Ádebıet • 02 Sáýir, 2020

... jel sypyrdy aýlańdy erinshekteý. Nurbolat Jańabekuly

276 retkórsetildi

Búgin jyrsúıer qaýymnyń nazaryna jas aqyn Nurbolat Jańabekulynyń bir top óleńderin usynyp otyrmyz. Áýlıetalyq shaıyrdyń jan tolqynynan týǵan jyrlary ómirdiń hám kóńildiń keı sátterinen syr shertedi. Nurbolat Jańabekuly – Jambyl oblysy, Jańatas qalasynyń týmasy. Taraz memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn támamdaǵan. Qazir «31 kanal» JShS Jambyl oblysy boıynsha menshikti tilshisi. Halyqaralyq, respýblıkalyq jyr dodalarynyń júldegeri. О́leńderi «О́rimtal», «Jambyldyń jaýhazyn jyrlary» atty ujymdyq jınaqtarǵa engen.

... jel sypyrdy aýlańdy erinshekteý

Aqylaq

Sen kelersiń...

Dosqa atylǵan jebedeı,

Jat túlikti baýyr basqan enedeı,

Mansap syndy qomaǵaı

Dili tektes qoǵam-aı...

Jórgektegi balaǵa

Din oqytqan danadaı.

Baıǵa qaıǵy – baqyt ta, qaraǵa as!

Eı, Erkindik sen sekildi bu júrek,

el sekildi jalańash.

 

Barym berdim jarasa eger kádeńe,

Senen ózge ýaıym da joq jáne de.

Bir ulyńnyń shyn sózine sen-senbe,

Kóz alarttym kórshi elge.

Janym satyp albastyńa,

Seniń jolyń ólsem men,

Sátke bolsyn erkin júrip kórseń dep.

Men ketkende...

 

***

Dosym,

Qursaǵyna bala bitken jesirdeı,

Ult erteńin aıqyndaıtyn sheshimdeı,

Taǵdyr, shirkin, tańdaýyńnyń saldary.

(Táńir isi – ol daǵy)

Bas-basyna qudaı bolǵan ǵasyrdyń,

Shyrqalsa dep sońǵy áni.

Baqsy aldyryp, qurban shaldym.

(jaqsy yrym)

Sen qaıtqaly – men aqynmyn. Naq shynym.

Tátti ólimniń – ýaqyt deıtin

alýan tústi ǵaıypqa artyp tápsirin.

Kıe qonǵan dombyradaı janymdy

Alla, ózińe, tapsyrdym.

 

Týa bitti juqqan derti zaǵıptik,

Qorǵaıtyn da óziń endi halyqty,

Sheneýnikteı sheshen emen, áıtpesem,

(Jasaı bersin, demokratııa, jaryqtyq)

 

...Dúnıe de aýdy, dosym, sen kettiń,

Bu júrekti berer endi emdep kim?

Ult erteńi sheshiletin sátte álgi

О́lse asyl oı qat qolynan jendettiń...

Bergen sertke berik bolsań,

Jolyqqansha, jar adal!

Qarǵys aıtyp Táńirisine zarlaǵan

Qursaǵyna bala bitken jesirdeı,

Jan aýyrsa – bar ma amal?..

 

***

Shirkin, túr-túsi kóp qoı qaıǵynyń,

Setinep ult senimi jaıly uǵym.

Kórgen kózdiń de obaly,

Sózdiń de obaly

Bizge!!!

Ýaı, kóshken jurt qaraly.

Aı ońynan týar eken dep qaı kúni

Oılanǵam joq.

Tolǵanǵam joq sen jaıly.

Sol qaıǵy.

 

Sen meni keshir, bolashaq...

 

Qyran dep sengenim quzǵyn bop shyqty,

Arys dep sengenim azǵyn bop shyqty,

Shyndyq degen qus shirkeı eken ǵoı,

Sumdyq degenim beker eken ǵoı

Qaljýyr ma edi baılanǵan,

Belsendilerdeı soıy nadan

Aldaı salsamshy balasha...

 

Sen bizdi keshir, bolashaq...

 

Bilsemshi sonda bataryn,

Setinep ult senimi joqtan qaıǵy,

Aıypty el aqtalmaıdy.

Qat qoly jetedi eken ǵoı,

Shyndyq degenim beker eken ǵoı,

 

Sen meni keshir, bota ómir...

 

***

Bitti bári...

Kúni jetpeı bosanǵan kelinshekteı,

...jel sypyrdy aýlańdy erinshekteý,

Jańbyr jaýdy sodan soń...

Bólmeń aýyr kúrsindi

Tútinine tunshyǵyp meniń shekken

Shylymymnyń.

Baıqaımysyz?

bir sáýle jarq etti ǵoı... jalǵan bári

Beý, beıkúná sózder-aı, oıdan da aýyr.

Eń surqııa oıyńdy-aı...

qorqynyshty,

Siz ótesiz ómirden (ókinishti-aq)

ári ketse...

Úı turǵyzyp bolmasa urpaqqa artyp.

Kózden ushyp keterde izgi shaǵy,

Qoıý túndi qushaqqa ap qyz qushaǵy.

...kúnáńizdiń kóptigin sezingen kún,

Dinnen qate izdersiz...siz mysaly.

Dertim-aý meniń... bilemisiz?

Táńir bar... Árýaq bar... aýany bar...

satqyndyqty qosyńyz jáne buǵan.

Bári bitti...

...kúni jetpeı bosanǵan kórkem qyzdyń,

О́mir aǵyp túskendeı janarynan...

 

***

Mysaly,

Sen senbeısiń qudaıǵa anyq,

hám oıyń tolysardaı jyl aınalyp.

Dinnen rahat tabardaı bir kitapty

jastanasyń. Júregiń jylaıdy aýyq.

 

Iilesiń ádeppen qarııaǵa ár,

Qarııalar - jyryńdaı jar uıalar...

Kún ilgeri tasyǵan darııadaı,

tunshyqtyrar salqyny oılaryńnyń,

qupııańdaı... mysaly

(jasyryn januıań bar)

 

Mysaly,

Sen senbeısiń baryna ózge ómirdiń,

Sodan, múmkin, qajydyń. Jazbadyń jyr.

Senińshe, bir sıpaty sóz de ólimniń,

Túsi ózgerip kózderińniń

súıý jaıly ǵalamat ańyz aıttyń,

Aqyry bózge orandyń.

 

Mysaly,

Jańbyr jaýar tolassyz aspanyńda,

О́mir dersiń... ómir de qas qaǵym sát.

Tún jattaǵan duǵasyn tańda umytar,

Qosh, qarǵa dos!

Qosh, ajal!

Qosh, janym! Qosh!

 1

***

Sizdi oıladym muńaıǵanda...

(«Meni» – Muńsyz eken dep topshylarsyz)

Sizdi oıladym kórshi ájeı úı alǵanda,

Uıalǵanda shesheıge tik qaraýǵa,

Sizdi oıladym!

Siz joq shyǵarsyz...

Múmkin, qııal ǵana...

 

...múmkin joly bolmady

múmkin, sizdi...

jek kóredi adamzat,

Bul – únsizdik,

Jalyqtyrdy! Qajytty! Sizsiz ómir –

О́mir-aq... sizsiz ómir – Táńirsizdik...

 

Qaıda asyǵyp baramyz?

Ne kútedi?

Men daıynmyn! Al siz she?

sen kúte tur!

Múmkin ólim joq shyǵar (oıda ma eken?)

Senimde ózge, áıteýir aı da bóten.

Aıtpaqshy,

...Sál shydańyz oý, mańda jer bitedi.

 

***

Ýa, Áýlıem, qutpa oqy...

Muń – janarym sam sińirgen.

Nuh – haqyń.

Bir besikke úńiledi tórt qara,

Tóńkerilgen qazanǵa uqsap juttaǵy.

 

«Dúnıe-aı, shirkin...

Qarǵa dostyń qaýyrsynyndaı salmaǵy,

Alageýim. Túnge yqtııar hálfá nur.

Myjyq taýǵa myjyq bulttar jantaıdy,

(Damyldaıdy olda aqyr)

 

Myna ulysta qaýys aıy myń qystaý,

Salalaıdy buqpa jeli qumdy yspa.

Ataýkere.

jolda qalǵan jalǵyzǵa.

...Kóbesi ıman basyr Molla kúndiz tún,

jyr qurasa qylmys pa?»

 

Osyny aıtyp kelesine ketti ana,

Dáýir kóshti. (Ul jetildi joq qarap)

Tóńkerilgen qazandy ustap juttaǵy,

Bir besikke úńiledi tórt qara.

 

***

Muńlymyn men, kórgendeı júzińdi alǵash,

Tún sekildi bult qaptap buzylǵan. Tań.

Jalt-jult eter sáýlesi kúnniń altyn,

Japyraqtar butaqtan úzilgende.

 

Úzilgende án ólerdeı qaıǵyrǵamyz,

Teńiz muńda tolqyǵan oı qurǵar. Kúz.

Tarydaı ǵana qaıǵym(dy) jolyńyzǵa,

Shashtym, kúnim. Endi siz qaırylmańyz.

 

biraq... (búldiretin de osy)

Sizdiń úıdiń esigin qaǵyp turmyn,

Jazbaı tanyr dertim – siz. Jalyqtyrdy –

jattandy áýen, tanys kúı... bıleıdi muń

«menmundalap» qushaǵyn jaıyp, qurǵyr.

 

Áıtpesem siz,

muńnan tamǵan tamshydaı úzilip kep

kúmp ettińiz, taǵdyrym. Sizdi umyt dep

júzi úgittep jatyr ǵoı.

Qoıa qoıshy,

Men bolmasam qalamynda oıanarsyz

áldekimniń. Múmkin...

Shamdy aınala bılersiz taǵy aıaýsyz.

 

Sosyn, qarǵam, ólerdeı qaıǵyrarmyz,

Eske túser eski óleń, (qaı jylǵy ańyz.)

Tarydaı ǵana qaıǵym(dy) jolyńyzǵa

Shashtym ǵoı men. Siz endi qaırylmańyz.

Járaı ma?!

 

***

Qońyr óńdi dombyram, qulaǵy aýyr,

Kórkem netken meni oılap jylaǵanyń.

Zerikkenniń ermegi mahabbat ta

Pálsapa da shyndyǵy bir adamnyń.

 

Qaraǵym-oý,

Seniń izgi mineziń, meniń de izgi,

Kúz - qońyr qyz, qońyr kózdi.

Sen baqytsyz bolar ma eń, bolmasa eger,

San shaqyrym salqyndyq aramyzda...

 

Qum aralas tas toldy kókiregime,

Sezesiń ǵoı, sebep kóp ókinerge.

Bilesiń ǵoı, «Keshirshi, ótinem» - dep,

Hat jazýdyń taǵy da reti kelmeı

Qajydym men.

Kúıredim. Janymdy alar,

Aq perishte, jap-jasyl jalyn ǵana.

... bólmeń kezgen baqylap elesimdi

arqań súıep turmysyń qabyrǵaǵa?

 

Qaraǵym-oý, barynda baǵalar kim?

Batyp ketip kózińe joǵalar kún.

Qattap quısań dembe-dem masqa aıyǵý,

Jańa aldyrǵan sharabyń qos qaıyryp,

«Seni endi máńgige umyttym» - dep,

Tartyp jiber!

О́ıtkeni, men - joq adammyn...

 

Sosyn shertip dombyram, qulaǵy aýyr,

Tosyn ázil aıtarsyń jylaǵanǵa.

О́ziń jaıly, men jaıly máselenkı,

«Pálsapa da shyndyǵy bir adamnyń».

 

***

О́tkendi ańsap qaıtesiń?

(súımegen soń)

Saǵynbaısyń júrgen soń kúnde kórisip.

Buryn-sońdy biz jaıly bilmegensip,

Kórsek te kórmegensip, júrdik solaı...

basqa ne? Nege úndemeısiń?

 

Solaı seniń sátteriń jylǵa aınaldy.

Qusqa – Táńir,

Beý, dúnıe-aı, júzindeı ustaranyń.

Úmit ketti qoınynda mesqarynnyń,

Baılyq ketti qolynda ustaǵannyń.

 

О́ńimde ediń sen meniń!

(Túsim be ediń...)

ǵumyr berdi táńiri máńgi súrer

baqytqa orap appaq muń usyndy ómir.

Men pessımısttik oılarǵa tunshyqtym kóp

О́ldi jáne asyl oı ishimdegi.

 

Qoshtasatyn ýaqyt keldi.

(Sen de, qarǵam, bolarsyń baqytty endi)

Bizdiń ǵazız, ańqaýlaý el sekildi,

«Táýelsiz» dep oılaıtyn kórse kimdi...

Sendim saǵan. Aldadym kópti solaı

Janushyra júgirip jettim saǵan

Al, sen únsiz ketip qaldyń.

 

Túk shyqpady jáne de oıymyzdan,

Muńnan ózge júk te joq moınymyzda.

О́tinemin ózińnen –  ózgelerdi

Kinálaýdy qoıalyq qaıǵymyzǵa.

 

Janaryńa jas toly uqsaıdy álem,

Sen – zaý kókte jalyndaısyń.

burynǵydaı qustar da ushpaıdy. Al, men –

«seniń solaı sátteriń jylǵa aınalar», –

dep sendim. Aıtshy óziń...

Meniń sorym qaısy?

1

 

Bizdiń Jeńis

Talaı qyzdan bas tartty,

Armany da basqa-tyn.

«Alsam, eger, alam birden qos qatyn», -

deıtin Jeńis orda buzar jasta-tyn.

 

...qurdastarmen otyrmaıtyn bop aldy,

Qurdastary shaqyrmaıtyn bop aldy.

dál sol jyly qaryndasyn uzatty,

dál sol túni qamaldy.

 

...rýshyl aǵań basqaratyn baspadaı,

Qubylǵan-dy tas tóbeńde kóshken aı.

Qyzyp qaldyń. Onda turǵan túk te joq,

Tek sol túni úıińe de barmapsyń,

Tek sol túni kórshi qyzdy zorlapsyń...

 

Búlinedi, baıqaımysyń neshe álem,

Myń qubylyp tas tóbeńde kóshedi oı.

(Týǵan qyzyn jezókshe etken sheshedeı)

Beý, dúnıe-aı...

artyn – aldy jutyp turǵan jylandaı,

sóreńizge sán beretin qurandaı,

Osynshalyq mádenıetti qoǵamǵa

Ujmaǵyń ne? Dozaǵyń ne? uǵa almaı

Kelem, jalǵyz! «Qal» deısiń be? Joǵal de...

Kelem, jalǵyz! О́z pikiri joq elde.

«Jeńis qazir qamal alar jasta ǵoı»

deımin ishteı... amal ne?

 

Sońǵy jańalyqtar

Kooperatıv kópke kerek

Aımaqtar • Búgin, 10:39

Nur-Sultanda eki jańa kópir ashylady

Aımaqtar • Búgin, 09:57

Joldybaıdaǵy jol jóndelmeı tur

Aımaqtar • Búgin, 09:49

Pavlodarda kásiporyndar shyǵyny ótelgen

Aımaqtar • Búgin, 09:42

Zerendi qus fabrıkasy jetilip keledi

Aımaqtar • Búgin, 09:35

Petropavldyq eriktiler qylmyspen kúresedi

Aımaqtar • Búgin, 09:28

Saparbaev ákimderge sógis jarııalady

Aımaqtar • Búgin, 09:25

Gadjetti jıi súrtken de zııan

Tehnologııa • Búgin, 07:48

Taıaý Shyǵys taǵy da dúrlikti

Álem • Búgin, 07:36

La Lıga 8 maýsymda bastalady

Fýtbol • Búgin, 07:33

Abaı álemin beınelegen arýlar

Abaı • Búgin, 07:22

Munaıshylar áýletiniń tuńǵyshy

Tanym • Búgin, 07:16

Elektrondy qujat kúshine enetin kezeń

Tehnologııa • Búgin, 07:10

Kúngeı men kóleńke

Rýhanııat • Búgin, 07:05

Pákistanda ushaq qulady

Álem • Búgin, 07:05

Abaıtaný – HHI ǵasyr kóginde

Abaı • Búgin, 06:56

Et eksporttaıtyn elde et qymbat...

Ekonomıka • Búgin, 06:50

Bir áýlettiń taǵdyry

Tarıh • Búgin, 06:42

Eń tabysty tennısshi

Tennıs • Búgin, 06:35

Qazaqtyń kúmis kómeı ánshileri

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar