03 Qyrkúıek, 2013

О́mir oty

330 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Roza Balbatyrqyzy týraly jazý múmkindigi týǵanda ekiudaı sezim baýrady desem, ótirik emes. Bir jaǵynan, ol kisi jasy úlken ápke, talǵamy bıik, talaby qatal ustaz. Ol kisi týraly jaza alatyn, jazýǵa tıisti, dárisin ti­keleı alǵan, tárbıesin kórgen, bizden de jaqyn ári uzaǵyraq aralasqan jurtshylyq az emes, tipti bir qaýym. Barsha jazylǵandy, qaǵazǵa túskendi eń áýeli ózi oqyp, ózi paraqtaıdy. О́zi baǵa beredi. Ári-sári aıtylǵan sózdi tanyp qoıady, ótirik kólgirsigendi sezip qoıady. Sondyqtan, qalam alǵanda ózińe úlken jaýapkershilikti júk­­teıtinińdi bilýiń kerek. Sol bıik talap deń­­geıinen shyǵa almasań, qalam alyp keregi joq qolyńa.

Roza Balbatyrqyzy týraly jazý múmkindigi týǵanda ekiudaı sezim baýrady desem, ótirik emes. Bir jaǵynan, ol kisi jasy úlken ápke, talǵamy bıik, talaby qatal ustaz. Ol kisi týraly jaza alatyn, jazýǵa tıisti, dárisin ti­keleı alǵan, tárbıesin kórgen, bizden de jaqyn ári uzaǵyraq aralasqan jurtshylyq az emes, tipti bir qaýym. Barsha jazylǵandy, qaǵazǵa túskendi eń áýeli ózi oqyp, ózi paraqtaıdy. О́zi baǵa beredi. Ári-sári aıtylǵan sózdi tanyp qoıady, ótirik kólgirsigendi sezip qoıady. Sondyqtan, qalam alǵanda ózińe úlken jaýapkershilikti júk­­teıtinińdi bilýiń kerek. Sol bıik talap deń­­geıinen shyǵa almasań, qalam alyp keregi joq qolyńa.

Bizdiń bilerimiz – apaı qan­shama múmkindiktiń ishinen qa-rapaıym oqytýshy, qajyrly ǵalym bolýdy tańdapty. Oqytý-shynyń qarapaıymdylyǵy onyń bılikke umtylmaýynan, baılyqqa qyzyqpaýynan, shákirtine rııasyz berilýinen kórinedi. Ǵalymnyń qajyrlylyǵy otbasy, oshaq qasy sharýadan qoly qalt etse, kún demeı, tún demeı oqyp, izdenýden kózdegen maqsat, nátıjelerge um­tylýdan baıqalady. Qazir osy qos qasıet óziniń jemisin bergen. Roza apaı qatardaǵy oqytýshydan ulaǵatty ustaz dárejesine kó­te­rilgen. Ony kótergen — adal eńbegi, shákirtterine degen yqy­lasy, shákirtteriniń ustaz­daryna degen mahabbaty.

«Halyqtar dostyǵy jasasyn!» uranyn aıqaılap qoıyp, shyn máninde Keńes Odaǵyna kirgen respýblıkalardaǵy ulttar múddesin elemeı, aǵa ulttyń ús­tem múddesiniń shylaýyna baı­laǵan zamanǵa kúrt ózgeris en­gizgen 1986 jylǵy Almaty jeltoqsany edi. Alańǵa shyqqan jastardyń aldyńǵy legi qanǵa bógip, qan-qasaptan sytylyp shyq­qandary keıin qýdalaýǵa tús­kenimen, qazaq jastarynyń eren qımyly Ortalyqqa oı saldy. Ultshyldardy qýdalaý, ultshyldyqty joıý baǵytynda jumys isteı otyryp, Máskeý ult mádenıetine, tiline den qoıýǵa májbúr boldy. Sonyń bir sharasy retinde joǵary oqý oryndarynda qazaq tilinde oqytý qolǵa alyndy. Qazaq balalarynan qurylǵan akademııalyq toptar jasaqtaldy.

Bul 1987 jyl bolatyn. Má­sele osy jerde bastaldy. Qan-shama jyl ulttyń qaımaǵy bolar zııaly bekzattardy atyp-asyp, ıtjekkenge aıdap joq qylǵan, qalǵanyn bas kótere almastaı buqtyrǵan, ún shyǵara almas­taı tunshyqtyrǵan keńes bıligi qazaqsha oqytatyn oqytýshy men qazaqsha jazylǵan oqýlyqty kúndiz sham alyp izdep, izdegenin tappaı tyǵyryqqa tireldi. Ol zamanda qazaq mektepteri men keıbir orta arnaýly oqý oryndarynda bolmasa, qazaq fılologııasy men pedagogıka salalaryn eseptemegende Qazaqstannyń joǵary oqý júıesinde qyzmet isteıtin professorlyq-oqy­týshylyq quram negizinen ózge ult ókilderinen, al Qazaqtan bolsa, orysshaǵa júıriginen turatyn. Kommýnızmge jetý úshin solaı kerek boldy, sosıalıstik memleket solaı qalyptastyrdy.

Elge, azamattarǵa keńestik bı­liktiń qınalǵany, tyǵyryqqa tirelgeni qyzyq emes, ult tilinde maman daıarlaý shyn kerek edi. Kókiregi oıaý, kózi ashyq zııaly qaýym tez kúsh biriktirip, ıgi iske jumyla kiristi. «Áý» degennen belsene shıraq qımyldap, naqty nátıje kórsetkender qatarynda Roza Balbatyrqyzy Quljaqaeva boldy.

Tártibi temir, baǵy­nysh­ty­lyǵy Máskeý bolǵan, aty Odaq­qa málim Qaraǵandy joǵary mılısııa mektebinde qyzmet isteıtin ofıser qaýymǵa bulaı kúrt betburys jasaý ońaı bolǵan joq. Qarsylar da, kúdik-kúmándi qara bulttaı úıirip, alǵa basar aıaǵyńdy keri ketirýge tyrysqandar az bolǵan joq.

Degenmen, zań bilimin Al­matydaǵy irgeli oqý ornynda alǵan, zań ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent Roza Balbatyrqyzy osynaý mańyzdy iske bel sheshe, qulshyna kiristi. Kúndiz-túni tynbaı, basqa sharýalardy ysyryp qoıyp, kóz maıyn taýysa otyryp, buryn tek qana orys tilinde oqytylyp kelgen pánder boıynsha qazaqsha dárister daıarlaýǵa kiristi. Oqý-ád