AQSh prezıdenti Bara Obama kúpegen jerden Sırııa prezıdenti Bashar Asad pen onyń armııasyna qarsy jalǵyz ózi qarsy shyǵatyn túri bar. Munyń ózi 29 tamyz kúni Brıtanııa parlamenti «Asadqa qarsy áskerı operasııaǵa qatysýdan bas tartýǵa» daýys bergennen keıin «Aq úı qojaınynyń basty odaqtasy» Devıd Kemeron «halyqtyń erkin qabyldaýǵa májbúr boldy». Bul týraly búgin «Izvestııa» gazeti jazyp otyr.
Buǵan qosa, NATO-nyń 12 eli, BUU-nyń Qaýipsizdik keńesi sanksııa bergen jaǵdaıda ǵana amerıkalyqtarmen tize qosa otyryp, urys qımyldaryna qosylatyny belgili bolyp otyr. Nátıjesinde Vashıngton ózi bastaǵan osy dúrbeleńniń basynda bir ózi qalyp tur. Aq úıdiń Irak ssenarıin qaıtalamaq bolǵan (onda halyqaralyq koalısııaǵa 33 memleket birikken) úmiti aqtalǵan joq. Endi AQSh prezıdentine ne qalaıda ymyrasyz qysym jasaýǵa kóshetin «arnaıy komanda» qurýǵa, ne Asadty jazalaýshy basty da jalǵyz eldiń rólin óz moınyna alýǵa týra keledi.
Aıtqandaı, Obamanyń óz shabýyldaýshy erki de zań júzinde bir jaǵynan «AQSh-tyń áskerı ýákilettik týraly qararymen» (War Powers Resolution) shektelip qalǵan. Prezıdent urys qımyldaryn jasaýǵa kirisý úshin 48 saǵattyń ishinde parlament spıkerine óziniń áreketteri men onyń sebepterin keńinen taldap kórsetken jazbasha hatyn tapsyrýy tıis. Bul jaǵdaıda operasııa taǵy 60 kúnnen artyqqa sozyla almaıdy.
Taǵy bir másele, eger mundaı qadamǵa bir ózi bel sheship bara qalsa, Barak Obama Nobeldiń beıbitshilik syılyǵynyń laýreaty degen mártebesine de edáýir nuqsan keltirip alatyn sııaqty. Aqyrynda, ol 4-6 qyrkúıek aralyǵynda Nıý-Iorkte ótkeli turǵan G20 sammıtine «birden-bir tynyshtandyrýshy» retinde attana ma, álde osynda jınalǵandardyń áriptesi retinde bara ma? Endi oǵan osynyń jaıyn da oılamasa bolmaıdy.
Taǵy bi talasty másele ýáde etilgen áýeden dál soqqy berýge negizdelgen úsh kúndik operasııa tıimdi bolyp shyǵar-shyqpasynan týyndaıdy. Ázirge Sırııa jaǵalaýynda bortynda 400 qanatty zymyrandary bar tórt amerıkalyq avıtasyǵysh tur. Keıbir málimetterge qaraǵanda, munda taǵy 150 «Tomagavk» zymyranyna deıin shyǵara alatyn eki atom súńgýir qaıyǵy júrgen sııaqty. Qazir bularǵa taǵy besinshi bir korabldiń qustaı ushyp kele jatqany týraly da habar tarap jatyr. Biraq munyń brıtanııalyqtardyń Sırııany bombylaý úshin Kıprdegi áýe bazasynan óz soǵys ushaqtaryn ushyrýdan bas tartyp otyrǵan olqylyǵynyń ornyn basa qoıatyny úlken kúmán týdyrady.
Osy kezde Londondaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýty (IISS) qazir Sırııa armııasynda 178 myń soldat (2009 jyly 325 myńǵa deıin jetken) bar ekenin málimdedi. Onyń qaraýynda 365 ushaq pen 4,95 myń tank tur. Álbette, Sırııa nasıhat quraldary úrkite aıtyp jatqandaı, olarǵa «áýege bir mezgilde ózderin ózderi ólimge qııatyn 8 myń ushqyshty ushyryp shyǵarýdyń» oraıy kele qoımaıtyn shyǵar, alaıda, olardyń amerıkalyqtarǵa aıtarlyqtaı toıtarys bere alatynyna esh shúbá keltirýge bolmas. Buǵan qosa, onyń qol astynda taǵy elıtaly arnaýly qyzmet bólimderi, mılısııa bar ekenin jáne Lıvannyń «Hezbollah» kúshteriniń áriptes bolyp tabylatynyn umytpasaq kerek.
Reseı sarapshylary Sırııa armııasynda qazir naǵyz rejimge berilgen ofıserlerdiń jınaqtalǵanyn aıyp otyr. Olarda da kezinde satqyn basshylar bolypty. Olar sosyn tolyq jańartylǵan. Taǵy bir jáıt, Damask esh ýaqytta qarý-jaraq pen oq-dárige zárý bolǵan emes. Olarda keńes zamanynan kele jatqan óte baı arsenal jınalǵan. Al AQSh-tyń shabýylyna Sırııa armııasy Reseıden satyp alǵan qazirgi zamanǵy eń úzdik qarýlary arqyly laıyqty jaýap bere alýy ábden múmkin. Mundaı qarýlardyń arasynda «Iаhont» atty qanatty zymyrandary bar kemelerge qarsy «Bastıon» kesheni, zenıt-zymyrandy «Býk» jáne «Pansır» keshenderi aýyzǵa alynady.
Sultan Bozaıǵyr.
