sha quzy­ret­teriniń de iske asyryla bastaǵanyn atap ótkimiz keledi. Iаǵnı, Elbasy N.Á.Na­zar­­­baev elimizdiń aldyn­da turǵan mindet­ter­di jú­zege asyrýdan tys qalmaýda. Memle­ket­tiń ishki jáne syrtqy saıasatynyń negizgi baǵyt­tary boıynsha ázirle­netin bastamalar Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Tuńǵysh Pre­­zıdenti – Elbasymen turaqty túrde keli­silýde. N.Á.Nazarbaev Qaýipsizdik Keńesiniń Tóraǵasy retinde birneshe otyrys ótkizip, áleý­mettik-ekonomıkalyq sala­daǵy kúrdeli máselelerdi talqylady. Elba­sy bel­sendi syrtqy saıasatpen de aına­­lysýda. Ol Qazaqstan Respýblıkasy mú­she bolyp tabylatyn halyqaralyq uıym­­­­dard­yń jıyndaryna qatysyp, shet mem­­le­ket­ter basshylarymen resmı kezdesý­ler ótkizdi. Atap aıtar bolsaq, ótken bir jyldyń ishinde Eýra­zııalyq ekono­mıkalyq odaqtyń, Túrki­t­ildes memleket­ter keńesiniń, Shan­haı yn­­ty­maqtas­tyq uıymy, Japonııa Impe­ra­tory Narý­hı­tonyń resmı taqqa otyrý rási­mine jáne basqa is-sharalarǵa qatysty. Son­­daı-aq jaqynda Máskeýge jasaǵan sapary aıasyndaǵy Elbasynyń Reseı Pre­zı­dentimen kezdesýi Qazaqstan-Reseı qarym-qatynasyn jańa deńgeıge kóterdi.

Osy arada, týǵan halqy tarapynan Elbasylyq joǵary már­tebege ıe bolǵan Tuńǵysh Pre­zı­­dent N.Á.Nazarbaev pen saı­­lan­ǵan Prezıdent Q.K.Toqaev­tyń el táýel­sizdigin baıandy etý jolyn­daǵy qoıan-qoltyq, úıle­simdi qyzmeti – Qazaq han­dyǵynyń negizin salǵan Kereı men Jánibek handar zamanyndaǵy memleket basqarý úlgisi qaıtalanǵandaı desek qate­lespespiz.

Saıyp kelgende, tarıhı sheshim qa­byl­danǵannan keıingi ótken bir jyl – Elba­symyzdyń sarabdal saıasatymen táýelsizdik jyldary egemen elimizdiń saıası basqarý júıesi men sabaqtastyq dástúri berik qalyptasqanyn kórsetti. Elbasymyzdyń «...Eger biz kúshti bolsaq, bári de bizben sanasady. Eger biz áldeqandaı kúshke nemese basqa bireýge úmit artsaq, qol jetkizgen jetistiktiń bárinen aıyrylamyz», degen sózin esten shyǵarmaı odan ári damý – barsha qazaqstandyqtardyń aldynda turǵan mańyzdy mindet.

 

Ámirhan RAHYMJANOV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasynyń dırektory, saıası ǵylymdar doktory, professor

Sońǵy jańalyqtar

Tasqynǵa – tosqyn

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qazaqstanda koronavırýstan 55 adam aıyqty

Koronavırýs • Búgin, 12:50

Qaıyqshy atanyń hıkaıasy

Rýhanııat • Búgin, 12:39

Jyl basynan beri zeınetaqy eki ret ósti

Ekonomıka • Búgin, 11:30

Qaraquıryqty atqan qoryqshy ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 10:54

Toıdyń sońy topyrlaǵan aýrý

Aımaqtar • Búgin, 10:22

Uǵyna bilgenge – ult taǵdyry

Saıasat • Búgin, 06:57

Kóńilge medet bolǵan maqala

Rýhanııat • Búgin, 06:56

Qıyndyqpen birge jeńildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:32

«Birlik joq jerde – tirlik joq»

Qoǵam • Búgin, 06:26

El bolyp eńseremiz

Saıasat • Búgin, 06:20

Jańa aýrýhana 12 kúnde salynady

Elorda • Búgin, 06:17

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 06:14

Býmerang

Rýhanııat • Búgin, 05:54

Qorǵaýshylarǵa da qoldaý qajet

Aımaqtar • Búgin, 05:46

Toıdyń sońy topyrlaǵan syrqat

Aımaqtar • Búgin, 05:43

Kıeli kitaptar: tyıymdar ne úshin jasalady?

Rýhanııat • Búgin, 05:34

Uqsas jańalyqtar