Ádebıet • 23 Naýryz, 2020

Týyndy taǵdyrynyń tarıhy

250 retkórsetildi

Kez-kelgen shyǵarmany ádebıettiń tarıhyna qyzmet etedi deý qıyn. Kóp jaǵdaıda kóp kitaptar jazylady, keıin oqylmaı qalady. Kerisinshe, kóptegen myqty týyndylardyń taǵdyry teperish kórip, kúnderdiń kúninde oqyrmannyń úlken suranysyna ıe bolyp jatady. Degenmen, keıde qalamgerdiń qalyptasqan esimi kitaptyń taǵdyryna áser etedi. Qaıta belgisiz kúıde júrgen qalamgerlerdiń jalǵyz shyǵarmasy-aq jahandyq kókjıekke kóteriledi.

Ádebıetshiler eleýsiz júrgen Servantestiń «Don Kıhot» romany bir kúnde-aq Ispanııany dúr silkindirgenin jıi jazady. Sol sııaqty, tanymal bolǵanmen de shyǵarmalarynyń taǵdyry ózgeshe bola qoımaǵan Gabrıel Garsıa Markestiń «Júz jyldyq jalǵyzdyq» týyndysy jazýshy taǵdyryndaǵy ózgeshe belestiń biri boldy.

Al, kezinde jazylyp, biraq túrli sebeptermen oqyrmanǵa keshigip jetken kitaptardyń da taǵdyry bolady. Máselen, Mıhaıl Býlgakovtyń ataqty «It júregi» degen hıkaıaty alpys eki jyldan keıin ǵana jýrnal betterine jarııalana bastaǵan eken. Uly jazýshy Muhtar Áýezovtiń 1928 jyly jeke kitap bolyp, arab árpimen basylyp shyqqan «Qıly zaman» povesi qyryq tórt jyl boıy qııanat qapasynda jatyp, 1972 jyly ǵana, onda da «Novyı mır» jýrnalyna oryssha aýdarylyp basylǵan. Bul shyǵarma qazaq tilinde tek 1975 jyly ǵana jarııalanǵan. Sol sııaqty Aleksandr Tvardovskııdiń «Terkın o dúnıede» poemasyn «Sovetskıı pısatel» baspasy 1964 jyly júz elý myń danamen basyp shyǵarǵan. Biraq bul poema aqynnyń odan keıingi jınaqtaryna múlde enbegen. Bul arada býyn almasyp, oqyrman talǵamy ózgergen shaqta bul shyǵarma da umytylady degen sóz. Keı shyǵarmalardyń ýaqyttyń suranymyna jaýap bere almaı, ádebı oı-keńistikten shettep qalýy da múmkin.

Jalpy alǵanda, álemde keshigip kelgen kóktem sııaqty, jalǵannyń jaryǵyna da keshigip jetken týyndylar kóp. Alaıda olar adamzattyń, ulttyń, tipti jeke adamnyń tanymyna qalaı áser etti, ol basqa áńgime. Biraq, keıde bir uly týyndynyń taǵdyrynyń ózi ádebıettiń tarıhyna áser etenini ras. Oqyrmanǵa keshigip jetse de rýhanı ıgilikke qyzmet etetin týyndylar bolady. Al, jazylsa da, jalǵannyń jaryǵyna jetpeı ketken kitaptar qanshama?!.

 

Jambyl oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Aınurdyń ádemi álemi

Rýhanııat • Búgin, 14:13

Atyraýda 700-ge jýyq ekspress-test bar

Aımaqtar • Búgin, 14:07

Memleket qoldaýy eńse kótertti

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qyzylorda: Naýqastardyń jaǵdaıy qalypty

Koronavırýs • Búgin, 13:21

«Barysqa» daýys bereıik!

Sport • Búgin, 13:15

Almatyda indet oshaǵy qaıta kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Sý tasqynyna qarsy áreketter bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

Juqpaly aýrýlar jaıly jaýhar fılmder

Rýhanııat • Búgin, 12:50

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Aqyn Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Uqsas jańalyqtar