Ádebıetshiler eleýsiz júrgen Servantestiń «Don Kıhot» romany bir kúnde-aq Ispanııany dúr silkindirgenin jıi jazady. Sol sııaqty, tanymal bolǵanmen de shyǵarmalarynyń taǵdyry ózgeshe bola qoımaǵan Gabrıel Garsıa Markestiń «Júz jyldyq jalǵyzdyq» týyndysy jazýshy taǵdyryndaǵy ózgeshe belestiń biri boldy.
Al, kezinde jazylyp, biraq túrli sebeptermen oqyrmanǵa keshigip jetken kitaptardyń da taǵdyry bolady. Máselen, Mıhaıl Býlgakovtyń ataqty «It júregi» degen hıkaıaty alpys eki jyldan keıin ǵana jýrnal betterine jarııalana bastaǵan eken. Uly jazýshy Muhtar Áýezovtiń 1928 jyly jeke kitap bolyp, arab árpimen basylyp shyqqan «Qıly zaman» povesi qyryq tórt jyl boıy qııanat qapasynda jatyp, 1972 jyly ǵana, onda da «Novyı mır» jýrnalyna oryssha aýdarylyp basylǵan. Bul shyǵarma qazaq tilinde tek 1975 jyly ǵana jarııalanǵan. Sol sııaqty Aleksandr Tvardovskııdiń «Terkın o dúnıede» poemasyn «Sovetskıı pısatel» baspasy 1964 jyly júz elý myń danamen basyp shyǵarǵan. Biraq bul poema aqynnyń odan keıingi jınaqtaryna múlde enbegen. Bul arada býyn almasyp, oqyrman talǵamy ózgergen shaqta bul shyǵarma da umytylady degen sóz. Keı shyǵarmalardyń ýaqyttyń suranymyna jaýap bere almaı, ádebı oı-keńistikten shettep qalýy da múmkin.
Jalpy alǵanda, álemde keshigip kelgen kóktem sııaqty, jalǵannyń jaryǵyna da keshigip jetken týyndylar kóp. Alaıda olar adamzattyń, ulttyń, tipti jeke adamnyń tanymyna qalaı áser etti, ol basqa áńgime. Biraq, keıde bir uly týyndynyń taǵdyrynyń ózi ádebıettiń tarıhyna áser etenini ras. Oqyrmanǵa keshigip jetse de rýhanı ıgilikke qyzmet etetin týyndylar bolady. Al, jazylsa da, jalǵannyń jaryǵyna jetpeı ketken kitaptar qanshama?!.
Jambyl oblysy
