О́tken ǵasyrdyń 90-shy jyldarynyń basynda Baı-ólkeden bastalǵan kósh Qazaqstannyń mań dalasyn betke ustap jóńkilip jatty. Osy uly dúbirdiń arasynda Aýǵanbaı atty qusbegi qazaq Altaıy qońyr búrkitin jurtqa tastamaı kóshpen birge alyp kelgen edi. Burynǵy Jezqazǵan oblysyna qarasty shetki aýdanǵa kelip qonystanady. Bir otar qoı alyp, Balqash kóliniń jaǵasyndaǵy eski qystaqqa jaıǵasady. Jyl ótedi. Týǵan jerin oılap ógeısigen kóńil ornyǵady. Biraq qolyndaǵy Altaıy qońyr búrkiti jersinbeıdi. Bir-eki ret kóldiń qalyń qamysynda qystaǵan qoıan, qarsaqqa salyp baıqaǵan eken, ańǵa shúıilýdiń ornyna, qaıqań etip kókke shanshylatyn ádet taýypty. Onyń ber jaǵynda «qyzyl kóz» ferma bastyǵy «mynany joǵaltyńdar» dep zikir salatyndy shyǵarypty. «Shekaradan qalaı asyrdyń?», «Búrkittiń pasporty qaıda?», «Densaýlyǵy týraly anyqtamasy bar ma?» dep, «qyzyl kóz» bastyq qońyr búrkitpen óshigip alady.
Búrkit turǵaı, ózderinde pasporty joq beıbaqtardyń qolynan ne kele qoısyn! Sodan amal-aılasy qalmaǵan qusbegi “obalyna qalmaıyn” dep jyl asqan soń qyranyn bosatyp qoıa bergen.
Balaq baýynan ajyraǵan qońyr búrkit qystaqtyń ústinde u-z-a-q aınalyp ushyp, bir mezette eki ret shańq etip “pishtaqtap”, tike kókke órlep bultqa sińip ketken. Aýǵanbaıdyń ózi, áıeli, bala-shaǵasy bári jylap qala bergen.
Bular jylap turǵanda, «Ýral» motosıklyn ókirtip ferma bastyǵy kelip qalady. Masań bastyq “Senderge ne boldy?” dep kijińdeıdi. Aýǵanbaı sonaý bıikte qara noqat qalyqtap júrgen qyrandy kórsetedi. Aspanǵa bir qarap, jylap turǵan Aýǵanbaıǵa bir qarap, qora shetindegi bos qalǵan qońyr qyrannyń tuǵyryna bir qarap, kóktemdegi kóksoqty bolǵan kári tekedeı basyn shaıqap, máńgirgen bastyq: «О́zderi janyn baǵa almaı otyryp, ushyp ketken búrkitke jylaıdy, aqymaqtar-aı, ha-ha-ha... » – deıdi. Dúnıeni jańǵyrtyp, ishtegi kegi kepkenshe kúlip jónine ketedi.
Sodan arada aılar, jyljyp jyldar ótedi. Eki arada sovhoz tarap ketip, Aýǵanbaıdyń qystaǵyn «qyzyl kóz» bastyq malymen birge satyp alady. Shıetteı bes balasyn shubyrtyp aýylǵa kelgen otbasyna, aldyndaǵy malyn qosyp, baqtyrǵan mekteptiń dırektory jumys, turatyn baspana taýyp berip, kómektesedi. El qatarly ómir súrip jatady. Arba, shana jóndeıtin qolynyń eptiligi bar azamat aýyl ishinde abyroısyz da emes edi.
Arada taǵy bir jyl ótken soń Aýǵanbaı óziniń týyp-ósken mekenine qydyrystap keledi. Kórmegeli tórt-bes jyl bolǵan aǵaıyndarymen shurqyrasyp tabysady. Saǵynyshtyń maýqy basylyp, tasyǵan kóńil saıabyrsyǵan soń Aýǵanbaı naǵashysynyń qula bestisin taqymyna basyp, bala kúninde qoı jaıyp, qozy qaıyrǵan Buǵana saıdy órlep, Qarataýdyń kúńgeıindegi eski qytaýyna betteıdi. Eki ara jarty kúndik jol. Kún kóterile atqa qonǵan Aýǵanbaı ekinti mezetinde Qarataýdy etegine ilinedi. El osy Qarataýdy qasıet tutady. О́ıtkeni taýdyń teriskeı ózegin qýalap aqqan san bulaq bar. Sýy tastaı. Osy bulaqtarǵa oq tıip jaralanǵan qońyr ańdar kelip, qan aqqan jarasyn sýytyp, jazylady. Ári taýdyń shyǵys betinde ushar basyna bult baılanǵan quzarly munar shyń bar. Onyń ashyq betinde búrkit balapan basady. Aýǵanbaı baıaǵyda qońyr búrkitin osy uıadan alǵan bolatyn…
Týǵan jerin ańsap kelgen azamat qula bestiniń aýyzdyǵyn alyp, aıaǵyn tusap, otqa jiberip, jantaıyp jatyp, qyratty alqapqa kóz tastady. Kenet shańq etken qyrannyń daýysy oıyn bólip jiberdi. O, qudiret tórt jyl buryn bosatyp jibergen qońyr búrkit jartastyń qııasynda otyr. Dál ózi. Aýǵanbaı atyp turyp shyrǵa salyp búrkitin shaqyrdy. Qalyqtaı ushyp taıap keldi, biraq qolyna qonbady. Taǵylanyp ketken bolar. Aýǵanbaı úshin onyń qonbaǵany da durys edi... Aýǵanbaıdyń eńsesi ezilip: «ıapyrmaı, qońyr búrkit qurly bolmady-aý» dep kúrsinedi.
«Taý men taý kezikpeıdi, adam men adam kezigedi», degendeı 90-shy jyldaryń ortasynda Aýǵanbaımen Mońǵolııa men Reseı shekarasyndaǵy Tashanta beketinde kezdestim. Shekaradan óte almaı eki kún aıaldadyq. Aýjekeń bala-shaǵasyn shubyrtyp týǵan jerine qaıta kóship barady eken. «Nege bulaı istediń?» degenimde osy áńgimeni aıtyp berdi.
